Özel Eğitim Kanunu

Özel Eğitim Kanunu

Genel Hükümler

Amaç

Madde 1 – Bu Kanun hükmünde Kararnamenin amacı, Özel eğitim gerektiren bireylerin, Türk Milli eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda, genel ve mesleki eğitim Görme Haklarını kullanabilmelerini sağlamaya yönelik esaslar düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2 – Bu Kanun hükmünde Kararname; Özel eğitim gerektiren bireyler ile onlara doğrudan veya dolayl olarak sunulacak eğitim hizmetlerini; bu hizmetleri sağlayacak okul, kurum ve Programları kapsar.

Tanımlar

Madde 3 – Bu Kanun hükmünde Kararnamede geçen;

a)”Özel eğitim gerektiren birey”, çeşitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyi,

b)”Özel eğitim”, Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için ÖZEL olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim Programları ve yöntemleri ile onların özür ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi,

c)”Kaynaştırma”, Özel eğitim gerektiren bireylerin diğer bireylerle karşılıklı etkileşim içinde bulunmalarını sağlamak ve eğitim amaçların en üst düzeyde gerçekleştirmek için geliştirilmiş eğitim ortamların ,

d)”Tanılama”, eğitsel amaçla, bireyin tüm gelişim alanlarındaki özelliklerinin belirlenerek değerlendirilmesi sürecini,

e)”Bakanlık”, Milli eğitim Bakanlığını, ifade eder.

Özel eğitimin temel ilkeleri

Madde 4 – Türk Milli eğitimini düzenleyen genel esaslar doğrultusunda Özel eğitimle ilgili temel ilkeler şunlardır:
a) Özel eğitim gerektiren tüm bireyler, ilgi, istek, yeterlilik ve yetenekleri doğrultusunda ve ölçüsünde Özel eğitim hizmetlerinden yararlandırılır.
b) Özel eğitime erken başlamak esastır.
c) Özel eğitim hizmetleri, Özel eğitim gerektiren bireyleri sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün olduğu kadar ayırmadan planlanır ve yürütülür.
d) Özel eğitim gerektiren bireylerin, eğitsel performanslar dikkate alınarak, amaç, muhteva ve öğretim süreçlerinde uyarlamalar yapılarak diğer bireylerle birlikte eğitilmelerine öncelik verilir.
e) ÖZEL eğitim gerektiren bireylerin her tür ve kademedeki eğitimlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için her türlü rehabilitasyonların sağlayacak kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılır.
f) Özel eğitim gerektiren bireyler için bireyselleştirilmiş eğitim plan geliştirilmesi ve eğitim Programlarının bireyselleştirilerek uygulanması esastır.
g) Ailelerin, Özel eğitim sürecinin her boyutuna aktif katılma sağlanması esastır.
h) Özel eğitim politika geliştirilmesinde, Özel eğitim gerektiren bireylerin örgütlerinin görüşlerine önem verilir.
i) Özel eğitim hizmetleri, Özel eğitim gerektiren bireylerin toplumla etkileşim ve karşılıklı uyum sağlama sürecini kapsayacakşekilde planlanır.

İKİNCİ KISIM
eğitim öğretim

BİRİNCİ BÖLÜM
eğitim öğretim

Tanılama-değerlendirme-Yerlestirme
Madde 5 – Her asamadaki tanilamada, bireyin eğitsel performans düzeyi belirlenir, gelişim alanlarındaki özellikleri değerlendirilir ve bu değerlendirme sonuçlar dikkate alınarak eğitim amaçları ve hizmetleri planlanır, en uygun eğitim ortamına yerleştirilmesine karar verilir.
Tanılama, değerlendirme ve yerleştirme sürecinin her aşamasında ailenin de görüşü alınarak katılım sağlanır.

Erken çocukluk dönemi eğitimi
Madde 6 – Erken çocukluk dönemindeki Özel eğitim hizmetleri ailenin bilgilendirilmesi ve desteklenmesi temeline dayali olarak evlerde ve kurumlarda sürdürülür.

Okul öncesi eğitimi
Madde 7 – Tanısi konulmus Özel eğitim gerektiren çocuklar için okul öncesi eğitimi zorunludur. Bu eğitim Özel eğitim okulları ile diğer okul öncesi eğitim kurumlarında verilir. gelişim ve bireysel özellikleri dikkate alınarak, Özel eğitim gerektiren çocukların okul öncesi eğitim süreleri uzatılabilir.

ilköğretim
Madde 8 – Okul öncesi eğitimini tamamlayan veya zorunlu ilköğretim çağına gelmiş Özel eğitim gerektiren çocuklar için hazırlık sınıflar açılabilir.
Hazirlik sınıflarınin amacı, öğrencilerin gelişim ve bireysel özellikleri ile gereksinimleri doğrultusunda onlari örgün eğitimi izleyebilecekleri duruma getirmektir.
Özel eğitim gerektiren bireyler, ilk öğretimlerini Özel eğitim okulları ve/veya diğer ilköğretim okullarında sürdürürler.
Zorunlu ilköğretim Programlarının amaçların gerçekleştirecek durumda olmayan bireyler için gelişim alanlarındaki performans düzeyleri dikkate alınarak hazırlanmış eğitim Programlarının uygulanacağı kurumlar açılır.

Ortaöğretim
Madde 9 – Özel eğitim gerektiren bireyler, ortaöğretimlerini Özel eğitim okullarında ve/veya diğer genel ve mesleki teknik ortaöğretim okullarında sürdürürler.

Yükseköğretim
Madde 10 – Özel eğitim gerektiren bireylerin ilgi, istek, yetenek ve yeterlilikleri doğrultusunda ve ölçüsünde yükseköğretim imkanlarından faydalanabilmeleri için gerekli ÖZEL tedbirler alınır.

yaygın eğitim
Madde 11 – Özel eğitimin temel ilkeleri doğrultusunda farklı konu ve sürelerde, Özel eğitim gerektiren bireyler için temel yaşam becerilerini geliştirmek, öğrenme ihtiyaçlarını karşılamak, ise ve mesleğe hazırlamak amacıyla yaygın eğitim Programları düzenlenir. Özel eğitim gerektiren bireylerin aileleri ve yakın çevrelerinin bireyin gelişim sürecinde aktif rol almalarına ve onlarla birlikte yaşama becerilerini geliştirmelerine yönelik yaygın eğitim Programlarına öncelik verilir.

İKİNCİ BÖLÜM
eğitim Ortamlar

Kaynaştırma
Madde 12 – Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitimleri, hazırlanan bireysel eğitim planları doğrultusunda akranları ile birlikte her tür ve kademedeki okul ve kurumlarda uygun yöntem ve teknikler kullanilarak sürdürülür.

Özel eğitim okullarında eğitim
Madde 13 – Benzer yetersizlikleri olan akranları ile birlikte ayrı bir okul veya kurumda eğitim Görmeleri gereken Özel eğitim gerektiren öğrencilerin eğitimi, uygun kaynaştırma modelleri ile düzenlenerek, Özel eğitim okul ve kurumlarında sürdürülür.

Özel eğitim desteği
Madde 14 – Özel eğitim gerektiren bireylere, her tür ve kademedeki eğitim ortamlarında devam ettiği eğitim Programlarının amaçların gerçekleştirmek üzere Özel eğitim desteği verilir. Bu amaçla bireysel ve grupla eğitim imkanları sağlanır.
Herhangi bir eğitim kurumuna devam edecek durumda olmayan zorunlu eğitim çağındaki Özel eğitim gerektiren bireylere yetersizlikten etkilenme düzeyine bakılmaksızın temel yaşam becerilerini geliştirme ve öğrenme ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik eğitim Programları uygulanır.

eğitim Programları
Madde 15 – Özel eğitimde, eğitim Programları bireylerin eğitsel performanslar dikkate alınarak ve Programın amaçları bireye uyarlanarak uygulanır.
Özel eğitim okul ve sınıflarında normal okul Programları uygulanır, ancak; öğrencilerin özellikleri ve öğrenme yeterlilikleri dikkate alınarak, söz konusu programlarda denkligi bozmayacakşekilde düzenlemeler yapılır. Özel eğitim okul ve sınıf Programları, öğrencileri, eğitimlerini normal okullarda akranlarıyla birlikte sürdürecek yeterliliklere ulaştırmayı amaçlayan bir yaklaşımla hazırlanır.
Özel eğitim okul ve sınıflarında süreleri ve içerikleri öğrencilerin özelliklerine göre hazırlanmış Özel eğitim Programları da uygulanabilir. Bu Programları tamamlayanlara verilecek diploma veya sertifikaların denkliği ile üst öğrenim kurumlarına devam gibi konular ve öğrenciye saglayacag haklar Bakanlıkça belirlenir.
Özel eğitim gerektiren bireyleri ilgi, ihtiyaç ve yetenekleri doğrultusunda i hayatında geçerliligi olan görevlere hazırlayıcı i ve meslek eğitim Programları; uygulama ağırlıkl ve bireyin o içi veya mesleği amaçlanan yeterlilikte yapmasını sağlayacakşekilde sürdürülür.

değerlendirme
Madde 16 – Normal akranları ile birlikte eğitim gören Özel eğitim gerektiren öğrencilerin hazırlanan eğitim planındaki amaçları gerçeklestirme düzeyleri, devam ettikleri okulun sınıf geçme ve sınav yönetmeliğine göre değerlendirilir. Ancak, özür ve özellikleri dikkate alınarak sınavlarda gerekli önlemler alınır ve düzenlemeler yapılır.
Özel eğitim okul ve sınıflarında eğitim gören öğrencilerin değerlendirilmesinde, öncelikle bireyselleştirilmiş eğitim planlarında konulan amaçların gerçekleştirilmesi esas alınır.

ÜÇÜNCÜ KISIM
Kurumlar ve görevleri

BİRİNCİ BÖLÜM
Koordinasyon

Özel eğitim, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri
Madde 17 – eğitim öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri ile Özel eğitim hizmetlerini düzenlemek, koordineli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, izlemek ve değerlendirmek üzere her ilde milli eğitim müdürlüğüne bağlı olarak il milli eğitim müdür yardımcıs veya şube müdürü Başkanlığında Özel eğitim rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri birimi kurulur.
İllerde Özel eğitim rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bu birim tarafından yürütülür.

İKİNCİ BÖLÜM
Özel eğitim Okul ve Kurumları

Özel eğitim okulları
Madde 18 – Durumlar ayrı bir okulda Özel eğitim gerektiren bireyler için özür ve özelliklerine uygun gündüzlü veya yatılı Özel eğitim okulları açılır.
Birden fazla özür bulunan öğrenciler için Özel eğitim okullarında Özel eğitim sınıflar açılabilir.
Özel eğitim okullarında açılan yaygın eğitim Programlarına katılan Özel eğitim gerektiren bireyler ile söz konusu okulların aile eğitimi Programlarına katılanlardan öğrencilerin birinci derecede yakın eğitimleri süresince iaşe ve ibateleri Bakanlıkça karşılanır.

Özel eğitim Kurumları
Madde 19 – Özel eğitim gerektiren biriylere Özel eğitim desteği sağlamak veya onları iş ve mesleğe hazırlamak veya örgün eğitim Programlarından yararlanamayacak durumda olanların temel yaşam becerilerini geliştirmek ve öğrenme ihtiyaçlarını karşılamak üzere gündüzlü Özel eğitim kurumları açılabilir.
Özel eğitim kurumlarında, Özel eğitim gerektiren biriyleri i hayatında geçerliligi olan görevlere hazırlamak amacıyla açılan i ve meslek kurslarına devam edenler, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı çıraklık ve Meslek eğitimi Kanunu’nun çırak öğrencilere verdiği haklardan yararlanırlar.

diğer okul ve kurumlarda Özel eğitim
Madde 20 – Durumlar normal akranları ile birlikte eğitim Görmeye uygun olan Özel eğitim gerektiren bireyler, eğitim ve öğretimlerini resmi ve ÖZEL okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında sürdürürler. Bu okullarda Özel eğitim gerektiren bireylere Özel eğitim desteği sağlamak üzere yardımcı derslikler oluşturulur, ÖZEL araç-gereç ile eğitim materyalleri sağlanır ve diğer ÖZEL tedbirler alınır.
Durumlar ayrı bir sınıfta eğitilmeyi gerektiren öğrenciler için özür ve özelliklerine göre okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında Özel eğitim sınıfları açılır.
çıraklık ve yaygın eğitim faaliyetlerinde de bu tür uygulamalara yer verilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Özel eğitime Destek sağlayan Kurumlar
Rehberlik ve araştırma merkezleri
Madde 21 – Rehberlik ve araştırma merkezleri, eğitim öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesine ilişkin gerekli her türlü çalışmaların yanısıra Özel eğitim gerektiren bireyleri de Tanılamada belirtildiğişekilde inceler, Tanılar, yerleştirilebilecekleri en uygun eğitim ortamını önerir ve bu bireylere rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri sunar.
Nüfus ve hizmet potansiyeline göre merkez ve diğer ilçelerde de rehberlik ve araştırma merkezleri açılabilir.

Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisi
Madde 22 – örgün ve yaygın eğitim kurumlarına devam eden bireylere rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri götürmek üzere eğitim öğretim kurumlarında kurulan rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisleri, kurumlarındaki Özel eğitim gerektiren bireylere de eğitim ihtiyaçları ve özelliklerine göre bu hizmetleri sunar.
Bu servisler, rehberlik ve danışma hizmetlerini yürütürken bölgelerindeki rehberlik ve araştırma merkezi ile diğer ilgili kurumlarla işbirliği yaparlar. DÖRDÜNCÜ KISIM
çeşitli HÜKÜMLER

Okul ve kurum Açma
Madde 23 – Özel eğitim okul ve kurumları ile rehberlik ve araştırma merkezleri Bakanlıkça açılır.
gerçek ve tüzel kişiler Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ve öğretimleri için 8/6/1965 tarihli ve 625 sayılı ÖZEL öğretim Kurumları Kanunundaki esaslara uygun olarak ÖZEL okul veya kurum açabilirler.
Bakanlık, 625 sayılı ÖZEL öğretim Kurumları Kanununa göre açılmış ve hisselerinin tüm kamu yararına çalışan dernek ve vakıflara ait Özel eğitim okul ve kurum hizmetlerinin niteliğini yükseltmek ve öğrencilere maliyeti düşürmek amacıyla, bu okul ve kurumlara eğitim-öğretim hizmetleri sınıfında personel, program gibi destekler sağlayabilir.

Resmi ve ÖZEL öğretim kurumlarında Özel eğitim
Madde 24 – Resmi ve ÖZEL okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim okulları ile yaygın eğitim kurumları; kendi çevrelerindeki Özel eğitim gerektiren bireylere Özel eğitim hizmetleri sağlamakla yükümlüdürler.
Söz konusu okul ve kurumlarda, Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim-öğretim Görmelerini sağlamak üzere gerekli tedbirler alınır.

Personel
Madde 25 – Özel eğitim okul ve kurumları ile Özel eğitime destek saglayan okul ve kurumların eğitim öğretim sınıfi personel ihtiyacı öncelikle karşılanır; ihtiyaç duyulan uzman personel atanır veya diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak görevlendirilir.

Teftiş ve Denetim
Madde 26 – Özel eğitim okul ve kurumları ile Özel eğitime destek saglayan kurumların faaliyetlerinin tefti ve denetimi Özel eğitim ve/veya rehberlik ve psikolojik danışma alanlarında yetişmiş müfettişlerce yapılır.

Özel eğitim araçları
Madde 27 – Resmi okul ve kurumlarda eğitim ve öğretimlerini sürdürdÜkleri sürece, Özel eğitim gerektiren bireylerin bu hizmetlerden etkinşekilde yararlanmalarını sağlayacak her türlü araç-gereç ihtiyaçları Bakanlıkça karşılanır.

Kaldırılan HÜKÜMLER
Madde 28 – 12/10/1983 tarihli ve 2916 sayılı Özel eğitime Muhta çocuklar Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde – Bu Kanun hükmünde Kararnamenin uygulanması ile ilgili hususlar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmeliklerde belirtilir. Söz konusu yönetmelikler, bu Kanun hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde çıkartılır.

Yürürlük
Madde 29 – Bu Kanun hükmünde Kararname yayım tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme
Madde 30 – Bu Kanun hükmünde Kararname HÜKÜMLERini Bakanlar Kurulu yürütür.

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

EĞİTİM PROGRAMLARIMIZ      KÜTÜPHANE

ANA SAYFA       İLETİŞİM

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Bu sitedeki tüm bilgiler sizleri aydınlatmak amaçlı olup tedavi niteliğinde değildir. Özel Tanı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi yazılan yazılardan yola çıkarak uygulanan tedavilerdeki doğacak aksaklıklardan sorumlu tutulamaz. Bu sitenin tüm içeriği Tanı Özel Eğitim Merkezi tarafından hazırlanmıştır. İzinsiz kopyalanamaz, çoğaltıp dağıtılamaz ve yayınlanamaz. Tüm hakları saklıdır.

