Özel Egitim Hakkinda Kanun Hükmünde Kararname

Yayin : Resmi Gazete
Yayim Tarihi ve Sayisi : 06/06/1997 - 23011
Numarasi : 573

BIRINCI KISIM
Genel Hükümler

Amaç
Madde 1 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amaci, özel egitim gerektiren bi reylerin, Türk Milli Egitiminin genel amaçlari ve temel ilkeleri dogrultusun da, genel ve mesleki egitim görme haklarini kullanabilmelerini saglamaya yö nelik esaslari düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun Hükmünde Kararname; özel egitim gerektiren bireyler ile onlara dogrudan veya dolayli olarak sunulacak egitim hizmetlerini; bu hizmetleri saglayacak okul, kurum ve programlari kapsar.
Tanimlar
Madde 3 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamede geçen;
a) "Özel egitim gerektiren birey", çesitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve egitim yeterlilikleri açisindan akranlarindan beklenilen düzeyden anlamli farklilik gösteren bireyi,
b) "Özel egitim", özel egitim gerektiren bireylerin egitim ihtiyaçlarini karsilamak için özel olarak yetistirilmis personel, gelistirilmis egitim programlari ve yöntemleri ile onlarin özür ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen egitimi,
c) "Kaynastirma", özel egitim gerektiren bireylerin diger bireylerle karsi likli etkilesim içinde bulunmalarini saglamak ve egitim amaçlarini en üst düzeyde gerçeklestirmek için gelistirilmis egitim ortamlarini,
d) "Tanilama", egitsel amaçla, bireyin tüm gelisim alanlarindaki özelliklerinin belirlenerek degerlendirilmesi sürecini,
e) "Bakanlik", Milli Egitim Bakanligini,
Ifade eder.
Özel egitimin temel ilkeleri
Madde 4 - Türk Milli Egitimini düzenleyen genel esaslar dogrultusunda özel egitimle ilgili temel ilkeler sunlardir:
a) Özel egitim gerektiren tüm bireyler, ilgi, istek, yeterlilik ve yetenekleri dogrultusunda ve ölçüsünde özel egitim hizmetlerinden yararlandirilir.
b) Özel egitime erken baslamak esastir.
c) Özel egitim hizmetleri, özel egitim gerektiren bireyleri sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün oldugu kadar ayirmadan planlanir ve yürütülür.
d) Özel egitim gerektiren bireylerin, egitsel performanslari dikkate ali narak, amaç, muhteva ve ögretim süreçlerinde uyarlamalar yapilarak diger bireylerle birlikte egitilmelerine öncelik verilir.
e) Özel egitim gerektiren bireylerin her tür ve kademedeki egitimlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için her türlü rehabilitasyonlarini saglayacak kurum ve kuruluslarla isbirligi yapilir.
f) Özel egitim gerektiren bireyler için bireysellestirilmis egitim plani gelistirilmesi ve egitim programlarinin bireysellestirilerek uygulanmasi esastir.
g) Ailelerin, özel egitim sürecinin her boyutuna aktif katilmalarinin saglanmasi esastir.
h) Özel egitim politikalarinin gelistirilmesinde, özel egitim gerektiren bireylerin örgütlerinin görüslerine önem verilir.
i) Özel egitim hizmetleri, özel egitim gerektiren bireylerin toplumla etkilesim ve karsilikli uyum saglama sürecini kapsayacak sekilde planlanir.