Engelli Hakları

Engelli Hakları

Soru – Engellilerin hangi hakları vardır?
• 2022 Aylık Hakkı
• Gelir Vergisi İndirimi
• Emlak Vergisi İndirimi
• Özel Tüketim Vergisi İndirimi (ÖTV)
• Gümrük Vergisi İndirimi
• Tıbbi, Medikal Ve Eğitim Araç Gereçleri İçin KDV İndirimi
• SHÇEK Evde Bakım Aylığı
• EKPSS/Kura ile Atama Hakkı
• Engelli İş Kurma Projeleri
• Korumalı İşyeri Projeleri
• Engelli Kimlik Kartı Hakkı
• Engelli Park Yeri Kullanım Kartı
• Ulaşım İndirimleri Hakkı
• Muhtaç Aylığı (Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından)
• Elektrik, Su, Doğalgaz ve Gsm tarife indirimleri (Kurum İnisiyatifi Dahilinde)
• Engelliler için AÖF Harç İndirimi Hakkı
• Müze ve Ören Yerleri İndirim Hakkı
• Rehabilitasyon Merkezlerinden Yararlanma Hakkı
• Ve Diğer İndirimler ve Haklar bulunmaktadır. Ayrıca engelli vatandaşları 5378 sayılı Engelli Hakları Kanunu bulunmaktadır. Ancak yasa haricinde bulunan yardım, indirim ve diğer haklar kurum inisiyatifi dahilindedir.

Soru – İşe Yerleştirilme Taleplerini Karşılama Yetkisi Hangi Kurumlardadır?
“Engelli kişilerin devlet memuru olarak istihdamları Devlet Personeinl Başkanlığı koordinasyonunda ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca, işçi olarak istihdamları ise Türkiye İş Kurumu tarafından yapılmaktadır.”

Soru – İşe Girmek Ve Çeşitli Kurumlara Engelli Eleman Alınıp Alınmayacağına İlişkin Bilgileri Öğrenmek İçin Hangi Yol İzlenmelidir?
“Engelli kadrosuna devlet memuru olarak atanmak için öncelikle yapılacak olan merkezi sınava girmek gerekmektedir. Devlet memurluğuna ilişkin sınav duyurusu Devlet Personel Başkanlığınca yapılmakta olup Resmi Gazete ve ilgili kurumun Web sitesinde yayımlanmaktadır. yrıntılı bilgi için: (http://rega.basbakanlik.gov.tr/), ( www.basbakanlik-dpb.gov.tr )
Engelli bireylerin işçi olarak işe yerleşebilmesi için Türkiye İş Kurumu’na (Türkiye İş Kurumu İl Müdürlüklerine veya www.iskur.gov.tr adresinden) başvuru yapabilirsiniz.”

Soru – 4857 Sayılı İş Kanunu Kapsamındaki İşyerlerinin Engelli Çalıştırma Zorunluluğu Ne Kadardır?
“İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.

Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi engelli sigortalılar ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, aynı Kanunun 72 nci ve 73 üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası özürlü çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yüzde yüzü Hazinece karşılanır.

Engellilerin istihdamı konusunda işverenler için yasal zorunluluk yanında teşviklerde sözkonusudur. İşyeri; mevzuatlarla belirtilen engelli sayısından daha fazla engelli çalıştırırsa veya çalışan engellilerin engel derecesi % 80 den fazla olursa veya herhangi bir kanuni yükümlülüğü olmamasına karşın engelli çalışanı varsa işveren tarafından ödenen sigorta priminin tamamı hazine tarafından karşılanmaktadır.”

Soru – 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa Tâbi Kurum Ve Kuruluşlarda İstihdam Edilmesi Gereken Engelli Oranı Ne Kadardır?
“Devlet Memurları Kanununa göre; kurum ve kuruluşlar çalıştırdıkları personele ait kadrolarda %4 oranında engelli personel çalıştırmak zorundadır. %4’ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (taşra teşkilatı dahil) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır ”

Soru – )Engelli İşçi Veya Memur Çalıştırmamanın İşverene Getirdiği Bir Yaptırım Var mıdır?
“Kamu ve özel sektör işverenlerinden sorumluluğunu yerine getirmeyenlerden her ay çalıştırmadığı her engelli için belli bir miktar para cezası kesilmektedir. Engelli memur çalıştırmamanın herhangi bir müeyyidesi bulunmamaktadır.”

Soru – Engelli İstihdam Etme Sorumluluğunu Yerine Getirmeyen İşverenlerden Toplanan Ceza Paraları Hangi Amaçlar İçin Kullanılmaktadır?
“Engelli istihdam etme sorumluluğunu yerine getirmeyen işverenlerden toplanan ceza paraları, engellilerin meslekî eğitim ve meslekî rehabilitasyonu, kendi işini kurma ve bu gibi projelerde kullanılmak üzere Türkiye İş Kurumuna aktarılmaktadır.”

Soru – İşyerlerinde Engellilere Yönelik Ne Tür Düzenlemeler Yapılmaktadır?
“Engelli, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmeliğe göre işverenler, işyerlerini, imkânlar ölçüsünde, engellilerin çalışmalarını kolaylaştıracak şekilde hazırlamak, sağlıkları için gerekli tedbirleri almak, mesleklerinde veya mesleklerine yakın işlerde çalıştırmak, işyerleriyle ilgili bilgi ve yeteneklerini geliştirmek, çalışmaları için gerekli araç ve gereçleri sağlamak zorundadır. Engelliler, yapabilecekleri işler dışında sağlıklarına zarar verecek diğer işlerde çalıştırılamaz. Uygun koşulların varlığı halinde çalışma sürelerinin başlangıç ve bitiş saatleri, engellinin durumuna göre belirlenir.” denilmektedir.”

Soru – Özelleştirilen Veya Özelleştirilme Kapsamına Alınan Kamu Kuruluşlarında Çalışan Engellilerin Yasal Hakları Nelerdir?
“Kapatma ve tasfiye hâllerinde işten çıkarılma durumunda iş kaybı tazminatı, engellilere, kanunun diğer çalışanlara tanıdığı hakların iki katı oranında ödenir.
İlgili Kanun Maddesi: 5398 sayılı “Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”
……Bu Kanuna göre özelleştirme kapsamına alınan kuruluşların (iştirakler hariç) özelleştirmeye hazırlanması, özelleştirilmesi, küçültülmesi veya faaliyetlerinin kısmen ya da tamamen durdurulması, süreli ya da süresiz kapatılması veya tasfiye edilmesi nedeniyle; bu kuruluşlarda iş sözleşmesine dayalı olarak ücret karşılığı çalışanlardan iş sözleşmeleri tâbi oldukları iş kanunları ve toplu iş sözleşmeleri gereğince tazminata hak kazanacak şekilde sona ermiş olanlara, kanunlardan ve yürürlükteki toplu iş sözleşmelerinden doğan tazminatları dışında ilave olarak iş kaybı tazminatı ödenir. Ayrıca bunların mesleklerinde geliştirilmesine, bir meslekte yetiştirilmesine veya meslek edindirilmesine ilişkin eğitim giderleri ile yeni iş bulmalarına katkı sağlamak amacıyla yapılacak giderler Özelleştirme Fonundan karşılanır. Engelli personele (ilgili kanunların öngördüğü I, II ve III. derece), bu maddede belirtilen tutarın iki katı olarak iş kaybı tazminatı ödenir. İş kaybı tazminatı ödenmesi ve sağlanabilecek diğer hizmetlere ilişkin işlemler Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.”

Soru – Engellilere Yönelik Meslekî Eğitim Faaliyetlerini Hangi Kurum/Kuruluşlar Yürütmektedir?
“Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde İşitme Engelliler Çok Programlı Liseleri, Ortopedik Engelliler Meslek Liseleri, zihinsel engellilere yönelik Meslekî Eğitim Merkezleri, İş Eğitim Merkezleri ve Yetişkin Zihinsel Engelliler İş Eğitim Merkezleri özürlülere yönelik meslekî eğitim programları düzenlenmektedir.Bu kuruluşların meslekî eğitim faaliyetlerinden yararlanmak isteyen kişiler Ankara’daki kuruluşlar için Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğüne, illerdeki kuruluşlar için il Millî Eğitim Müdürlüklerine başvurabilirler.”

Soru – Engellilere Yönelik Meslek Edindirme Kurslarını Hangi Kurum/Kuruluşlar Düzenlemektedir?
“Türkiye İş Kurumu ve MEB Çıraklık Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü özürlülere yönelik meslek edindirme kursları düzenlemektedir.”

Soru – Bakım Gereksinimi Olan Engelli Yakını Bulunan Memurların Tayininde Kolaylık Sağlanmakta mıdır?
“5378 sayılı Engelliler Kanunu 21’inci maddesiyle 657 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir:

EK MADDE 39.- Devlet memurlarının, hayatını başkasının yardım veya bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede Engelli olduğu sağlık kurulu raporu ile tespit edilen eşi, çocukları ile kardeşlerinin, memuriyet mahalli dışında resmî veya özel eğitim ve öğretim kuruluşlarında eğitim ve öğretim yapacaklarının özel eğitim değerlendirme kurulu tarafından belgelendirilmesi hâlinde, ilgilinin talebi üzerine eğitim ve öğretim kuruluşlarının bulunduğu il veya ilçe sınırları dahilinde kurumunda bulunan durumuna uygun boş bir kadroya ataması yapılır.”

Soru – Engellilerin Tayin ve Nakillerinde Başka Özel Hükümler Var mıdır?
“Atama, tayin ve nakiller; konuya ilişkin mevzuatlar çerçevesinde ilgili kurumlar tarafından yapıldığından tayin ya da nakil ile ilgili girişimlerin söz konusu kurumlar nezdinde şahsen yapılması gerekmektedir.”

Soru – Engelli Çocuğu Olan Çalışan Anneler İçin Özel Bir Düzenleme Var mıdır?
” Sosyal güvenlik reformu olarak bilinen 5510 sayılı Kanunla, sosyal güvenlik sistemimize getirilen yeni bir düzenleme ile başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul çocuğu bulunanların, 01.10.2008 tarihinden sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim ödeme gün sayıları toplamına eklenecek. Eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de indirilecek. Yapılan bu düzenleme ile engelli çocuğu olan kadınlara erken emeklilik hakkı tanınmıştır.”

Soru – Engelli Memurlar Gece Nöbeti Ve Gece Vardiyası Tutacaklar Mıdır?
“Engelli memurlara isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilmeyecektir.”

Soru – Engelli Bireyler Erken Emekli veya Malülen Emekli Olmak İçin Nereye Müracaat Etmelidir ?
“Engellilerin emeklilik işlemleri diğer çalışanlarda olduğu gibi ilgili SGK tarafından yapılmaktadır. Engelliler erken emeklilik ya da malülen emeklilik işlemlerini SGK’a müracaat ederek başlatabilirler.”

Soru – Sosyal Güvencesi Olan Engelli Bireylerin Sağlık Giderleri Nasıl Karşılanmaktadır?
“Sosyal güvencesi olan engelli bireylerin tedavi, muayene, ilaç, tetkik ve ortez-protez ihtiyaçları bağlı oldukları sosyal güvenlik kuruluşu tarafından katkı payı alınarak karşılanmaktadır”

Soru – Tedavi Giderleri Kendi İmkânları İle Karşılayamayan Ve Sosyal Güvenlik Kapsamında Bulunmayan Engelli Bireylerin Tedavi Giderleri Nasıl Karşılanmaktadır?
“Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşunun güvencesi altında olmayan ve yeterli ödeme gücü bulunmayan engelli bireyler GSS uygulamasından faydalanmaktadır. Bu kapsamda tedavi, muayene, ilaç, tetkik, diş tedavisi ve ortez-protez ihtiyaçları temin edilmektedir.”

Soru – Sosyal Güvencesi Olmayanlar Ortopedik ve Diğer Yardımcı Araç ve Gereçleri Nasıl Alabilir?
“Ortopedik ve Diğer Yardımcı Araç ve Gereçler Sgk tarafından karşılanmaktadır. SGK’ya başvuruda bulunabilir.”

Soru – Tekerlekli Sandalyenin Bedelini Kim Öder?
“Tekerlekli sandelyenin giderleri SGK tarafından karşılanmaktadır.”

Soru – İşitme Cihazının Bedelini Kim Öder?
“Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Talimatı gereğince ödeme yapılır. Cihazların ödenmeyen kısımları olmama halinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarından sağlanması Valilik ve Kaymakamlıklardan talep edilebilir.”

Soru – Hasta Alt Bezinin Bedeli Ödeniyor mu?
“Hastalığı nedeniyle “mesane veya rektum” kontrolü olmadığının (çocuklar için en az iki yaşını tamamlamış olmak kaydı ile) ve hasta altı bezi kullanması gerektiğinin belirtildiği uzman hekim raporuna dayanılarak reçete düzenlenmesi halinde ihtiyaca binaen kullanılması öngörülen hasta alt bezine ait fatura bedelleri birer aylık devreler halinde Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenir. ”

Soru – Engellinin Sahip Olduğu Konutta Vergi Muafiyeti Var mıdır?
“5378 Sayılı Engelliler Kanunu’nun 22’inci maddesi buna ilişkin düzenlemeyi içerir.Madde 22.- 29.7.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “”gazilerin,”” ibaresinden sonra gelmek üzere “”engellilerin,”” ibaresi eklenmiştir. Buna göre; 200 metrekareden küçük tek konutuolan engelliler emlak vergisinden muaftır.”

Soru – Malûl Ve Engelliler Tarafından Gümrük Vergisinden Muafen İthal Edilecek Başka Eşya Var Mıdır?
“Engelliler eğitimi, çalışması veya fiziksel, ruhsal ve sosyal gelişimlerine yönelik olarak özel suretle imal edilmiş olup, malûl ve engellilerin kendi kullanımları için getirdikleri veya onlara yardım sağlanması amacına yönelik olarak kamu yararına faaliyette bulunan dernekler ile Sağlık Bakanlığınca yetki verilmiş kurum ve kuruluşlarca ithal edilen ve Kararnamede sayılan eşyalar gümrük vergilerinden muaftır.
Bu eşyalar:
Görmeyenler ve kısmen görenler için eğitsel, bilimsel veya kültürel gelişimlerine yönelik olmak üzere özel surette imal edilmiş matbu yayınlar, kabartma baskılar ve kağıtları, braille kağıdı, beyaz bastonlar, yazı ve kelime işlem makineleri, konuşan kitaplar, kasetçalarlar, büyütücü televizyon ekranları, elektronik yer saptayıcı ve engel dedektörü, saatler ve diğer parçalar vb.
Ortopedik cihazlar (motorlu veya motorsuz koltuklar, bisiklet, motosiklet, koltuk değnekleri, protez organlar vb.)
İşitme engellilerin işitmesini kolaylaştırmaya mahsus cihazlar.
Vücut kusur veya noksanlığını gidermek amacıyla üstte veya elde taşınan veya vücudun içine yerleştirilen diğer cihazlar.
Eğlence merkezleri için özel oyun ekipmanları gibi eşyalardır.
Özel olarak malûl ve engellilerin kullanımına mahsus olan ve eşya ile birlikte getirilen parça, yedek parça ve standart aksesuarlara veya bu eşyanın bakım, kontrol, ayarlama ya da tamiri için gerekli olan aletler de muafiyet kapsamındadır. Söz konusu parça, yedek parça ve aksesuarlar ile sair aletlerin eşyanın ithalinden sonra getirilmesi halinde muafiyetin uygulanması için bunların muafen ithal edilen eşya ile ilgili olduklarının tevsik edilmesi gerekir.
Bu eşyaların muafen ithaline ilişkin talepler, doğrudan eşyanın getirildiği Gümrük İdaresine yapılır. Gümrük İdaresi’nce eşyanın Kararname kapsamında ve kararnamede sayılan eşya olması halinde ithaline izin verilir.”

Soru-56)Taşıtlarda Katma Değer Vergisi Var mıdır?
“3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununda, engel dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin kendi adlarına kayıt ve tescil edilmiş olan taşıtlar yanında engel dereceleri % 90 dan az olan malûl ve engellilerin adlarına kayıt ve tescilli olan ve engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıtlar için, istisnai bir düzenleme bulunmamaktadır. Malül veya engelliler tarafından iktisap edilen veya ithal edilen taşıtlar genel KDV oranına tabidir. ”

Soru – H Sınıfı Sürücü Belgesi Nedir ve Nasıl Alınır?
“Özel tertibatlı olarak imal, tadil ve teçhiz edilmiş motosiklet veya otomobil türünden araçları kullanacak engelliler H sınıfı ehliyet almak zorundadır. H sınıfı sürücü belgesine ilişkin düzenlemeler Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde yer alır.H sınıfı ehliyet almak için, “Özel tertibatlı araç kullanabilir” ibaresi olan sağlık kurulu raporu ile birlikte sürücü kurslarına müracaat edilmelidir. H sınıfı ehliyet kurslarında, kursiyerler trafik ve ilkyardım derslerinden sorumludurlar. Motor dersinden muaftırlar. Dört haftalık teorik ders süresi vardır. Geri kalan sürede de direksiyon eğitimi alınır.H sınıfı ehliyeti ömür boyu kullanmak veya belirli aralıklarla güncellemek, alınacak Sağlık Kurulu Raporunda kesinlik kazanır. El veya ayakta ortopedik engel olanlar ve işitme engelliler H sınıfı ehliyeti ömür boyu kullanabilir ”

Soru – Tek Gözü Olanlar (Monoküler) Sürücü Belgesi Alabilir mi?
“26 Eylül 2006 tarih ve 26301 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair Yönetmelik”de belirtilen usul ve esaslar dahilinde tek gözlüler ehliyet alabilmektedir ”

Soru – Engelli Bireyin Eğitim Hakları Nelerdir ?
“Engelli bireyler temel eğitim ilkeleri doğrultusunda genel eğitim, özel eğitim ve mesleki eğitim görme haklarını kullanabilmektedirler.
5378 sayılı Engelliler Kanunu’nun 15. Maddesinde “Hiçbir gerekçeyle engellilerin eğitim alması engellenemez. Engelli çocuklara, gençlere ve yetişkinlere, özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak, bütünleştirilmiş ortamlarda ve engelli olmayanlarla eşit eğitim imkânı sağlanır.” ibaresi yer almaktadır.
Engel türü ve derecesine göre engelli çocuklar genel eğitim sisteminde normal sınıflarda veya engel türü ve düzeyine göre ayrılmış olan özel eğitim sınıflarında eğitim alabilmektedirler. Bununla birlikte engelli çocukların normal eğitim sınıflarında normal gelişim gösteren akranlarıyla, sosyal ve eğitimsel açıdan birlikteliklerinin sağlanabilmesi için eğitim politika ve uygulamalarında temel yaklaşım kaynaştırma eğitimi ile sağlanmaktadır.
Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin zorunlu öğrenim çağı: Okul öncesi dönemi de içine alan 3-14 yaş olarak belirlenmiştir. Ülkemizde eğitime ihtiyacı olan engellilere yönelik MEB sorumludur. Engellilere yönelik erken eğitim 0-6 yaşından başlayarak eğitim ve öğretim hizmetlerinde MEB nın yanı sıra üniversitelerin ilgili bölümlerinden de bilgi ve yönlendirme hizmetlileri alınabilir.”

Soru – Özel Eğitim Hizmetlerinin Yasal Dayanağı Nedir?
“Özel eğitim hizmetleri 573 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 31.05.2006 tarih ve 26184 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren “Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği” nde belirtilen esaslar doğrultusunda yürütülür.”

Soru – Özel Özel Eğitim Merkezlerinden Hizmet Almak İçin Nereye Başvurmak Gereklidir?
“Hastaneden alınan “eksiksiz” doldurulmuş “engelliler için sağlık kurulu raporu” ile ikamet edilen ilçede bulunan Rehberlik Araştırma Merkezlerine müracaatta bulunulmalıdır.”

Soru – Eğitsel Değerlendirme Ve Tanılama Nedir?
“Rehberlik Araştırma Merkezlerinde, bireyin tüm gelişim alanındaki özellikleri ve akademik disiplin alanlarındaki yeterliliklerinin değerlendirilmesi amacıyla nesnel, standart testler ve engelli bireyin özelliklerine uygun ölçme araçlarıyla yapılan tüm uygulamalardır.”

Soru – Eğitsel Değerlendirme Ve Tanılama İçin Gerekli Belgeler Nelerdir ?
“Engelli bireyin velisinin veya okul/ kurum yönetiminin yazılı başvurusu,
Okula/ kuruma kayıtlı engelli bireyin bireysel gelişim raporu,
İkametgâh belgesi,
Engelliler için sağlık kurulu raporu”

Soru – Özel Eğitim Ücretlerinin Ödemesi Hangi Kurum Tarafından Yapılmaktadır?
” Özel eğitime ihtiyacı olduğu “Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu” tarafından tespit edilen tüm engelli bireylerin yararlandığı özel eğitim hizmetlerine ilişkin ödemenin Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen kısmı Milli Eğitim Bakanlığı tarafından karşılanmaktadır. Bu miktar Milli Eğitim Bakanlığı tarafından özel eğitim hizmeti veren kuruma ödenmektedir.”

Soru – Engelli Bireyin Ailesine Yönelik Eğitim Hizmetleri Nasıl Verilmektedir?
“Aile eğitimi tüm eğitim kademelerindeki özürlü bireyin eğitimine katkı sağlamak “rehberlik ve danışmanlık” hizmetlerini içeren bir eğitimdir.
Aile Eğitim Hizmetleri Rehberlik ve Araştırma Merkezleri Özel Eğitim okul ve Kurumları, kaynaştırma uygulamaları yapılan okullar tarafından hazırlanan ve yürütülür. İhtiyaç halinde bu hizmet evlerde de yürütülebilir”

Soru – Üniversite Sınavına Giren Engelli Öğrenciler İçin Ne Tür Kolaylıklar Sağlanmaktadır?
“Üniversite sınavına giren engelli öğrenciler için gerekli fiziksel düzenlemeler yapılmaktadır. Ortopedik ve görme engelliler için uygun düzenlenmiş sınav mekanları hazırlanmakta, görme engelliler ve az görenler için 30 dakikalık ek sınav süresi verilmekte, sınav sorularını okuyacak ve söylenecek yanıtları yazacak uygun eğitimde ve düzgün diksiyonlu “yardımcı refakatçi” eşliğinde sınava girme olanağı tanınmaktadır.”

Soru – Engelli Üniversite Öğrencilerine Sağlanan Kolaylıklar Nelerdir?
“Başarılı ve ihtiyaç sahibi engelli öğrencilere Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından öncelikli olarak öğrenim kredisi, katkı kredisi ve yurt tahsisi yapılmaktadır.
20.06.2006 tarih ve 26200 sayılı resmi gazetede yayımlanan “ Yükseköğretim Kurumları Engelliler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği” gereğince üniversitelerde, öğrencilerin öğrenim hayatlarını kolaylaştırmak için gerekli tedbirleri almak ve bu yönde düzenlemeler yapmak üzere “Engelliler Danışma ve Koordinasyon Birimi” oluşturulması sağlanmıştır”

Soru – Özel Eğitime İhtiyacı Olan Öğrencilerin Okullara ve Kurumlara Erişiminin Ücretsiz Sağlanması Projesi nedir? Proje kapsamında hangi öğrencilerin ücretsiz taşınması gerçekleştirilmektedir?
“Özel Eğitime İhtiyacı Olan Öğrencilerin Okullara ve Kurumlara Erişiminin Ücretsiz Sağlanması Projesi” özel eğitime gereksinim duyan çocukların okullara erişiminin ücretsiz sağlanması ile eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması ve engelli öğrencilerin okumaya teşvik edilmesi amacıyla Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim, Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü işbirliğinde hazırlanmıştır. Proje kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı bünyesindeki;
Görme Engelliler Okullarında,
İşitme Engelliler Okullarında
Ortopedik Engelliler Okullarında
Otistik Çocuklar Eğitim – İş Eğitim Merkezlerinde
Zihinsel Engelliler Okullarında
Uyum Güçlüğü Olanlar Okulunda
Özel Eğitim Okulları Bünyesinde Anasınıfında
Özel Eğitim Sınıflarında
eğitim alan öğrenciler ücretsiz taşınmaktadır.”

Soru-69)Engelli Kimlik Kartı Nedir, Hangi Kurum Tarafından Verilmektedir?
“19.07.2008 tarihli ve 26941 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Engelliler Veri Tabanı Oluşturulmasına ve Engellilere Kimlik Kartı Verilmesine Dair Yönetmelik” gereği engellilere tanınan hak ve hizmetlerden yararlanmada kullanılmak üzere engelli kişilere verilen kimlik kartıdır. Engelli kimlik kartı Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlükleri aracılığı ile düzenlenmektedir. ”

Soru – Engelli Kimlik Kartı Kimlere Verilmektedir?
” Engelli kimlik kartı, doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle meydana gelen bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini yüzde kırk (%40) veya daha yüksek bir oranda kaybeden ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan engelli bireylere verilmektedir.”

Soru – Engel Oranında Değişiklik, Soyadı Değişikliği, Kimliğin Kaybolması Veya Deforme Olması Durumunda Nereye Müracaat Edilir?
“Engelli kimlik kartları; içerdiği bilgilerin değişmesi, kaybedilmesi, çalınması veya herhangi bir nedenle kullanılamaz hale gelmesi durumunda, Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlükleri tarafından yeniden düzenlenir.”

Soru – Engelli Kimlik Kartı Engelli Sağlık Kurulu Raporu Yerine Geçer Mi?
” Engelli kimlik kartı engelli sağlık kurulu raporu yerine geçmez. Kimlik kartına sahip her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı, mevzuatta münhasıran engelli kişilere tanınan hak ve hizmetlerden yararlanır. Kimlik kartı alıp almamak engelli kişinin isteğine bağlıdır ”

Soru – Yurtdışında Yaşayan Türk Vatandaşı, Yaşadığı Ülke Makamlarınca Düzenlenen Engelli Sağlık Kurulu Raporu ile Engelli Kimlik Kartı Alabilir Mi?
“Yabancı ülkede yaşayan Türk vatandaşlarımızın yaşadığı ülke makamlarınca verilmiş olan engelli sağlık kurulu raporu Türkiye’de geçerli değildir. Engelli kimlik kartı almak üzere, mevzuat gereği yetkili hastanelere müracaat ederek yeniden engelli sağlık kurulu raporu almaları gerekmektedir.”

Soru – Engelli Kimlik Kartı İle Ülkemizde Engelli Kişilere Sağlanan Hak Ve Hizmetler Nelerdir?
“Bilindiği üzere, 12.07.2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunla, “”4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun””da yapılan değişiklikle; engelliler, yaşlılar, şehit yakınları, gaziler ve gazi yakınlarına yönelik ücretsiz veya indirimli seyahat hakkı verilmiş olup, bu haktan yararlanmaya ilişkin usul ve esaslar da Bakanlığımızca hazırlanarak 04.03.2014 tarihli ve 28931 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “” Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği”” ile belirlenmiştir.
Buna göre;
Engelliler için sağlık kurulu raporuyla % 40 ve üzerinde engelli olduğunu belgeleyen Türk vatandaşlarının kendileri, ağır engellilerin ise kendileri ile birlikte birden fazla olmamak üzere beraber seyahat ettikleri refakatçileri.

– Engel oranı %40 ve üzerinde olan engelli bireylere,

– Ağır engelli bireylerin birlikte yolculuk ettikleri en fazla bir refakatçisine

demiryolları ve denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatlarından, belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanma hakkı 6495 sayılı kanun ile verilmiştir.

Engelli kişilerin faydalanacakları hak ve indirimler; ilgili kurum, kuruluş veya yerel yönetimler tarafından belirlenmektedir. Bunun yanında bazı kamu ve özel sektör kuruluşlarının, engelli kimlik kartı, nüfus cüzdanına işlenmiş engellilik bilgisi ya da engellilere verilen sağlık kurulu raporunu esas alarak engellilere sağladığı kolaylıklar bulunmaktadır. Bu indirimler ve/veya oranları zaman zaman ilgili kurumlar tarafından değiştirilebilmektedir.”

Soru-75)Belediyelerin Şehir İçi Ulaşımda Engelli Kişilere Sağladığı Ücretsiz/İndirimli Seyahat Hakkı İle Diğer Bazı İndirim Ve Kolaylıklar Nasıl Uygulanmaktadır?
Şehir içi toplu taşıma araçları engelli vatandaşlara ve ağır engelli olan engellilerin refakatçilerine ücretsizdir.”

Soru – Şehirlerarası Yolcu Otobüslerinde Engellilere İndirim Nasıl Uygulanmaktadır?
“Şehirlerarası yolcu otobüslerinde engelli vatandaşlara %30 indirim yapılmaktadır.

Soru – Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Tarafından Engellilere İndirim Nasıl Uygulanmaktadır?
“Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Engelli vatandaşlarımıza ve refakatçilerine ücretsizdir.”

Soru – Türk Hava Yolları Tarafından Engellilere İndirim Nasıl Uygulanmaktadır?
“Türk Hava Yolları, yüzde 40 ve üzeri oranda engelli olan yolculara, uygulanabilir ücretler üzerinden tüm iç hatlarda yüzde 20 ve dış hatlarda yüzde 25 indirim sağlamaktadır. İndirimden faydalanmak isteyen % 40 ve üzeri oranda engelli kişilerin, engelli kimlik kartı veya sağlık kurulu raporu veya ”Engelli” ibaresi bulunan nüfus cüzdanlarını ibraz etmeleri gerekmektedir. Ayrıca, ‘refakatçi ile seyahat etmelidir’ ibaresi bulunan doktor raporunun ibraz edilmesi halinde, engelli yolcu ile aynı seferde seyahat edecek bir refakatçisine tüm iç ve dış hatlarda uygulanabilir ücretler üzerinden indirim sağlanmaktadır.”

Soru – Müze Ve Ören Yeri Girişlerinde Engellilere İndirim Nasıl Uygulanmaktadır?
” Müze ve ören yerlerine, engelliler ile bir refakatçisi, gaziler, şehit ve gazilerin eş ve çocukları, 65 yaş ve üstü Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları kimliklerini ibraz etmek suretiyle ücretsiz biletle girmektedirler. ”

Soru – Milli Parklar, Tabiatı Koruma Alanları Ve Tabiat Parklarına Girişinde Engellilere İndirim Nasıl Uygulanmaktadır?
” Engelliler, harp malulü ve gaziler ile bunların eşleri, çocukları, ve anne babalarından, kimliklerini ibraz etmek suretiyle milli parklar, tabiatı koruma alanları ve tabiat parklarına girişte ücret alınmamaktadır. ”

Soru – GSM Şebekelerinde (Cep Telefonlarında) Uygulanan İndirimli Tarife Nasıldır?
“GSM operatörleri, engelli kişilere özel tarifeler uygulanmaktadır.”

Soru-82)Fiziksel Çevrenin Engellilerin Ulaşabilirliğine Uygun Düzenlenmesi Nasıl Sağlanacak?
“Kentsel yaşamın engellilerin ulaşabilirliğine uygun olarak düzenlemesi amacıyla şu yasal düzenlemeler yapılmıştır:
572 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve ardından İmar Mevzuatında yapılan düzenlemelerle yapılı çevrenin engelliler için ulaşılabilir kılınması amaçlanmıştır. 6 Haziran 1997 tarihli 572 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1. maddesiyle, 3194 Sayılı İmar Yasası’na bir madde eklenmiş ve “Fiziksel çevrenin engelliler için ulaşılabilir ve yaşanabilir kılınması için, imar planları ile kentsel, sosyal, teknik altyapı alanlarında ve yapılarda Türk Standartları Enstitüsü’nün ilgili standartlarına uyulması zorunludur” hükmü getirilmiştir. Buna göre hazırlanan İmar Yönetmeliklerinde de; açık alanlarda (yol, otopark, park, yaya bölgesi, meydan ve kaldırımlarda) ve umumi yapılarda (okul, hastane, alışveriş merkezi, sinema, vb.) ulaşabilirliğinin sağlanması için TSE standartlarına uygun düzenleme yapılması hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca; 5378 sayılı Engelliler Yasasında; aşağıdaki maddeler kentsel yaşamın engellilerin ulaşabilirliğine uygun düzenlemesi amaçlıdır. Söz konusu yasanın ilgili maddeleri şunlardır:
Geçici Madde 2.- Kamu kurum ve kuruluşlarına ait mevcut resmî yapılar, mevcut tüm yol, kaldırım, yaya geçidi, açık ve yeşil alanlar, spor alanları ve benzeri sosyal ve kültürel alt yapı alanları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılmış ve umuma açık hizmet veren her türlü yapılar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yedi yıl içinde engellilerin erişebilirliğine uygun duruma getirilir.
Geçici Madde 3.- Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler, şehir içinde kendilerince sunulan ya da denetimlerinde olan toplu taşıma hizmetlerinin engellilerin erişilebilirliğine uygun olması için gereken tedbirleri alır. Mevcut özel ve kamu toplu taşıma araçları, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yedi yıl içinde engelliler için erişilebilir duruma getirilir.”
Öte yandan, 2006/18 sayılı Başbakanlık Genelgesi’nde de mevcut resmi yapıların ve umuma açık her türlü yapının engellilerin erişebilirliğine uygun duruma getirilmesi için kamu kuruluşları ve yerel yönetimlerce eylem planları hazırlanması, bu düzenlemelerin TSE standartlarına uygun olmasına dikkat edilmesi istenmektedir”

Soru-83)Oturulan Konutta Engele Uygun Düzenlemeler Yaptırılabilir mi?
“Kat mülkiyeti yasasına tabi olan apartman, site vb. konutlarda yaşayan kişiler getirilen yasal düzenleme ile engeline uygun düzenleme yaptırma olanağına sahip olmuşlardır. 5378 sayılı Yasanın 19. maddesinde;
Madde 19- 23.6.1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun 42 nci maddesinin birinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
Engellilerin yaşamı için zorunluluk göstermesi hâlinde, proje tadili kat maliklerinin en geç üç ay içerisinde yapacağı toplantıda görüşülerek sayı ve arsa payı çoğunluğu ile karara bağlanır. Toplantının bu süre içerisinde yapılamaması veya tadilat talebinin çoğunlukla kabul edilmemesi durumunda; ilgili kat malikinin talebi üzerine bina güvenliğinin tehlikeye sokulmadığını bildirir komisyon raporuna istinaden ilgili mercilerden alınacak tasdikli proje değişikliği veya krokiye göre inşaat, onarım ve tesis yapılır. İlgili merciler, tasdikli proje değişikliği veya kroki taleplerini en geç altı ay içinde sonuçlandırır. Komisyonun teşkili, çalışma usûlü ile engellilin kullanımından sonraki süreç ile ilgili usûl ve esaslar Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından müştereken hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.” hükmü eklenmiştir.
Ayrıca Yasa hükmünde sözü edilen komisyonun kuruluş ve çalışma usülleri ile ilgili “Yapılarda Engellilerin Kullanımına Yönelik Proje Tadili Komisyonları Teşkili, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” 22 Nisan 2006 tarih ve 26147 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.”