IKINCI KISIM
Egitim Ögretim

BIRINCI BÖLÜM
Egitim Ögretim
Tanilama-Degerlendirme-Yerlestirme
Madde 5 - Her asamadaki tanilamada, bireyin egitsel performans düzeyi belirlenir, gelisim alanlarindaki özellikleri degerlendirilir ve bu degerlendirme sonuçlari dikkate alinarak egitim amaçlari ve hizmetleri planlanir, en uygun egitim ortamina yerlestirilmesine karar verilir.
Tanilama, degerlendirme ve yerlestirme sürecinin her asamasinda ailenin de görüsü alinarak katilimi saglanir.
Erken çocukluk dönemi egitimi
Madde 6 - Erken çocukluk dönemindeki özel egitim hizmetleri ailenin bilgilendirilmesi ve desteklenmesi temeline dayali olarak evlerde ve kurumlarda sürdürülür.
Okul öncesi egitimi
Madde 7 - Tanisi konulmus özel egitim gerektiren çocuklar için okul öncesi egitimi zorunludur. Bu egitim özel egitim okullari ile diger okul öncesi egitim kurumlarinda verilir. Gelisim ve bireysel özellikleri dikkate alinarak, özel egitim gerektiren çocuklarin okul öncesi egitim süreleri uzatilabilir.
Ilkögretim
Madde 8 - Okul öncesi egitimini tamamlayan veya zorunlu ilkögretim çagina gelmis özel egitim gerektiren çocuklar için hazirlik siniflari açilabilir.
Hazirlik siniflarinin amaci, ögrencilerin gelisim ve bireysel özellikleri ile gereksinimleri dogrultusunda onlari örgün egitimi izleyebilecekleri duruma getirmektir.
Özel egitim gerektiren bireyler, ilk ögretimlerini özel egitim okullari ve/veya diger ilkögretim okullarinda sürdürürler.
Zorunlu ilkögretim programlarinin amaçlarini gerçeklestirecek durumda olmayan bireyler için gelisim alanlarindaki performans düzeyleri dikkate alinarak hazirlanmis egitim programlarinin uygulanacagi kurumlar açilir.
Ortaögretim
Madde 9 - Özel egitim gerektiren bireyler, ortaögretimlerini özel egitim okullarinda ve/veya diger genel ve mesleki teknik ortaögretim okullarinda sürdürürler.
Yüksekögretim
Madde 10 - Özel egitim gerektiren bireylerin ilgi, istek, yetenek ve yeterlilikleri dogrultusunda ve ölçüsünde yüksekögretim imkanlarindan faydalanabilmeleri için gerekli özel tedbirler alinir.
Yaygin egitim
Madde 11 - Özel egitimin temel ilkeleri dogrultusunda farkli konu ve sürülerde, özel egitim gerektiren bireyler için temel yasam becerilerini gelistirmek, ögrenme ihtiyaçlarini karsilamak, ise ve meslege hazirlamak amaciyla yay gin egitim programlari düzenlenir. Özel egitim gerektiren bireylerin aileleri ve yakin çevrelerinin bireyin gelisim sürecinde aktif rol almalarina ve onlar la birlikte yasama becerilerini gelistirmelerine yönelik yaygin egitim prog ramlarina öncelik verilir.

IKINCI BÖLÜM
Egitim Ortamlari
Kaynastirma
Madde 12 - Özel Egitim gerektiren bireylerin egitimleri, hazirlanan bireysel egitim planlari dogrultusunda akranlari ile birlikte her tür ve kademedeki okul ve kurumlarda uygun yöntem ve teknikler kullanilarak sürdürülür.
Özel egitim okullarinda egitim
Madde 13 - Benzer yetersizlikleri olan akranlari ile birlikte ayri bir okul veya kurumda egitim görmeleri gereken özel egitim gerektiren ögrencilerin egitimi, uygun kaynastirma modelleri ile düzenlenerek, özel egitim okul ve kurum larinda sürdürülür.
Özel egitim destegi
Madde 14 - Özel egitim gerektiren bireylere, her tür ve kademedeki egitim ortamlarinda devam ettigi egitim programlarinin amaçlarini gerçeklestirmek üzere özel egitim destegi verilir. Bu amaçla bireysel ve grupla egitim imkanlari saglanir.
Herhangi bir egitim kurumuna devam edecek durumda olmayan zorunlu egitim çagindaki özel egitim gerektiren bireylere yetersizlikten etkilenme düzeyine bakilmaksizin temel yasam becerilerini gelistirme ve ögrenme ihtiyaçlarini karsilamaya yönelik egitim programlari uygulanir.
Egitim programlari
Madde 15 - Özel egitimde, egitim programlari bireylerin egitsel performanslari dikkate alinarak ve programin amaçlari bireye uyarlanarak uygulanir.
Özel egitim okul ve siniflarinda normal okul programlari uygulanir, ancak; ögrencilerin özellikleri ve ögrenme yeterlilikleri dikkate alinarak, sözkonusu programlarda denkligi bozmayacak sekilde düzenlemeler yapilir. Özel egitim okul ve sinif programlari, ögrencileri, egitimlerini normal okullarda akranlariyla birlikte sürdürecek yeterliliklere ulastirmayi amaçlayan bir yaklasimla hazirlanir.
Özel egitim okul ve siniflarinda süreleri ve içerikleri ögrencilerin özelliklerine göre hazirlanmis özel egitim programlari da uygulanabilir. Bu programlari tamamlayanlara verilecek diploma veya sertifikalarin denkligi ile üst ögrenim kurumlarina devam gibi konular ve ögrenciye saglayacagi haklar Bakanlikça belirlenir.
Özel egitim gerektiren bireyleri ilgi, ihtiyaç ve yetenekleri dogrultusunda is hayatinda geçerliligi olan görevlere hazirlayici is ve meslek egitim programlari; uygulama agirlikli ve bireyin o isi veya meslegi amaçlanan yeterlilikte yapmasini saglayacak sekilde sürdürülür.
Degerlendirme
Madde 16 - Normal akranlari ile birlikte egitim gören özel egitim gerektiren ögrencilerin hazirlanan egitim planindaki amaçlari gerçeklestirme düzeyleri, devam ettikleri okulun sinif geçme ve sinav yönetmeligine göre degerlendirilir. Ancak, özür ve özellikleri dikkate alinarak sinavlarda gerekli önlemler alinir ve düzenlemeler yapilir.
Özel egitim okul ve siniflarinda egitim gören ögrencilerin degerlendirilmesinde, öncelikle bireysellestirilmis egitim planlarinda konulan amaçlarin gerçeklestirilmesi esas alinir.