Soru-84)Engelliler İçin Ayrılmış Park Yerlerinin İşgalini Önlemeye Yönelik Bir Düzenleme Var mıdır?
“5378 Sayılı Engelliler Kanunu’nun 31’inci maddesi buna ilişkin düzenlemeyi içerir.
Madde 31.- 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 61 inci maddesinin birinci fıkrasına (n) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent ve ikinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir.
(o) Engellilerin araçları için ayrılmış park yerlerinde,
(o) bendinin ihlâli hâlinde para cezası iki kat artırılır.”

Soru – Ayni Nakdi Yardım (Yiyecek, Giyecek, Para Yardımı) Yapılmakta mıdır?
“Muhtaç durumda olup, herhangi bir sosyal güvenliği olmayan kişiler; İl veya ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına başvuruda bulunarak, ayni ve nakdi yardımlardan yararlanabilirler.
Ayrıca, Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü ‘ nce muhtaç durumdaki ailelerin çocuklarının bakımına destek için ayni ve nakdi yardımlar yapılmaktadır. Muhtaç olup, engelli çocuğunun bakımında güçlükler yaşayan aileler bu yardımdan yararlanmak için İllerinde bulunan İl Aile ve Sosyal Politikalar Müdürlüğüne müracaat edebilirler.”

Soru – Medyada Engellilerin Şiddet ve Ayrımcılığa Tabi Tutulmamasını Önlemeye İlişkin Koruyucu Tedbirler Var Mıdır?
“5378 Sayılı Engelliler Kanunu’nun 37’inci maddesi buna ilişkin düzenlemeyi içerir
Madde 37.- 13.4.1994 tarihli ve 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (u) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
(u) Kadınlara, güçsüzlere, engellilere ve çocuklara karşı şiddetin ve ayrımcılığın teşvik edilmemesi.”

Soru – Engelli Bireylerin Ticari Hayatta ve Noter İşlemlerinde Ayrımcılığa Uğramalarını Önleyen Düzenleneler Var Mıdır?
“5378 sayılı Engelliler Kanununun 50. maddesiyle; Türk Ticaret Kanunu’nun 668. maddesinde yer alan ve görme engelli bireylerin poliçe altına attıkları imzanın usulen tasdik edilmiş olmadıkça geçerli olmayacağına ilişkin hüküm ve Borçlar Kanunu’nun 14. maddesinde yer alan ve görme engelli bireylerin imzalarının usulen tasdik edilmedikçe bağlayıcı olmayacağına ilişkin hüküm kaldırılmıştır.
Bu yöndeki diğer değişiklik ise, Noterlik Kanunu’nun 73. maddesine ilişkindir. 5378 Sayılı Engelliler Kanunu’nun 23 ve 24’üncü maddeleri buna ilişkin düzenlemeyi içerir.
Madde 23.- 18.1.1972 tarihli ve 1512 sayılı Noterlik Kanununun 73’üncü maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
İlgilinin işitme, konuşma veya görme engelli olması:
Madde 73. Noter, ilgilinin işitme, konuşma veya görme engelli olduğunu anlarsa, işlemler engellinin isteğine bağlı olmak üzere iki tanık huzurunda yapılır. İlgilinin işitme veya konuşma engelli olması ve yazı ile anlaşma imkânının da bulunmaması hâlinde, iki tanık ve yeminli tercüman bulundurulur.
Madde 24.- 1512 sayılı Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Bir noterlik işleminde imza atılmış veya imza yerine geçen el işareti yapılmış olmasına rağmen, ilgilisi ister veya adına işlem yapılan ve imza atabilen görme engelliler hariç olmak üzere noter, işlemin niteliği, imzayı atan veya el işaretini yapan şahsın durumu ve kimliği bakımından gerekli görürse, yukarıdaki fıkradaki usûl dairesinde ilgili, tanık, tercüman veya bilirkişinin parmağı da bastırılır. Mühür kullanılması hâlinde parmağın da bastırılması zorunludur.
Söz konusu hükmün değişiklikten önceki hali sağır, dilsiz ya da görme engelli kişilerin noterdeki işlemlerinin iki tanık huzurunda yapılmasını zorunlu kılmaktaydı. 5378 sayılı Kanun’un 23. maddesi ile bu zorunluluk kaldırılmış ve işlemlerin tanık huzurunda yapılması, engelli kişinin isteğine bırakılmıştır. Böylece, engelli bireyin fikrini alan ve yasal haklarını kendi istek ve taleplerine göre kullanmalarını sağlamaya çalışan bir yapı öngörülmüştür.
13.02.2011 tarihli ve 6111 sayılı “Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile görme engellileri doğrudan ilgilendiren ve görme engellinin imzasının geçerli kabul edilmesi için şahit bulundurma durumunun görme engellinin isteğine bağlı hale getirildiği imza hususuyla ilgili kanunun 213. Maddesi şu şekilde düzenlenmiştir:
MADDE 213- 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 15 inci maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.””Görme engellilerin talepleri halinde imzalarında şahit aranır. Aksi takdirde görme engellilerin imzalarını el yazısı ile atmaları yeterlidir”

Soru – Engelli Bireylerin Oy Kullanmaları Sırasında Yapılan Düzenlemeler Nelerdir ?
“572 sayılı KHK’nın aşağıdaki maddeleri bu konu hakkındaki düzenlemeleri içerir:
Madde 25- 24/2/1972 tarihli ve 1543 sayılı Genel Nüfus Yazımı Kanununa aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
Ek Madde 1- Yazım kurulları, engellilerin, engellilik durumlarını belirtmek suretiyle yazımını sağlayacak tedbirleri alırlar. Herkes, kendisinin veya aile fertlerinin engelliliği ile ilgili bilgileri gerçek şekilde yazdırmaya, gerekirse sağlık kurulu raporunu göstermeye mecburdur. Bu maddede belirtilen engellilik durumlarının tanımlanması için Sağlık Bakanlığı ile işbirliği yapılır.”
26.04.1961 tarihli ve 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanununun 36. maddesine göre seçmen kütüğü yazımı sırasında, seçmenin oyunu kullanmasını engelleyecek bir engelliliği varsa, forma kaydedileceği ifade edilmiştir.
Sandıkların konulacağı yerlerin belirlenmesinde seçmenin oyunu kolaylıkla, serbestçe ve gizli şekilde verebilmesi gözetilmesi ve engelli seçmenlerin oylarını rahatlıkla kullanabilmeleri için gerekli tedbirlerin alınması gerektiği aynı Kanununun 74’üncü maddesinde düzenlenmiştir. Gebeler, hastalar ve engellilerin sıra ile bekletilmeden oylarını vermeleri ve yaşlılar ile engellilere yardım edenlerin de öncelikle oy kullanmalarına izin verilmesi Madde 90’da belirtilmiştir.
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un “Birleşik Oy Pusulasının Atılması ve İşaretleme” başlıklı 93. Maddesine göre refakatçi eşliğinde oy kullanma prosedürü ise şu şekilde düzenlenmiştir:
Madde 93 – Kapalı oy verme yerinde birleşik oy pusulasını katlayıp yapıştırdıktan sonra, seçmen burasını terk eder ve birleşik oy pusulasını sandığa bizzat atar. Körler, felçliler veya bu gibi bedeni sakatlıkları açıkça belli olanlar, bu seçim çevresi seçmeni olan akrabalarından birinin, akrabası yoksa diğer herhangi bir seçmenin yardımı ile oylarını kullanabilirler. Bir seçmen birden fazla malule refakat edemez. Kurul başkanı, oyunu kullanan seçmene kimlik kartını verirken seçmen listesindeki adı karşısına imzasını attırır. İmza atamayanların sol elinin başparmağının izinin alınmasıyla yetinilir. Bu parmağı olmayan seçmenin hangi parmağını bastığı yazılır”

Soru – Belediyeler Bünyesinde Gerçekleştirilen Hizmetlere İlişkin Yasal Bir Dayanak Mevcut Mudur?
“Engellilere yönelik olarak Belediyeler bünyesinde gerçekleştirilen çeşitli hizmetler; yardıma muhtaç olan engellilerin barınması için bakım ve rehabilitasyon merkezleri açmak; danışma ve rehberlik merkezleri açmak; ücretsiz muayene ve ilaç yardımı yapmak; ayni ve nakdi yardımlarda bulunmak; belediye otobüslerinden ücretsiz veya indirimli yararlanmalarını sağlamak; özel kurslar düzenlemek; yarışmalar, şenlikler, geziler ve spor müsabakaları düzenlemektir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14. maddesinde hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırasının belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirleneceği, belediye hizmetlerinin sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
Büyükşehir belediyelerine ise verilen görevler 5216 sayılı kanunun 7.maddesinde düzenlemiştir. Büyükşehir belediyelerinin sosyal nitelikli görevleri de maddenin (n) bendinde “Gerektiğinde sağlık, eğitim ve kültür hizmetleri için bina ve tesisler yapmak, kamu kurum ve kuruluşlarına ait bu hizmetlerle ilgili bina ve tesislerin her türlü bakımını, onarımını yapmak ve gerekli malzeme desteğini sağlamak”, (v) bendinde “Sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak” şeklinde yer almaktadır.
Büyükşehir belediyeleri için 5216 sayılı kanununa 01.07.2005 tarih ve 5378 sayılı kanunla eklenen “Ek madde 1” ile engellilerle ilgili bilgilendirme, bilinçlendirme, yönlendirme, danışmanlık, sosyal ve mesleki rehabilitasyon hizmetleri vermek üzere engelli hizmet birimleri oluşturulması, bu birimlerin faaliyetlerini engellilere hizmet amacıyla kurulmuş vakıf, dernek ve bunların üst kuruluşlarıyla işbirliği halinde sürdürmeleri öngörülmüştür. Bu çerçevede “Büyükşehir Belediyeleri Engelli Hizmet Birimleri Yönetmeliği” 16.08.2006 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Ayrıca 5378 sayılı Engelliler Kanunu ile Büyükşehir belediyeleri ve belediyeler, şehir içinde kendilerine sunulan ya da denetimlerinde olan toplu taşıma hizmetlerinin engellilerin erişilebilirliğine uygun olması için gereken tedbirleri 2012 yılına kadar almakla ve mevcut özel ve kamu toplu taşıma araçlarını engelliler için erişilebilir durumuna getirmekle görevlendirilmiştir”

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

EĞİTİM PROGRAMLARIMIZ      KÜTÜPHANE

ANA SAYFA       İLETİŞİM

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Bu sitedeki tüm bilgiler sizleri aydınlatmak amaçlı olup tedavi niteliğinde değildir. Özel Tanı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi yazılan yazılardan yola çıkarak uygulanan tedavilerdeki doğacak aksaklıklardan sorumlu tutulamaz. Bu sitenin tüm içeriği Tanı Özel Eğitim Merkezi tarafından hazırlanmıştır. İzinsiz kopyalanamaz, çoğaltıp dağıtılamaz ve yayınlanamaz. Tüm hakları saklıdır.

Rett Sendromu

Rett Sendromu

Yaygın Gelişimsel Bozukluklar Rett Sendromu

Rett Sendromu, ilk defa Dr. Andreas Rett tarafından Tanımlanmış, Dr. Bengt Hagberg ve çalışma arkadaşları tarafından 1983 yılında yayınlanan raporla, bir hastalık olarak dünya çapında tanınmıştır. Rett Sendromu (RS), dünyada çeşitli ırklarda ve etnik gruplarda, özellikle kız çocuklarında görülen nörolojik bir rahatsızlıktır.

Bu sendromun, erkeklerde de görülebileceii bilinmektedir, fakat erkeklerde görüldüğüünde bu bebeklerde genellikle düşük, doğum anında ölüm veya anne karnında erken ölüm gibi durumlar ortaya çıkmaktadır.

RS’li çocuklar, 6-18 aylık olana kadar normal veya normale yakın bir gelişim gösterirler. Bu süreden sonra çocuk, geçici durgunluk veya gerileme sürecine girer, iletişim kurma becerisini yitirir ve ellerini birbirine kenetler. Hemen ardından stereotipik el hareketleri, yürüyüş bozuklukları ve kafa gelişiminde gözle görülebilir bir yavaşlama ortaya çıkar. nöbet geçirme, uyanıkken düzensiz soluk alıp verme gibi problemlerle de karşılaşılabilir.

Rett Sendromu‘nun, otizm, beyin felci veya spesifik olmayan gelişme bozukluklarında olduğu gibi teşhisi çok zordur. Dünyada, çeşitli ilkelerde yapılan araştırmalara göre her 23 binde 1 doğumdan, 10 binde 1 doğuma kadar ulaşan oranlarda RS’li kız çocuğu doğmaktadır.

Bazı çocuklar konuşma kabiliyetlerini yitirmeden önce tek tek kelimeler kullanmaya ve kelime kombinasyonları yapmaya başlayabilirler. RS’in şiddetinin bütün hastalar için zor olduğunu tahmin etmek zor değildir.

Apraxia (denge bozukluğu), en temel vücut hareketlerinin yerine getirilmesinde yetersizlik ve RS’in sebep olduğu tüm engelli davranışların gözlemlenebildiği durumdur. Gözün sabit bakışı ve konuşma kabiliyeti de dahil tüm vücut hareketlerine etki ederek çocuğun kontrollşekilde hareket etmesini zorlaştırır.

Apraxia ve sözel iletişim becerisinin eksikliği nedeniyle, zekanın doğruyu tayin etmesi de zorlaşır. Çoğu geleneksel test metotları, ellerin kullanımına ve/veya sözel iletişime gereksinim duyar bu durum RS’li bir çocuk için belki de imkansızdır.

RS’te büyüme genellikle yavaştır, birçok RS’li bayan yaşına göre oldukça küçük gürünmektedir. yapılan çalışmalar, doymak bilmez bir iştahları varmış gibi görülmelerine rağmen birçoğunun orta dereceden üst sınıra kadar değişebilen oranlarda yetersiz beslenme problemi ile karşı karşıya olduklarını göstermektedir.

Buna; yutma zorluğu, yetersiz besin girişi, enerjinin dengesiz harcanması veya vücudun besleyici gıdalardan yeteri kadar yararlanamaması gibi problemler neden olmaktadır. Bu gibi durumlarda, kilo almasına ve boyunun uzamasına yardımcı olacak, dikkatini ve etkileşimini geliştirecek tamamlayıcı bir beslenme programı (ağız yoluyla yüksek kalori/kilo aldırma diyetleri, NG tüp veya gastrostomy butonu) uygulanmalıdır.

Bütün bu zorluklara rağmen, Rett Sendrom’lu bir hasta orta yaşlarına, hatta daha ileri yaşlara kadar öğrenmeye devam edebilir, ailesi ve arkadaşlarıyla iyi vakit geçirebilir. Bütün duygular hakkında tecrübe sahibidirler, evde veya topluluk arasında sosyal, eğitim veya eğlence amaçlı aktivitelere katıldıklarında, hoş ve çekici kişiliklerini gösterirler.