ÜÇÜNCÜ KISIM
Kurumlar ve Görevleri

BIRINCI BÖLÜM
Koordinasyon
Özel egitim, rehberlik ve psikolojik danisma hizmetleri
Madde 17 - Egitim ögretim kurumlarindaki rehberlik ve psikolojik danisma hizmetleri ile özel egitim hizmetlerini düzenlemek, koordineli bir sekilde yürütülmesini saglamak, izlemek ve degerlendirmek üzere her ilde milli egitim müdürlügüne bagli olarak il milli egitim müdür yardimcisi veya sube müdürü baskanliginda özel egitim rehberlik ve psikolojik danisma hizmetleri birimi kuru lur.
Illerde özel egitim rehberlik ve psikolojik danisma hizmetleri bu birim tarafindan yürütülür.

IKINCI BÖLÜM
Özel Egitim Okul ve Kurumlari
Özel egitim okullari
Madde 18 - Durumlari ayri bir okulda özel egitim gerektiren bireyler için özür ve özelliklerine uygun gündüzlü veya yatili özel egitim okullari açilir.
Birden fazla özürü bulunan ögrenciler için özel egitim okullarinda özel egitim siniflari açilabilir.
Özel egitim okullarinda açilan yaygin egitim programlarina katilan özel egitim gerektiren bireyler ile söz konusu okullarin aile egitimi programlarina katilanlardan ögrencilerin birinci derecede yakinlarinin egitimleri süresince iase ve ibateleri Bakanlikça karsilanir.
Özel Egitim Kurumlari
Madde 19 - Özel egitim gerektiren biriylere özel egitim destegi saglamak veya onlari is ve meslege hazirlamak veya örgün egitim programlarindan yararlanamayacak durumda olanlarin temel yasam becerilerini gelistirmek ve ögrenme ihtiyaçlarini karsilamak üzere gündüzlü özel egitim kurumlari açilabilir.
Özel egitim kurumlarinda, özel egitim gerektiren biriyleri is hayatinda geçerliligi olan görevlere hazirlamak amaciyla açilan is ve meslek kurslarina devam edenler, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayili Çiraklik ve Meslek Egitimi Kanunu'nun çirak ögrencilere verdigi haklardan yararlanirlar.
Diger okul ve kurumlarda özel egitim
Madde 20 - Durumlari normal akranlari ile birlikte egitim görmeye uygun olan özel egitim gerektiren bireyler, egitim ve ögretimlerini resmi ve özel okul öncesi, ilkögretim ve ortaögretim okullarinda sürdürürler. Bu okullarda özel egitim gerektiren bireylere özel egitim destegi saglamak üzere yardimci derslikler olusturulur, özel araç-gereç ile egitim materyalleri saglanir ve diger özel tedbirler alinir.
Durumlari ayri bir sinifta egitilmeyi gerektiren ögrenciler için özür ve özelliklerine göre okul öncesi, ilkögretim ve ortaögretim okullarinda özel egitim siniflari açilir.
Çiraklik ve yaygin egitim faaliyetlerinde de bu tür uygulamalara yer verilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Özel Egitime Destek Saglayan Kurumlar
Rehberlik ve arastirma merkezleri
Madde 21 - Rehberlik ve arastirma merkezleri, egitimögretim kurumlarindaki rehberlik ve psikolojik danisma hizmetlerinin etkin ve verimli bir sekilde yürütülebilmesine iliskin gerekli her türlü çalismalarin yanisira özel egitim gerektiren bireyleri de tanilamada belirtildigi sekilde inceler, tanilar, yer lestirilebilecekleri en uygun egitim ortamini önerir ve bu bireylere rehberlik ve psikolojik danisma hizmetleri sunar.
Nüfus ve hizmet potansiyeline göre merkez ve diger ilçelerde de rehberlik ve arastirma merkezleri açilabilir.
Rehberlik ve psikolojik danisma hizmetleri servisi
Madde 22 - Örgün ve yaygin egitim kurumlarina devam eden bireylere rehberlik ve psikolojik danisma hizmetleri götürmek üzere egitimögretim kurumlarinda kurulan rehberlik ve psikolojik danisma hizmetleri servisleri, kurumlarindaki özel egitim gerektiren bireylere de egitim ihtiyaçlari ve özelliklerine göre bu hizmetleri sunar.
Bu servisler, rehberlik ve danisma hizmetlerini yürütürken bölgelerindeki rehberlik ve arastirma merkezi ile diger ilgili kurumlarla isbirligi yaparlar.