YAYGIN GELİŞİMSEL BOZUKLUKLAR

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

EĞİTİM PROGRAMLARIMIZ      KÜTÜPHANE

ANA SAYFA       İLETİŞİM

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Bu sitedeki tüm bilgiler sizleri aydınlatmak amaçlı olup tedavi niteliğinde değildir. Özel Tanı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi yazılan yazılardan yola çıkarak uygulanan tedavilerdeki doğacak aksaklıklardan sorumlu tutulamaz. Bu sitenin tüm içeriği Tanı Özel Eğitim Merkezi tarafından hazırlanmıştır. İzinsiz kopyalanamaz, çoğaltıp dağıtılamaz ve yayınlanamaz. Tüm hakları saklıdır.

 

Sosyal ve Duygusal Gelişim

Sosyal ve Duygusal Gelişim

Sosyal ve Duygusal Gelişim Nedir

“Lütfen ve teşekkür ederim demek”,”sırasını beklemek”,”kolunun yerine bir mendile burnunu yada ağzını silmek”,”diğer çocuğu aniden itmek yerine ondan oyuncağın geri vermesini rica etmek”. çocuğun sosyalleşme sürecine bağlı olan birkaç davranış örneği. Burada , bir süreçten söz ediyoruz. Küçük yaşlardan başlayarak çocuk, gitgide neleri yapıp yapmamasgerektiğini, kuralları, gelenekleri ve içinde yaşadığı toplumun değer yargılarını öğrenir.

Sosyalleşme, çocuğun gelişiminin önemli bir parçasıdır. Ileride sosyal çevre ile uyum sağlamış bir birey olması, buna bağlıdır. Sosyalleşme, kendiliçinden olan, mekanik bir süreç değildir. Çocuğa bu konuda rehberlik edilmeli ve belli bir disiplin kazanımasına çalışılmalıdır. Bununla beraber, çocuğun bu süreçle ilgili gösterdiği çaba ve işbirliği, onun eğitiminden sorumlu kişilerce cesaretlendirilmelidir. çocuğun işbirliği, sizin ve çocuğunuzun eğitiminden sorumlu kişilerin onunla kuracağı sıcak ve onaylayıc bir tutumla gelişir.

Sosyalleşmenin Şartları

1- Sosyal becerileri geliştirmek:

Sosyal becerilerin gelişimini etkileyen bazı faktörler vardır:

a) Çocuğun mizacı: Bazı çocuklar, diğerlerine göre daha sosyaldirler ve böylece, çevrenin daha fazla ilgi ve sempatisini toplarlar. Sıcak kişiler arası ilişkileri, sosyal beceri gelişimini kolaylaştırır.

b) Yakın ilişkilerin niteliği: Çocuğun diğerleriyle yakın ilişkiler kurma olanağına sahip olması, belli bir sosyalliği garantiler, çünkü; başkaları ile iyi ilişkiler kurması konusunda gerekli olan güveni çocuğa verir. Diğer başka yetişkinlerle güvene dayalı ilişkiler kurma şansı olan çocuk, toplumda kabul edilen sosyal davranışları öğrenir.

c) Çevrenin izlenimi: Çocuk, daha bebekken, çevresindşekiler, onun ihtiyaçlarına cevap verebilmek için kullandığı jest ve mimikleri anlamlandırmalıdırlar. İhtiyaçlarının doyurulması ve saygı duyulması, onu başkalarına açılmaya ve sosyal becerilerini geliştirmeye iter.

d) Psikomotor gelişim: Psikomotor becerileri ve kapasitesi sayesinde çocuk, çevresiyle olan ilişkilerini çeşitlendirebilir ve başka kişileri tanıma olasılığını arttırarak sosyal ilişkilerini zenginleştirir.

e) Bilişsel gelişim: Bilişsel beceriler, çocuğu, yavaş yavaş egosantrik bakış açısından uzaklaştırarak, Başka duygu ve ihtiyaçlarını daha iyi anlamasına, dolayısıyla, onlarla daha iyi ilişkiler kurmasına olanak tanır.

2- İletişimi geliştirmek:

Kendini iyi ifade etme ve başkaları tarafından anlaşılma isteği, çocuğu”sözlü ” ve”sözsüz” iletişim tarzını geliştirmeye iter. Etkili biçimde iletişim kurmayı bilmek, sosyal becerilerin gelişiminde önemli bir rol oynar. Burada, yetişkinlerin desteği ve yardımı çok önemlidir.

3- Yaşıtlar ile ilişkiler:

Çocuklar, 6 aydan itibaren, diğer çocuklarla sınırlı, fakat, ahenkli ilişkiler kurabilirler. Örneğin; 6 aylık bir bebek, bir yandan biberonla sütünü içerken, bir yandan da oyuncaklarını alıp vererek eğlenebilir. 10-12 aylık bir bebek, diğer bir bebek ağlıyorsa, kendisi de gözyaşlarına boğulabilir. 13-14 aya doğru, ağlayan başka bir çocuğu okşayabilir ya da sarılabilir.

18 aya doğru, bir diğer çocuğun, kırık olan oyuncağını kendi sağlam oyuncağı ile değiştirerek teselli edebilir. Bu örnekler, çocuğun çok küçük yaşlarda bile çevresindşekilere karşı ne kadar hassas olduğunu göstermektedir; özellikle çocuklara karşı. Yaşıt çocuklarla beraber olabileceği bir ortam, çok önemlidir, çünkü; çocuğa, gözlemleme, taklit etme ve sosyal yeteneklerini ifade etme fırsatı verir.

4- Ebeveyn ile ilişkiler:

Ebeveyn-çocuk ilişkileri, sosyal gelişim için çok önemlidir, çünkü; ebeveyn çocuk arasındaki yakın ilişkinin niteliği tüm diğer öğretilerin temelinde yer almaktadır. Bu yakın ilişki (yada bağlanma) nin kalitesi, bebeğe gösterilen özene ve onunla geçirilen zamanın süresine bağlı olarak değişir.

5- Öğretmen ile ilişkiler:

Yeni araştırmaların da gösterdiği gibi; çocuğun sosyal gelişiminde”anne”nin oynadığı rolün dışında başka insanların da rolü önemlidir. Bu kişilerden birisi de öğretmenlerdir. Öğretmen gösterdiği özen ve kurduğu sıcak iletişimle çocuğa fiziksel ve psikolojik ihtiyaçlarına cevap verebilecek kapasitede olduğunu gösterecektir ve böylece, çocuk, öğretmenine”bağlanabilecektir”. Bu bağ sayesinde öğretmen, çocuğun kendi sosyal gelişimine katılımını sağlamış olacaktır.

Sosyalleşme süreci içerisinde çocuğun kazanması gereken temel sosyal beceriler

Empati duygusunun gelişimi
Başkasının haklarına saygı bilincinin gelişimi
Başkalarına yardım bilincinin gelişmesi ve bundan memnuniyet duyma
İşbirliği bilincinin gelişimi ve rekabet duygusunun tehlikelerini öngörebilme
Arkadaşlığı keşfetme ve bundan zevk alma, sevinç duyma
Kendini daha çok”sözlü” ifade edebilme hassasiyetine sahip olmak

Kendi kendini kontrol etme ve ahlaki bilinç

Sosyal beceri potansiyelini geliştirmek ve gerçekleştirmek için çocuk, toplumun empoze ettiği kurallar ve değerleri kendi kural ve değerleriymiş gibi kabul etmek zorundadır. Bunun için çocuk, oto-kontrol duygusunu geliştirmeli ve ahlaki bilincini içselleştirmelidir.

Kendileri üzerinde kontrol geliştirebilmiş kişiler, daha tutarlı ve sabırlıdırlar, ihtiyaçlarını daha uygun yol ve yöntemler kullanarak giderebilirler ve ruh sağlıklarını koruyabilirler. Aileler ve eğitimciler, benlik duygusunun gelişimine yardım ederek, çocuğun kendi üzerinde kontrol duygusunu pekiştirebilirler. Bu amaçla, çocuğun olgunluk seviyesi ve yaşına uygun kararları alması yönünde fırsatlar sağlanmalıdır.

Kişisel kontrol, ahlaki bilincin kazanılmasını ve “iyi”,”kötü ” nosyonunun içselleştirilmesini de içerir. Aşağıda yer alan iki faktör, bu bilincin yerleşmesi için gereklidir:

1- Çocuk ve yetişkin arasında zenginleştirici ve sevgi dolu bir ilişki.

2- Çocuğa bazı seylerin neden yapılmaması veya yapılması gerektiğini ifade eden tümevarım tekniğinin kullanılması:
“Kum atmana izin veremem, çünkü; kum, kardeşinin gözüne gelebilir “. Her açıklama, çocuğa başkalarını da düşünerek hareket etme motivasyonu sağlamalıdır. Böylece, çocuk, kişisel özgürlüğünü kısıtladığını düşündüğü kurallara körü kürüne uymak yerine sosyal çevresine göre davranmayı öğrenir.

Sağlıklı bir disipline doğru

Gerçek disiplin, çocuğu pozitif ve yapıcı bir biçimde eğitmektir. Asla ceza ile eşdeğer değildir. Disiplin, çocuğa özsaygısını yitirmeden, sosyal zorunluluklara ve kurallara uymasını öğretmektir. Disiplin, çocuğun bazı kuralların neden var olduklarını anlayarak, onları özümlemesine yardım eder. Etkili bir disiplin, çocuğun onu çevreleyen dünyaya duyduğu güven duygusunu artırmalıdır.

Etkili bir disiplin için bazı şartların yerine gelmesi gerekmektedir: yetişkin, çocuğa rehberlik etmeli ve onun ihtiyaçlarına saygı duymalıdır; kuralları çocuğa öğretmek için yeterli zaman harcamalıdır; ortaya çıkması muhtemel bazı problem ve çatışmalar konusunda uyarılarda bulunmalıdır; açıklamalar ve çocuktan istenilenler, onun gelişim dönemine uygun olmalıdır.

Sağlıklı ve tutarlı bir disiplin uygulamaya çalışıldığı bazı durumlarda bile çocuğun kendi kendisini kontrol etmek ve sosyal alanda kabul edilebilir bir biçimde davranmakta zorlandığı görülebilir. Bu durumda, çocuklara yardım etmek ve araya girmek gerekebilir.

Bazı temel kurallar:

Arzu edilmeyen bir davranışı durdurmak için uygun bir zamanda araya girerek kesin ve kararlı davranmak. Çocuğun asla başkasının haklarını ihlal etmesine, vurup kırmasına izin vermemek.

Ansızın oluşan bir problem karşısında çabuk hareket etmek. Örneğin; şiddetli meydan okumayla sonuçlanabilecek her türlü tartışmayı hemen sonlandırmak.

Bazen bir problem karşısında fiziksel bir uyarı gerekebilir. Örneğin; çocuğu yavaşça, ama kararlı bir biçimde kollarından tutup gitmesini engellemek ve sizi dinlemesini sağlamak gerekebilir. Şu cümle etkili olabilir: “Sakinleştiğin zaman gitmene izin verebilirim ve o zaman konuşabiliriz”.

Kaçınılması gereken bazı disiplin yöntemleri

Bazı disiplin yöntemleri, çocuğun güdülerini kontrol etmesine, sınırları anlamasına yardım etmek konusunda etkili değildirler, hatta, zararlı bile olabilirler. Örneğin; vurmalar vs.. çocuğun benlik değerini zedelediği gibi duygusal gelişimine de engel olurlar. Ona vurmak, utandırmak, bağırmak, eleştirmek ya da onu bir odaya kapatmak, sadece yetişkinden korkmayı öğretir.

Bu tarz bir cezalandırma, güvensizliğe, yalana, gizliliğe ya da saklamaya yol açabilir. Güç yada şiddet kullanılarak boyun eğdirilen çocuğun dikkati, itaat etmediği kuraldan çok çektiği acıya, aşağılanma ve dışlanma hislerine yöneliktir. Kısacası, bu cezalar olumsuz duygularla dolu oldukları için sonuçlarıda olumsuzdur.
Figen Nas Sağlam / Psikolog

Özel eğitim ve Rehabilitasyon Merkezimizde alanında uzman pedagog ve özel eğitim öğretmenleriyle çocuk ve gençlerimizin sosyal ve duygusal gelişim sorunlarına yönelik eğitim çalışmaları yapılmaktadır.

Yaygın Gelişimsel Bozukluklar Dil ve Konuşma Terapisi Down Sendromu
Öğrenme Güçlüğü Zihinsel Engelliler Duyu Terapisi

EĞİTİM PROGRAMLARIMIZ      KÜTÜPHANE

ANA SAYFA       İLETİŞİM

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Bu sitedeki tüm bilgiler sizleri aydınlatmak amaçlı olup tedavi niteliğinde değildir. Özel Tanı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi yazılan yazılardan yola çıkarak uygulanan tedavilerdeki doğacak aksaklıklardan sorumlu tutulamaz. Bu sitenin tüm içeriği Tanı Özel Eğitim Merkezi tarafından hazırlanmıştır. İzinsiz kopyalanamaz, çoğaltıp dağıtılamaz ve yayınlanamaz. Tüm hakları saklıdır.

 

Zihinsel Engelliler Aile Eğitimi

Zihinsel Engelliler Aile Eğitimi

Zihinsel Engelliler destek eğitim programı aile eğitimi modülü

Aile eğitiminin Planlanması ve aile ile işbirliği

Zihinsel yetersizliği olan bireylerin farklı alanlardaki gelişimini hızlandıracak ortamların düzenlenmesinde ailenin rolü önemlidir. Bireylerin başarıları yalnızca okulda aldıkları eğitime bağlı olmayıp aldıkları destek eğitime ve ailelerin eğitime etkin katılımına bağlıdır.

Zihinsel yetersizliği olan bireylerin ailelerinin eğitilmesi

Anne babaların çocuklarını herkesten iyi tanımaları ve çocuğu ile daha fazla etkileşim içinde olması, birebir eğitim eksikliğini gidermesi, eğitim ortamında gerçekleştirilemeyecek konularda bireylerin eğitimini üstlenmelerini sağlama açısından önemlidir.

Aile eğitim Programlarında çocuk yetiştirme yaklaşımları ile çocuğun dil gelişimine, sosyal ve duygusal gelişimine katkıda bulunma, çocuğuna çeşitli davranış ve bağımsız yaşam becerilerini öğretmelerine ilişkin ailelere yeterlilikler kazandırılmalıdır. Aile eğitimi, çocukların okuldan ya da çevreden öğrendiklerinin kalıcı olmasını sağlamaktadır.

Zihinsel yetersizliği olan bireylerin öğrenmelerinin kalıcı olması için sık tekrarların yapılması ve farklı ortamlardan yararlanılarak eğitim verilmesi gerektiği göz önüne alındığında, ailelerin eğitilmesinin sağlayacağı yararlar açıkça görülebilir. Ailelerin eğitilmesi, zihinsel yetersizliği olan çocuk eğitimine yönelik öğrenmiş oldukları her türlü bilgi ve beceriyi, çocuğun yeni problemlerini de çözmede kullanmalarını sağlayacaktır.

Aile eğitiminin amaçları

Aile eğitiminin amaçları aşağıdaki gibi sıralanabilir:
a) Ailenin, Özürlü çocuğunu kabulünü sağlamak.
b) Ailenin, haklarını ve sorumlulukların anlamasını sağlamak.
c) Aile ile iş birliği yapmak, ailenin çocuğu ile ilgili programları evde uygulamasını sağlamak
d) Aileyi diğer kaynaklar hakkında bilgilendirmek.

Aile eğitimi aşağıdaki ilkeler dikkate alınarak uygulanmalıdır:

Aile eğitimi hizmetleri, her ailenin gereksinimleri ve tercihleri dikkate alınarak bireyselleştirilmelidir. Farklı aile hizmet tür ve düzey seçenekleri oluşturulmalıdır. Her ailenin ve her çocuğun güçlü yönleri vardır. Bu güçlü yönler ortaya çıkarılmaya çalışılmalıdır.

Zihinsel yetersizliği olan bireylere yönelik eğitimlerde aile ile empati kurulup hizmet verildiğinde aile eğitimi daha verimli olur. Zihinsel yetersizliği olan çocuğa sahip aileler, çocukları hangi gelişim döneminde olursa olsun hizmete gereksinim duyarlar. Aile hizmetleri, özel eğitim sisteminin bir parçası olarak uzun süreli ve sistematik biçimde düzenlenmelidir.

Destek eğitim Merkezlerinde Aile eğitiminde Dikkat Edilecek Hususlar

Destek eğitim merkezlerinde, her türlü aile eğitimi programının planlanmasında ailenin ve bireyin gereksinimlerinin belirlenmesi öncelikle ele alınmalıdır. Aile eğitimi, bireylerin gereksinim duyduğu beceri ve davranışları öğretirken kullanacağı yöntemler konusunda bilgilendirmeyi içermelidir. Aile eğitim Programları, ailelerle birlikte belirlenecek zaman dilimlerinde ve her yıl geliştirilerek yeniden uygulanmalıdır.

Aile eğitim Programları, gereksinimler dikkate alınarak bireysel ya da grup çalışması olarak planlanmalıdır. Aile eğitim Programları, zihinsel yetersizliği olan bireyin anne babası, kardeşleri ve çocuğun bakım ve eğitiminden sorumlu diğer bireylerin, koşullara göre birlikte ya da farklı eğitim programları içinde eğitilmeleri ve bilgilendirilmeleri sağlanarak sürdürülür.

Aile eğitim Programları, konferanslar, çalışma toplantıları, ev ödevleri, evdeki uygulamaların gruba aktarılması biçimlerinde yürütülebilir. Aile eğitim Programları hem ev hem de kurumları kapsayacakşekilde düzenlenmelidir.

Ev ziyaretleri ile engelli bireylerin yaşadığı ortam gözlenmeli ve hazırlanan ev programları ev ortamı da göz önüne alınarak oluşturulmalıdır. Bu programlar Özel eğitim öğretmeni, rehber öğretmen, psikolog, çocuk gelişimi öğretmeni ve çocuğun eğitiminde yer alan diğer personelin iş birliği ile yürütülmelidir.

Çocukların ve ailelerin karşılaşabileceği problemlerle ilgili konularda bilgi verilerek benzer problemleri aynı duygular yaşayan ailelerin de yaşadığını görmeleri sağlanarak aileler arası iletişim kurulmasına yardımcı olunmalıdır. Daha önce aynı aşamadan geçmiş ailelerin birbirlerine destek olmaları sağlanmalıdır.

Destek eğitim merkezlerine devam eden zihinsel yetersizliği olan bireylerin ağız diş sağlığı, bulaşıcı hastalıklar, süreğen hastalıklar vb. konularda ailelerin ve bireylerin yönlendirilmeleri ve takibi yapılmalıdır.

Destek eğitim kurumlarında eğitimi verilemeyen ancak birey için önemli olan bazı kazanımlar konusunda aile eğitim programlarıdüzenlenmelidir. Örneğin, öz bakım becerilerindeki kazanımlardan banyo yapar, saçını yıkar vb. kazanımlarının öğretiminin evde yapılması gereklidir.

Bu kazanımların öğretiminin nasıl yapılacağı konusunda aileye eğitim verilmeli, hazırlanan eğitim programı evde bireye aile tarafından uygulanmalı, kontrol çizelgeleriyle takibi ve değerlendirmesi yapılmalıdır.

Özel eğitim Merkezimizde alanında uzman pedagog ve Özel eğitim öğretmenleriyle zihinsel engelli çocuk ve gençlerimize yönelik eğitim ve öğretim çalışmaları yapılmaktadır.

özel eğitim Merkezimizde alanında uzman pedagog ve özel eğitim öğretmenleriyle zihinsel engelli çocuk ve gençlerimize yönelik eğitim ve öğretim çalışmaları yapılmaktadır.

ZİHİNSEL ENGELLİLER DESTEK EĞİTİM PROGRAMI   ZİHİNSEL ENGELLİLER

EĞİTİM PROGRAMLARIMIZ      KÜTÜPHANE

ANA SAYFA       İLETİŞİM

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Bu sitedeki tüm bilgiler sizleri aydınlatmak amaçlı olup tedavi niteliğinde değildir. Özel Tanı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi yazılan yazılardan yola çıkarak uygulanan tedavilerdeki doğacak aksaklıklardan sorumlu tutulamaz. Bu sitenin tüm içeriği Tanı Özel Eğitim Merkezi tarafından hazırlanmıştır. İzinsiz kopyalanamaz, çoğaltıp dağıtılamaz ve yayınlanamaz. Tüm hakları saklıdır.

Zihinsel Engelliler Bilişsel Beceriler

Zihinsel Engelliler Bilişsel Beceriler

Zihinsel Engelliler Destek Eğitim Programı Bilişsel Becerilere Hazırlık Modülü

Bilişsel Becerilere Hazırlık Programının Amacı

Bilişsel becerilerini geliştirebilme

Bilişsel Becerilere Hazırlık Programının Kazanımları

Göz teması kurar. Görsel uyaran verildiğinde uyaranın geldiği yöne bakar. İşitsel uyaran verildiğinde uyaranın geldiği yöne bakar. Nesneleri renklerine göre eşleştirir. Adı söylenen nesnenin resmini gösterir. Dinletilen sesi, uygun resimle eşleştirir. Tek eylem bildiren yönergeyi yerine getirir. İki eylem bildiren yönergeyi yerine getirir. Üç ve daha fazla eylem bildiren yönergeyi yerine getirir.

Saklanmış nesneyi bulur. Sınırlı alanları boyar. şekilleri rastgele boyar. Oyun oynarken sıra alır. Oyun içindeki sorumluluğunu yerine getirir. Hareketi taklit eder. Sesleri taklit eder. Nesneleri karşıt olma durumuna göre ayırt eder. Ana renkleri tanır. Ara renkleri tanır. Yazı araç-gereçlerini kullanır.

Bu modül için öngörülen süre 100 ders saatidir.

Bilişsel Becerilere Hazırlık Programının Uygulaması

Bilişsel Becerilere Hazırlık zihinsel yetersizliği olan bireylerin destek eğitimine başladıklarında öğrenmelerinin anlamlı ve kalıcı olmasını daha sonraki aşamalarda önerilecek olan modüllerdeki kazanımlar için bireyi hazırlamak amacıyla geliştirilmiştir.

Hazırlanan modül ağır ve orta düzeyde zihinsel yetersizliği olup daha önce özel eğitim hizmeti almamış veya akademik becerileri içeren modüllerden herhangi birisini alamayacak durumda olan bireyleri ve 36-72 ay grubunda yer alan zihinsel yetersizliği olan çocukları kapsamaktadır.

Bilişsel Becerilere Hazırlık Bölümünde yer alan becerilerin kazandırılması için dikkat, görsel, işitsel algı ve el göz koordinasyonunun geliştirilmesi gerekmektedir.

Dikkat, bir işi tam olarak yapabilmek için gereken süre içerisinde yapılması istenen davranışa odaklanabilmektir. Bireylerde dikkatini geliştirmesi ilginin çekilmesiyle gerçekleşir. Bireylerin yapılan iş üzerine ilgileri çekildikten sonra dikkatin işin devamı süresince canlı tutulması gerekmektedir. Bireyin ilgi, ihtiyaç ve yaş gelişimine uygun, dikkatini çekecek materyaller kullanılmalıdır.

Renk kavramı öğretilecekse ana renklerden başlanarak öğretim yapılmalıdır. Zihinsel yetersizliği olan birey, renk kavramını kazanırken verilen rengin olumlu ve olumsuz nitelikleri arasında ayrım yapması gerekir. Örneğin, kırmızı kavramı olumsuz örnekleri olmayan nesnelerle sunulur. Kırmızı bir kalem yanında sarı renkli bir kalem gösterilerek kavramın Bu kırmızı., Bu kırmızı değil. şeklinde öğretimi yapılır.

Kavramın olumlu ve olumsuz örneklerinin karşıIıklı sunulması kavramı tamamlayan niteliklerin açıkça ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Kavramın olumlu ve olumsuz örneklerini olabildiğince somutlaştırmak öğrenmeyi kolaylaştıracaktır. Örneğin, elle tutulabilen boncuk, fasulye vb. nesneler ile kırmızı kavramının öğretimi somutlaştırılabilir.

Karşıtlık (zıtlık) bildiren nesnelerin öğretimi yapılırken bu nesnelerin sunularak bireyin dokunması ve resimler aracılığıyla görmesi sağlanmalıdır. Örneğin, soğuk anlatılacaksa bireyin eline buz verilerek soğuğu hissetmesi sağlanmalıdır. Aynışekilde temiz ve kirli anlatılırken de temiz ve kirli olan giysi, eşya vb. nesne veya nesne resimleri gösterilmelidir.

Her bir kazanımla ilgili çalışılırken kullanılan materyallerin çeşitli duyu organlarına hitap etmesine özen gösterilmelidir. Birden fazla duyu organına etki yapabilecek görsel ve işitsel materyaller (ses çıkaran, hikaye anlatan resim kartlarıı vb. ) kullanılabilir.

Dikkat kontrolünü artırmak için her bir etkinlikte kullanılacak materyaller sırayla bireye sunulmalıdır.

Öğretmen veya uygulayıcı oyun etkinliğine katılarak oyun kurallarına model olmalıdır. İlerleyen zamanlarda aşamalı olarak öğretmen veya uygulayıcı oyundan ççekilmelidir. sözel ipucu vererek kurallar hakkında uyarıda bulunmalıdır.

Boyama etkinlikleri esnasında bireyin ev ortamında bulunan nesne resimlerinin boyanması, çeşitli hayvan resimlerinin boyanması ve bireyin çizebiliyorsa kendisinin ortaya koyduğu resimleri boyama çalışmaları yaptırılmalıdır.

Yazma becerisini kazandırmak amacıyla öğretmen veya uygulayıcı, avuç içi ve parmaklarla serbest boyama, havada, suda ve kum havuzunda çeşitli yazma uygulamaları yaptırmalıdır.

Öğretim yapılan ortamda bireylerin oyuncaklar, eğitim araç-gereçleri vb. nesnelerin önce yarısını görebileceği sonra da saklanan nesnelerin tamamın bulabileceği oyunlar düzenlenmelidir.

Öğretmen veya uygulayıcı, ailelere hangi kazanımı çalıştıklarını, bu kazanımın ev ortamında nasıl desteklenmesi gerektiği konusunda bilgi vermelidir. Böylece yapılan eğitimin kalıcı olması için aile teşvik edilmiş olacaktır.

Bilişsel Becerilere Hazırlık Programının İçeriği

a. ALGI ÇALIŞMALARI
İşitsel Algı
Görsel Algı

b. YÖNERGE ÇALIŞMALARI
Tek Eylem
İki Eylem
Üç Eylem

c. BOYAMA ÇALIŞMALARI

Rastgele
Sınırlı oyun oynama
Sıra Alma
Oyun İçinde Sorumluluk

D. EŞLEME ÇALIŞMALARI

Nesne
Resim
Ses

E. TAKLİT Becerileri

Hareket
Ses

F. RENKLER

Ana Renkler
Ara Renkler

G. KARŞITLIK

Sıcak- Soğuk
Açık- Kapalı
Temiz- Kirli
Yumuşak-Sert

NESNE BULMA ÇALIŞMALARI

1. Saklanan Nesne

Bilişsel Becerilere Hazırlık Programında Ölçme ve Değerlendirme

Modülde Ölçme ve Değerlendirme süreci; kaba değerlendirme, öğretim öncesi değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) değerlendirme, son değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. Bu aşamalarla ilgili hazırlanan örnek formlara yönelik açıklamalar aşağıda verilmiştir.

a. Kaba değerlendirme

a. Kaba Değerlendirme Formu’nda Bilişsel Becerilere Hazırlık kazanım değerlendirilmesinde bağımsız olarak yapılan beceriler +, bağımsız olarak yapılamayan beceriler – olarak işaretlenmelidir. Açıklama Bölümünde ise değerlendirme sırasındaki gözlemler yazılmalıdır.

b. Kaba Değerlendirme Formu’na kayıt yapılırken bireyin tepkilerine müdahale edilmemeli ve bireye yardımda bulunulmamalıdır.

c.Kaba değerlendirme sonucunda aile ile iş birliği yapılarak BEP hazırlanmalıdır.

B. Öğretim öncesi değerlendirme

a. Öğretim öncesi değerlendirme sonuçları, Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim öncesi değerlendirme sütununa işaretlenmelidir.

b.Yapılan kaba değerlendirme sonucunda sesleri taklit etme kazanımının yetersiz olduğu ve bağımsız olarak yapılamadığı varsayılarak bir örnek hazırlanmıştır.

c. Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle ele alınan sesleri taklit et. kazanımı alt basamaklara ayrılmıştır:

1. Duyduğun insan sesini tekrar et.

2.Duyduğun hayvan sesini tekrar et.

3.Duyduğun taşıt sesini tekrar et.

Öğretim öncesi değerlendirme sütununa Sesleri taklit et. ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilir ve bireyin bunu yapıp yapamadığına bakılır. Yapabildikleri için +, yapamadıkları için – işaretlenecektir.

c. Öğretim sürecini (Ders Saati) değerlendirme

a. Öğretim sürecini değerlendirme sonuçları, her ders saati sonunda Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim sürecini değerlendirme sütununa işaretlenir.

B. Öğretim öncesi değerlendirme sonucunda birey Sesleri taklit et. kazanımının alt basamaklarından bağımsız olarak yapamadıkları üzerinde öğretim yapılacaktır.

c. Her ders saati öğretiminin sonunda bireyin becerinin hangi basamağında kaldığı Öğretim Sürecini Değerlendirme Formu’na işlenir.

Performans Kayıt Tablosunun sonunda yer alan aile bilgilendirme Bölümünde, Sesleri taklit et. kazanımının hem öğretilmesinin hem de kalıcılığının sağlanabilmesi için yapılacak tekrarlar ile ilgili açıklamalar da bulundurulacaktır.

Son değerlendirme

a. Örnek alınan kazanım sesleri taklit etme becerisi olduğu için öğretim sürecinde yapmış olduğumuz son ders saati değerlendirmesi, aynı zamanda bireyin bu kazanım için son değerlendirilmesi olacaktır. Bu nedenle ayrı bir form hazırlanmışamıştır.

b. Bilişsel becerilere hazırlık İçinde bulunan eşleme çalışmaları, renkler vb. ile ilgili kazanımlar için Performans Kayıt Tablosu’nda öğretim süreci değerlendirme basamakları gerçekleştiği (+ ya da B olarak işaretlendiği) zaman farklı soru ve materyallerle ezbere yapılıp yapılmadığını değerlendirmek amacıyla Son Değerlendirme Formu hazırlanmalıdır.

c. Son değerlendirme sonucunda tüm alt basamaklar + ya da B olarak işaretlendiğinde kazanımın gerçekleştiği, – ya da si, MO veya FY işaretlendiğinde ise kazanımın gerçekleşmediği ve öğretimin tekrar edilmesi gerektiğine karar verilir.

D. Öğretim Sonrası (Dönem Sonu) değerlendirme

a. Bireyin gelişimi, öğretim süreci değerlendirme sonuçlarına uygun olarak her ay sonunda Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu’na işlenecektir.

b. Dönem Sonu Performans Değerlendirme Formu doldurulurken kazanıma hangi ayda başlanmış ise o ay ile ilgili sütuna, kazanım bir ay içinde gerçekleşti ise + olarak işaretlenir. Kazanım başlandığı aydan sonraki aylarda devam ediyorsa (kazanım gerçekleşmedi ise) – olarak işaretlenir. Kazanımın gerçekleştiği aya + konur.

c. Dönem sonunda öğretimi yapılamayan ve öğretimi tamamlanamayan kazanımlar Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formuna kaydedilecektir.

Özel eğitim Değerlendirme Kurulu’nca önerilen süre sonunda birey için gerçekleştirilmesi amaçlanan kazanımlardan; gerçekleştirilemeyen ya da öğretimi yapılamayan kazanımlar ayrıntılı olarak, öğretime hiç başlanmadı ise bunun gerekçeleri; öğretime başlanmış olmasına rağmen kazanım gerçekleştirilemedi ise hangi alt basamakta kalındığı RAM Bilgilendirme Bölümü’nde açıklanacaktır.

Özel eğitim Merkezimizde alanında uzman pedagog ve Özel eğitim öğretmenleriyle zihinsel engelli çocuk ve gençlerimize yönelik eğitim ve öğretim çalışmaları yapılmaktadır.

özel eğitim Merkezimizde alanında uzman pedagog ve özel eğitim öğretmenleriyle zihinsel engelli çocuk ve gençlerimize yönelik eğitim ve öğretim çalışmaları yapılmaktadır.

ZİHİNSEL ENGELLİLER DESTEK EĞİTİM PROGRAMI   ZİHİNSEL ENGELLİLER

EĞİTİM PROGRAMLARIMIZ      KÜTÜPHANE

ANA SAYFA       İLETİŞİM

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Bu sitedeki tüm bilgiler sizleri aydınlatmak amaçlı olup tedavi niteliğinde değildir. Özel Tanı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi yazılan yazılardan yola çıkarak uygulanan tedavilerdeki doğacak aksaklıklardan sorumlu tutulamaz. Bu sitenin tüm içeriği Tanı Özel Eğitim Merkezi tarafından hazırlanmıştır. İzinsiz kopyalanamaz, çoğaltıp dağıtılamaz ve yayınlanamaz. Tüm hakları saklıdır.

Zihinsel Engelliler Dil Konuşma Becerileri

Zihinsel Engelliler Dil Konuşma Becerileri

Zihinsel Engelliler Destek Eğitim Programı Dil, Konuşma ve Alternatif İletişim Becerileri Modülü

Dil, Konuşma ve Alternatif İletişim Becerileri Programının amacı

Dil, konuşma ve alternatif iletişim becerilerini geliştirebilme

Dil, Konuşma ve Alternatif İletişim Becerileri Programının Kazanımları

Sesin yönünü bulur.
Sesin kaynağını bulur.
Adı söylendiğinde bakar.
Konuşana dikkatini yönelttiğini jest, mimik ve hareketlerle gösterir.
Farklı resimler arasından ismi söylenen nesneyi gösterir.
Resim üstünde istenen nesneyi gösterir.
Tek basamaklı basit sözel yönergeleri yerine getirir.
İki ve üç basamaklı sözel yönergeleri yerine getirir.
sözel olmayan yönergeleri yerine getirir.
Nesnelerle Yapılan büyük kas davranışlarını taklit eder.
Nesne kullanılmaksızın gerçekleştirilen büyük kas davranışlarını taklit eder.
Küçük kaslarla gerçekleştirilen davranışları taklit eder.
Yüz hareketlerini taklit eder.
Motor hareketlerde sıra alır.
Oyun zamanında sıra aılr.
Kendi sesini kullanarak sıra alır.
Kurallı oyunları sürdürebilmek için sıra alır.
Tek heceli sözcükleri taklit eder.
İki ve daha fazla heceden oluşan sözcükleri taklit eder.
Jest ve işaretlere dayalı olarak gereksinimlerini ifade eder.
İsim bildiren sözcükler kullanır.
Olumsuzluk bildiren sözcükler kullanır.
Eylem bildiren sözcükler kullanır.
Tekrar bildiren sözcükler kullanır.
Yer bildiren sözcükler kullanır.
Tek sözcük kullanarak gereksinimlerini ifade eder.
İletişimi başlatır.
İletişimi sürdürür.
İki sözcüklü cümlecikler kullanarak gereksinimlerini ifade eder.
Üç ve daha fazla sözcük içeren cümleler kullanarak gereksinimlerini ifade eder.
Gördüğü ve yaşadığı olaylarla ilgili bilgi verir.
Bilgi ister.
Nesneleri reddeder.
Hizmeti reddeder.
Bilgiyi reddeder.
Görsellerle desteklenen olaylar anlatır.
Bedenine ait özellikleri belirtir.
Bir günün basit ifadelerle anlatır.
Sahiplik bildiren sözcükleri cümle içinde kullanır.
Sözcük türlerini kullanır.
Çoul eklerini cümle içinde kullanır.
Basit bir olayı başından sonuna kadar izler.
Dinlediği öyküyü anlatır
Dinlediği eksik cümleyi tamamlar.
Yarım bıraklan öykünün sonucunu tahmin eder.
Grup içi oyunlarda rol alır.
Bir konu hakıknda istenen süre kadar konuşur.
Dinlediği öyküyü canlandırır.
Eşyalarını başkalarıyla paylaşır.
Günlük yaşamda nezaket kurallarına uygun konuşur.
İşaretlerden/nesnelerden yararlanarak ihtiyacı olan nesneyi ifade eder.
Görsellerden yararlanarak ihtiyaçlarını ifade eder.

Programın uygulanmas için öngörülen süre 240 ders saatidir.

Dil, Konuşma ve Alternatif İletişim Becerileri Programının Uygulanması

Konuşma, taklit yolu ile kazanılan bir beceridir. Bu becerinin gelişebilmesi için bireyin çevresinde konuşan bireylerin olması gerekir. Konuşmanın kazanılıp pekiştirilebilmesi için ev içi etkinlikler mümkün olduğunca sade bir dille anlatılmalıdır. Ana baba ya da çevresindeki bireyler kendi kendine, yüksek sesle, sık sık konuşmalıdır. Bu konuşma bireyle birlikte, bir iş ya da hareket yaparken olabilir.

Örneğin, anne evde yemek yaparken zihinsel yetersizliği olan birey yanındaysa şöyle bir konuşma yapabilir: Anne şimdi yemek yapıyor. Soğan aldı tencereye koydu. Böyle basitleştirilmiş konuşmalar günde birkaç kez yapılırsa bunları izleyen zihinsel yetersizliği olan birey önceleri içinden, sonraları dıştan yüksek sesle konuşmalara katılır. Tencereyi koydu. Şimdi yemeğe su koyacak. Bardağı ver. diyerek bireyi etkinliğin içine çekebilir ve aynı anda birden fazla çalışmaya yer verilebilir.

Zihinsel yetersizliği olan bireyin ilgi, yetenek ve ihtiyaçları doğrultusunda çevresi ile uyumlu etkinlikler seçilmelidir.

Sözcük öğretimi çalışmalarında zihinsel yetersizliği olan bireyin söyleyebildiği heceler belirlenerek söyleyebildiği hecelerden oluşan sözcüklerin öğretimi ile işe başlanmalıdır.

Zihinsel yetersizliği olan birey, dilin bir sosyal kontrol aracı olduğunu fark ettiğinde konuşmak için daha fazla istek duyacağından bireyin düzeyine uygun bütün derslerde destekleyici etkinliklere yer verilmelidir.

Çalışmaların ilk anda zihinsel yetersizliği olan bireyle yapılandırılmış ortamda yapılması, daha sonra kişi, yer, zaman değişkenliğine bakılmaksızın çalışmanın devam etmesi gerekmektedir.

Çalışmalar esnasında fırsat öğretimi, yaparak yaşayarak öğrenme yöntemleri kullanılmalıdır.

Zihinsel yetersizliği olan bireylerin bireysel farklılıkları göz önünde bulundurularak farklı basamaklardan başlanılabilir (Örneğin; kendisinden istenen nesneyi vermesi sıfatları söylemesinden önce çalışılabilir) .

Çalışmalar için resimli kartlar ve gerçek nesneler kullanılmalıdır. Etkinliklerde sırası geldiğinde sıralı resimler, sesli, renkli oyuncaklar, resimli hikaye kitapları, üflemeli oyuncaklar, balon, ayna, pipet ve etkinliğe uygun materyaller kullanılabilir.

Her basamakla ilgili yapılacak etkinlikler önceden belirlenmelidir.

Bireyler yeni öğrendikleri sözcükleri büyüklerle birlikte kullanmaktan zevk alırlar.”Kapıyı aç.” demeyi öğrendiyse bunu bir bireye emrederek söylemek ve söylediğinin yerine getirilmesini görmekten büyük zevk duyar. Bu özellikten yararlanarak zihinsel yetersizliği olan birey konuşmaya özendirilebilir. Zihinsel yetersizliği olan bireylerden bu frsat esirgenmemelidir. Gel, aç, kapa, al, ver, kapıyı aç, kapıyı kapa türünden eylem bildiren sözcükler kullanarak böyle alıştırmalar yapılabilir. Bu etkinlikler birden fazla aşama için çeşitlendirilebilir.

Alıcı dilin geliştirilebilmesi için kısa ve öz konuşmalar yapılmalıdır. Doğru model olmak dil gelişimi için önemlidir. Karmaşık ve uzun sözcüklü cümle ve abartılı ekleri olan sözcüklerle konuşma, dil gelişimine fayda sağlamak yerine karmaşaya neden olacaktır.

Sözlü iletişim dönemine başlayabilmiş zihinsel yetersizliği olan bireylerin çevresinde olan kişiler onlarda konuşma gereksinmesi yaratmak için sessiz jest ve mimiklerle yapılan anlatımları aşamalı bir şekilde görmezden gelmeli ve onlardan daha üst düzey iletişimsel davranışlar beklediklerini ifade etmenin uygun yollarını bulmalıdır. Ana baba ve yakın çevreyi oluşturan yetişkinler çocuğun işaret ve jestlerini ödüllendirmeyi, anlamayı yavaş yavaş azaltmalıdırlar. Böylece zihinsel yetersizliği olan birey balangıçta bu duruma uyum sağlamakta güçlük çekebilir. Ancak, jest ve işarete dayalı davranışların işe yaramadığını zamanla anlayacaktır.

Öğretim esnasında tüm beceriler için verilen ipuçları aşamalı ve sistematik biçimde geri ççekilmelidir.

İlgili kazanım için öncelikle resimli kartlar kullanılmalıdır. Daha sonra sıralı bir olay anlatan resimli kartlar kullanılarak bu kazanım çalışılmalıdır.

Kazanım için zihinsel yetersizliği olan bireyin bedeni tarif edilmelidir. Sen sarı saçlı, uzun boylu, zayıf birisin. gibi ipuçları ile çalışılmalıdır.

Kazanım için Yapılandırılmış grup etkinliği ortamında canlandırılan üç ve daha fazla olay örgüsü olan bir olay, grup üyeleri tarafından canlandırılırken rol alan kişileri izlemesi gerekmektedir. Bunun için zihinsel yetersizliği olan birey olayın tamamını rahatlıkla görebileceği bir yere oturtulmalı ve dinlediğini anlamak için olayla ilgili basit sorular sorulmalıdır.

Dil, Konuşma ve Alternatif İletişim Becerileri Programının İçeriği

a. ALICI DİL
Ses Yönü
Dinleme
Yönergeleri Yerine Getirme
Taklit çalışmaları

b. İFADE EDİCİ DİL

1. Sözel Dil
a. Sözel fade çalışmaları
b. Resimli Kart çalışmaları
Olay Anlatım çalışmaları

c.Bedenini tanıma çalışmaları
d. Sözcük Türleri
e. Ekler
f. Öykü Anlatım çalışmaları
g. Oyun Oynama. Canlandırma (Dramatizasyon ) çalışmaları

2. Alternatif iletişim
a. Beden Dili/işaret/Nesnelerle iletişim çalışmaları
b. Resimli Kartla iletişim çalışmaları

Dil, Konuşma ve Alternatif İletişim Becerileri Programında Ölçme ve Değerlendirme

Bu Modülde Ölçme ve Değerlendirme süreci; kaba değerlendirme, öğretim öncesi değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) değerlendirme, son değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) değerlendirme aşamalarından oluşmaktadr. Bu aşamalarla ilgili hazırlanan örnek formlara yönelik açıklamalar aşağıda verilmiştir.

Kaba değerlendirme

a. Dil, Konuşma ve alternatif iiletişim becerileri değerlendirilirken Kaba Değerlendirme Formu’nda bağımsız olarak Yapılan beceriler +, bağımsız olarak yapılamayan beceriler – olarak işaretlenmelidir. Açıklama Bölümüne ise değerlendirme sırasındaki gözlemler yazılmalıdır.

b. Kaba Değerlendirme Formu’na kayıt yapılırken bireyin tepkilerine müdahale edilmemeli ve bireye yardımda bulunulmamalıdır.

c. Kaba değerlendirme sonucunda aile ve öğretmen veya uygulayıcı iş birliği yaparak BEP hazırlanmalıdır.

Kaba değerlendirmeye başlamadan önce zihinsel yetersizliği olan birey ile aile bu değerlendirmenin hangi amaçla ve ne için yapıldığı konusunda bilgilendirilmelidir. Böylece değerlendirmeye başlamadan önce ailenin görüşleri alınmış, yapılacak olan uygulamaya ilişkin tereddütleri giderilmiş olacaktır.

Öğretim öncesi değerlendirme

a. Çalışmaya başlamadan önce bireyin fiziksel ihtiyaçları (yemek, tuvalet vb. ) mutlaka giderilmelidir.

b. Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle çalışılacak aşamanın analizi yapılmalıdır.

c. Öğretim öncesi değerlendirme sonuçları, Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim öncesi değerlendirme sütununa işaretlenmelidir.

Öğretim öncesi değerlendirme sütununa dinlediği öyküyü anlatıma becerisi ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilir ve bireyin bunu yapıp yapamadığına bakılır.

d. Yapılan kaba değerlendirme sonucunda ifade edici dil becerilerinden dinlediği öyküyü anlatır kazanımının yetersiz olduğu ve bağımsız olarak yapılamadığı varsayılarak bir örnek hazırlanmıştır.

e. Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle ele alınan dinlediği öyküyü anlatır kazanımının analizi yapılarak alt basamaklara ayrılmıştır:

1. Öyküyü dinler.

2. Öyküyü dinlediğini jest ve mimiklerle belli eder.

3. Öykü ile ilgili sorulara cevap verir.

4. Dinlediği öykünün tamamını anlatır

Öğretim sürecini (Ders Saati) değerlendirme

a. Öğretim sürecini değerlendirme sonuçları, her ders saati sonunda Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim sürecini değerlendirme sütunlarına işaretlenir.

B. Öğretim öncesi değerlendirme sonucunda bireyler dinlediği öyküyü anlatır kazanımının alt basamaklarından bağımsız olarak yapamadıkları üzerinde öğretim yapılacaktır.

c. Her ders saati öğretiminin sonunda bireyin becerinin hangi basamağında kaldığı Öğretim Sürecini Değerlendirme Formu’na işlenir. Her bir alt basamak için bağımsız olarak gerçekleştiriyor ise B, sözel ipucu ile gerçekleştiriyor ise si, model olma ile gerçekleştiriyor ise MO olarak işlenir.

Formun sonunda yer alan Aile Bilgilendirme Bölümünde, dinlediği öyküyü anlatır kazanımının hem öğretimi hem de kalıcılığının sağlanabilmesi için evde yapılacak tekrarlar ile ilgili açıklamalar da bulundurulacaktır.

Son değerlendirme

a. Örnek alınan kazanım öykü anlatıma olduğu için öğretim sürecinde yapmış olduğumuz son ders saati değerlendirmesi aynı zamanda bireyin bu kazanım için son değerlendirilmesi olacaktır. Bu nedenle ayrı bir form hazırlanmışamıştır.

D. Öğretim Sonrası Değerlendirme

a. Bireyin gelişimi, öğretim sürecini değerlendirme sonuçlarına uygun olarak her ay sonunda Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu’na işaretlenmiştir.

b. Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu doldurulurken kazanıma hangi ayda başlanmış ise o ay ile ilgili sütuna, kazanım bir ay içinde gerçekleşti ise + olarak işaretlenir. kazanım başlanıldığı aydan sonraki aylarda devam ediyorsa (kazanım gerçekleşmedi ise) – olarak işaretlenir. Kazanımın gerçekleştiği aya + konur.

c. Özel eğitim Değerlendirme Kurulu’nca önerilen süre sonunda birey için gerçekleştirilmesi amaçlanan kazanımlardan; gerçekleştirilemeyen ya da öğretimi yapılamayan kazanımlar ayrıntılı olarak, öğretime hiç başlanmadı ise bunun gerekçeleri; öğretime başlanmış olmasına rağmen kazanım gerçekleştirilemedi ise hangi alt basamakta kalındığı RAM Bilgilendirme Bölümü’nde açıklanacaktır.

Özel eğitim Merkezimizde alanında uzman pedagog ve Özel eğitim öğretmenleriyle zihinsel engelli çocuk ve gençlerimize yönelik eğitim ve öğretim çalışmaları yapılmaktadır.

ZİHİNSEL ENGELLİLER DESTEK EĞİTİM PROGRAMI   ZİHİNSEL ENGELLİLER

EĞİTİM PROGRAMLARIMIZ      KÜTÜPHANE

ANA SAYFA       İLETİŞİM

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Bu sitedeki tüm bilgiler sizleri aydınlatmak amaçlı olup tedavi niteliğinde değildir. Özel Tanı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi yazılan yazılardan yola çıkarak uygulanan tedavilerdeki doğacak aksaklıklardan sorumlu tutulamaz. Bu sitenin tüm içeriği Tanı Özel Eğitim Merkezi tarafından hazırlanmıştır. İzinsiz kopyalanamaz, çoğaltıp dağıtılamaz ve yayınlanamaz. Tüm hakları saklıdır.

Zihinsel Engelliler Günlük Yaşam Becerileri

Zihinsel Engelliler Günlük Yaşam Becerileri

Zihinsel Engelliler Destek Eğitim Programı Günlük Yaşam Becerileri Modülü

Günlük Yaşam Becerileri Programının Amacı

Günlük yaşam becerilerini geliştirebilme

Günlük Yaşam Becerileri Programının Kazanımları

Saç kurutma makinesi kullanır, Telefon kullanır, Çalar saat kurar, Asansör kullanır, Bilgisayar kullanır, Perde açar, Perde kapatır, Pencere açar, Pencere kapatır, Kapı açar, Kapı kapatır, Çöp toplar, Masa siler, Yer siler, Toz alır, Yer süpürür, Cam siler, Dolap düzeltir, Lavabo temizler, Buzdolab temizler, Elektrik süpürgesi kullanır, Elektrik süpürgesini temizler, Yatak düzeltir, Nevresim takar, Giysi katlar, Giysi fırçalar, Elde

Çamaşır yıkar, Çamaşır makinesinde çamaşır yıkar, çamaşır asar, İğneye iplik geçirir, Düğme diker, Örgü Örer, Ayakkabı boyar, Mutfakta alınması gereken güvenlik önlemlerini açıklar, Kibrit yakar, Çakmak kullanır, Kapağı açacak ile açar, Ocak kullanır, Fırın kullanır, Mikser kullanır, Buzdolabı kullanır, Tost makinesi kullanır, Ekmeğe yumuşak gıda maddeleri sürer, Yiyecek doğrar, Yiyecek dilimler, Yiyecek rendeler,

Bıçakla yiyecek soyar, Yiyecek haşlar, Salata yapar, Sandviç hazırlar, Tost yapar, Hazır çorba pişirir, Tavada yumurta pşirir, Domates sosu hazırlar, Makarna pişirir, Pilav pişirir, Sebze kızartır, Toz içecek hazırlar, Ayran yapar, Süt ısıtır, Çay demler, Yemek masasını hazırlar, Yemek masası toplar, Çay servisi yapar, Elde bulaşık yıkar, Bulaşık makinesinde bulaşık yıkar.

Günlük Yaşam Becerileri Programının Süresi

Bu modül için öngörülen süre 120 ders saatidir.

Günlük Yaşam Becerileri Programının Uygulanması

1. Günlük Yaşam Becerileri zihinsel yetersizlii olan bireylerin bağımsız olarak yaşamlarını sürdürebilmeleri için gerekli olan ev işi becerilerini (ev temizliği, mutfak becerileri, giysi bakım gibi) bireylere kazandırmayı amaçlamaktadr.

2. Günlük Yaşam devam ettirebilmek için gerekli olan becerilerin öğretiminde ortam düzenlemesi büyük önem taşımaktadır. Bunun için kurum bünyesinde uygulama evinin oluşturulması ve bireylerin aktif olarak bu ortamdan yararlanmaları sağlanmalıdır. eğitim yerinin öğretilecek beceriye uygun seçilmesi öğrenmeyi kolaylaştıracaktır. eğitimin tamamen doğal ortamlarda yapılmasna dikkat edilmelidir.

Oturma odasıyla ilgili beceriler oturma odasında, yatak odasıyla ilgili beceriler yatak odasında, mutfakla ilgili beceriler mutfakta çalışılmalıdır. Böylece bireylerin doğal ortamda öğrendikleri beceriyi genellemesi kolaylaşır. Ancak doğal ortam kurum içerisinde salanamadığında yapılandırılmış ortamda ilgili becerinin çalışılması gerekmektedir. Ayrıca eğitim ortamında bireyin dikkatini dağıtacak uyaranlarn olmamasına, ortamn sıcak ve ses düzeyinin de eğitim-öğretim faaliyetlerini aksatmayacak seviyede olmasına dikkat edilmelidir.

3. Kurum ortamındaki bazı sınırlılıklar günlük yaşamı devam ettirebilmek için gerekli olan becerilerin başka ortamlara transferinin ve kalıcılığının sağlanmasını güçletirebilmektedir. Ailelerin çocuklarıyla geçirdikleri zaman diliminin daha uzun, öğrenmenin doğal ortamda daha kolay ve kalıcı olması nedeniyle bireylerin okulda öğrendikleri bilgi ve becerilerin pekiştirilmesi ve süreklilik kazanıması için aileyle iş birliğine gidilmeli ve aile eğitim programları geliştirilerek uygulanmalıdır.

4. Günlük yaşam becerilerini kazanma; eğitime başlama zamanı, bireyin motor, dil, zihin ve duygu gelişimine bağlıdır. Bu becerilerin kazandırılabilmesi için bireyin önceden gerçekleştirmesi gereken ön koşul beceriler vardır.

5. Kullanımını gerektiren beceriler, el göz koordinasyonu, hareketleri taklit etme, görsel dikkat ve basit emirleri (ver, al, tut, yap vb. ) anlamadır. Bu becerileri gerçekleştiren bireylerin günlük yaşam becerilerini öğrenmeleri daha kolay olacaktır.

6. Günlük Yaşam becerilerinin öğretiminde; ileri zincirleme, tüm beceri ve tersine zincirleme yöntemleri kullanılmaktadır. Bu yöntemlerin ortak yönü; öğretimde yardım türlerinin kullanılması, yardım düzeyinin yavaş yavaş azaltılması ortamlarda uygulayabilmesidir. Günlük yaşamı devam ettirebilmek için gerekli olan becerilerin öğretiminde, bireyin gelişim özellikleri ve bireysel yeterlilikleri ile öğretilecek becerinin özelliğine uygun bir öğretim yöntemi seçilmesine dikkat edilmelidir.

7. Destek eğitime ihtiyaç duyan zihinsel yetersizliği olan bireyler, becerileri kazanmalarında daha fazla yönlendirilmeye, desteklenmeye, sürekli ve sistemli bir eğitime gereksinim duyarlar. Bu nedenle beceri kazandırma süreci; uzun süreli eğitim, sık tekrar, sözel ipuçları, model olma ve fiziksel yardımda bulunma gibi öğretim süreçlerinin kullanılmasını gerektirmektedir.

8. Telefon kullanma becerisinin öğretiminde bireyin günlük yaşantısında kullanabileceği ev veya cep telefonu, ankesörlü telefon çeşitlerinden her birinin öğretim süreci farklı olmalıdır. Bireylerin günlük yaşantısında öncelikli olarak hangi telefonu kullanması gerekiyorsa öğretime o telefondan başlanmalıdır.

9. Öğretime başlamadan önce, öğretilecek beceriyle ilgili araçların önceden belirlenip başlama sırasında hazır bulundurulması, tam ve sağlam olması gerekir. Örneğin mutfak becerilerinden çay demleme becerisinin kazandırılması için gerekli olan çaydanlık, demlik, çay vb. araç-gereç temin edilmelidir. Ayrıca kullanılacak araç ve gereçlerin bireyin bireysel gelişim özelliklerine uygun olmasına dikkat edilmelidir.

10. Bireylere, uygun ortam ve araç-gereç sağlandıktan sonra günlük yaşam becerilerini kazandırmak için önceden yapılan değerlendirmeler de dikkate alınarak öğretime geçilir. Bu aşamada kazandırılmak istenen beceriler bireye açık ve basit bir şekilde baştan sona anlatılmalı ve/veya gösterilmelidir. Bireyin başarılı olacağını belirten ifadeler kullanarak beceriyi öğrenmede birey cesaretlendirilmelidir.

Daha sonra bireye becerinin her basamağı sırasıyla tek tek anlatılıp gösterilirken bireyin de tekrar etmesi sağlanmalıdır. Bu aşama sonunda bireye beceri ile ilgili yönerge verilerek bireyden beceriyi sırasıyla yapması istenir. Bireye beceriyi yapabilmesi için yeterli zaman verilmelidir. Bireye bağımsız olarak yaptığı basamakta müdahale edilmezken yapamadığı basamakta ipucu veya yardım sağlanarak bireyin beceriyi yapması sağlanır.

Birey beceri basamaklarını doğru olarak yaptığında pekiştirilmedir. Bu pekiştirme Aferin, çok güzel. vb. sözel pekiştiriciler olabileceği gibi somut pekiştiriciler de olabilir. Öğretim esnasında genel ifadelerden çok özel ifadeler, soyut kavramlardan çok somut kavramlar kullanılmalıdır. Bireyin anlamadığı konu ve becerileri sorması, duygu ve düşüncelerini ifade etmesi sağlanmalıdır.

12. Modülde yer alan tüm beceriler ile ilgili çalışmalar yapılırken de kolaydan zora doğru bir yol izlenmelidir. Ayrıca her becerinin öğretiminde ön koşul becerilerin daha önce öğretilmesine dikkat edilmelidir. Örneğin, salata yapma becerisinden önce, bıçakla yiyecek doğrama becerisi kazandırılmalıdır. Bu tür kesici aletlerin kullanılacağı becerilerde tüm güvenlik tedbirlerinin alınmasına özen gösterilmelidir.

13. Bireylere ev araç gereçlerinin kullanımı öğretilirken kişisel yaşantısında kullanacağı araç gereçlerin öğretimine öncelik verilmelidir. Örneğin, bireyin evinde bulaşık makinesi yoksa bulaşık makinesi kullanım becerisi diğer becerilerden daha sonraya bırakılmalıdır.

14. Destek eğitimi ile kazandırılmak istenen beceriler, mutlaka bireyin evinde de tekrar edilmelidir. Bu nedenle becerinin nasıl öğretileceği konusunda aileye eğitim verilmelidir. Bu çerçevede bireye kazandırılmak istenen kazanım ve buna ilişkin eğitim programı (BEP) ile ilgili ailenin yapacakları düzenli toplantılar ve görüşmelerle anlatılmalıdır.

Günlük Yaşam Becerileri Programının İçeriği

a. ARAÇ GEREÇLERİ KULLANMA

Saç Kurutma Makinesi, Ev Telefonu-Cep Telefonu-Ankesörlü Telefon, Çalar Saat Kurma, Asansör, Bilgisayar

b. EV TEMİZLİĞİ VE DÜZENİ

Perde Açma ve Kapatma, Pencere Açma ve Kapatma, Kap Açma ve Kapatma, Çöp Toplama, Masa ve Yer Silme, Toz Alma, Yer Süpürme, Cam Silme, Dolap Düzeltme, Buzdolabı ve Lavabo Temizleme, Elektrik Süpürgesi Kullanma ve Temizleme, Yatak Düzeltme, Nevresim Takma

c. GİYSİLERİN BAKIMI

Giysi Katlama, Giysi Fırçalama, Elde ve Makinede Çamaşır Yıkama, Çamaşır Asma, Ütü Yapma, İğneye İplik Geçirme, Düğme Dikme, Örgü Örme, Ayakkabı Boyama

D. MUTFAK BECERİLERİ

Mutfakta Alınması Gereken Güvenlik önlemleri
Mutfak Araç Gereçleri
Kibrit
Çakmak
Ocak
Fırın
Mikser
Buzdolabı
Tost makinesi
Yiyecek Hazırlama
Ekmeğe yumuşak gıda maddeleri sürme
Yiyecek doğrama
Yiyecek dilimleme
Yiyecek rendeleme
Bıçakla yiyecek soyma
Yiyecek haşlama
Salata yapma
Sebze kızartma
İçecek hazırlama
Toz içecek hazırlama
Ayran yapma
Süt ısıtma
Çay demleme
Temizlik ve düzen
Yemek masası hazırlama
Çay servisi yapma
Elde bulaşık yıkama
Bulaşık makinesinde bulaşık yıkama
Sandviç hazırlama
Hazır çorba pişirme
Tost yapma
Tavada yumurta pişirme
Domates sosu hazırlama
Makarna pişirme
Pilav pişirme

Günlük Yaşam Becerileri Modülülünde Ölçme ve Değerlendirme

Bu Modülde Ölçme ve Değerlendirme süreci; kaba değerlendirme, öğretim öncesi değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) değerlendirme, son değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. Bu aşamalarla ilgili hazırlanan örnek formlara yönelik açıklamalar aşağıda verilmiştir.

Kaba değerlendirme

a. Günlük yaşam becerileri değerlendirilirken Kaba Değerlendirme Formu’nda bağımsız olarak Yapılan beceriler +, bağımsız olarak yapılamayan beceriler – olarak işaretlenmelidir. Açıklama Bölümüne ise değerlendirme sırasndaki gözlemler yazılmalıdır.

b. Kaba Değerlendirme Formu’na kayıt yapılırken bireyin tepkilerine müdahale edilmemeli ve bireye yardımda bulunulmamalıdır.

c. Kaba değerlendirme sonucunda aile ve öğretmen veya uygulayıcı iş birliği yaparak BEP hazırlanmalıdır.

Kaba değerlendirmeye başlamadan önce zihinsel yetersizliği olan birey ile aile bu değerlendirmenin hangi amaçla ve ne için yapıldığı konusunda bilgilendirilmelidir. Böylece değerlendirmeye başlamadan önce ailenin görüşleri alınmış, bireyin yapılacak olan uygulamaya ilişkin tereddütleri giderilmiş olacaktır.

B. Öğretim öncesi değerlendirme

a. Öğretim öncesi değerlendirmeye başlamadan önce bireyin fiziksel ihtiyaçları (yemek, tuvalet vb. ) mutlaka giderilmelidir.

b. Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle çalışılacak aşamanın analizi yapılmalıdır. (çalışılacak kazanımın alt basamakları belirlenmelidir.)

c. Öğretim öncesi değerlendirme sonuçları, Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim öncesi değerlendirme sütununa işaretlenmelidir.

Yapılan kaba değerlendirme sonucunda Tost makinesi kullanır. kazanımının yetersiz olduğu ve bağımsız olarak yapamadığı varsayılarak bir örnek hazırlanmıştır.

d. Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle ele alınan Tost makinesi kullanır. kazanımı alt basamaklara ayrılmıştır: 1.Fişi prize takar. 2. Isı düğmesini ayarlar. 3.Tost makinesinin üst kapağını kaldırır. 4.Yiyeceği alt ızgarann üstüne yerleştirir. 5. Üst kapağı kapatır. 6.Yiyecek pişene kadar bekler. 7. Tost makinesinden yiyeceği alır. 8. Fişi prizden çıkartır.

e. Öğretim öncesi değerlendirme sütununa tost makinesi kullanma ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilir ve bireyin bunu yapıp yapamadığına bakılır. Her bir alt basamak için bağımsız olarak gerçekleştiriyor ise B, sözel ipucu ile gerçekleştiriyor ise si, model olma ile gerçekleştiriyor ise MO, fiziksel yardım ile gerçekleştiriyor ise FY yazılır.

Öğretim sürecini (Ders Saati) değerlendirme

a. Öğretim sürecini değerlendirme sonuçları, her ders saati sonunda Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim sürecini değerlendirme sütununa işaretlenir. Her ders saati, alt basamaklar için bağımsız olarak gerçekleştiriyor ise B, sözel ipucu ile gerçekleştiriyor ise si, model olma ile gerçekleştiriyor ise MO, fiziksel yardım ile gerçekleştiriyor ise FY. sütunlarına (X) iareti konur.

B. Öğretim öncesi değerlendirme sonucunda bireye tost makinesi kullanma kazanımının alt basamaklarından bağımsız olarak yapamadıkları üzerinde öğretim yapılacaktır.

c. Her ders saati öğretiminin sonunda bireyin becerinin hangi basamağında kaldığı öğretim sürecini değerlendirme sütununda bulunan ilgili satırlara işlenir.

Performans Kayıt Tablosunun sonunda yer alan Aile Bilgilendirme Bölümünde, tost makinesi kullanma öğretiminin kalıcı olabilmesi için evde yapılacak tekrarlar ile ilgili açıklamalar da bulundurulacaktır.

Son değerlendirme

a. Örnek alınan kazanım tost makinesi kullanma olduğu için öğretim sürecinde yapmış olduğumuz son ders saati değerlendirmesi, aynı zamanda bireyin bu kazanım için son değerlendirilmesi olacaktır. Bu nedenle son değerlendirme için ayrı bir form hazırlanmışayacaktr.

Öğretim Sonrası Değerlendirme

a. Bireyin gelişimi, öğretim sürecini değerlendirme sonuçlarına uygun olarak her ay sonunda Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu’na işlenecektir.

b. Dönem sonu performans değerlendirme formu doldurulurken kazanıma hangi ayda başlanmış ise o ay ile ilgili sütuna, kazanım bir ay içinde sonlandırıldıysa (kazanım gerçekleşti ise) + olarak işaretlenir. kazanım başlanıldığı aydan sonraki aylarda devam ediyorsa (kazanım gerçekleşmedi ise) – olarak işaretlenir. Kazanımın gerçekleştiği aya + konur.

c. Dönem sonunda öğretimi yapılamayan ve öğretimi tamamlanamayan kazanımlar da Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formuna kaydedilecektir.

Özel eğitim Değerlendirme Kurulu’nca önerilen süre sonunda birey için gerçekleştirilmesi amaçlanan kazanımlardan; gerçekleştirilemeyen ya da öğretimi yapılamayan kazanımlar ayrıntılı olarak, öğretime hiç başlanmadı ise bunun gerekçeleri; öğretime başlanmış olmasına ramen kazanım gerçekleştirilemedi ise hangi alt basamakta kalındığı RAM Bilgilendirme Bölümü’nde açıklanacaktır.

Özel Eğitim Merkezimizde alanında uzman pedagog ve özel eğitim öğretmenleriyle zihinsel engelli çocuk ve gençlerimize yönelik eğitim ve öğretim çalışmaları yapılmaktadır.

ZİHİNSEL ENGELLİLER DESTEK EĞİTİM PROGRAMI   