DÖRDÜNCÜ KISIM
Çesitli Hükümler

Okul ve kurum açma
Madde 23 - Özel Egitim okul ve kurumlari ile rehberlik ve arastirma merkezleri Bakanlikça açilir.
Gerçek ve tüzel kisiler özel egitim gerektiren bireylerin egitim ve ögretimleri için 8/6/1965 tarihli ve 625 sayili Özel Ögretim Kurumlari Kanunundaki esaslara uygun olarak özel okul veya kurum açabilirler.
Bakanlik, 625 sayili Özel Ögretim Kurumlari Kanununa göre açilmis ve hisselerinin tümü kamu yararina çalisan dernek ve vakiflara ait özel egitim okul ve kurumlarinin hizmetlerinin niteligini yükseltmek ve ögrencilere maliyeti düsürmek amaciyla, bu okul ve kurumlara egitim-ögretim hizmetleri sinifinda personel, program gibi destekler saglayabilir.
Resmi ve özel ögretim kurumlarinda özel egitim
Madde 24 - Resmi ve özel okul öncesi, ilkögretim ve ortaögretim okullari ile yaygin egitim kurumlari; kendi çevrelerindeki özel egitim gerektiren bireylere özel egitim hizmetleri saglamakla yükümlüdürler.
Söz konusu okul ve kurumlarda, özel egitim gerektiren bireylerin egitim-ögretim görmelerini saglamak üzere gerekli tedbirler alinir.
Personel
Madde 25 - Özel egitim okul ve kurumlari ile özel egitime destek saglayan okul ve kurumlarin egitimögretim sinifi personel ihtiyaci öncelikle karsilanir; ihtiyaç duyulan uzman personel atanir veya diger kurum ve kuruluslarla isbirligi yapilarak görevlendirilir.
Teftis ve Denetim
Madde 26 - Özel egitim okul ve kurumlari ile özel egitime destek saglayan kurumlarin faaliyetlerinin teftis ve denetimi özel egitim ve/veya rehberlik ve psikolojik danisma alanlarinda yetismis müfettislerce yapilir.
Özel egitim araçlari
Madde 27 - Resmi okul ve kurumlarda egitim ve ögretimlerini sürdürdükleri sürece, özel egitim gerektiren bireylerin bu hizmetlerden etkin sekilde yararlanmalarini saglayacak her türlü araç-gereç ihtiyaçlari Bakanlikça karsilanir.
Kaldirilan hükümler
Madde 28 - 12/10/1983 tarihli ve 2916 sayili Özel Egitime Muhtaç Çocuklar Kanunu yürürlükten kaldirilmistir.
Geçici Madde - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasi ile ilgili hususlar Bakanlikça hazirlanacak yönetmeliklerde belirtilir. Söz konusu yönetmelikler, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüge girdigi tarihten itibaren bir yil içerisinde çikartilir.
Yürürlük
Madde 29 - Bu Kanun Hükmünde Kararname yayimi tarihinde yürürlüge girer.
Yürütme
Madde 30 - Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürüt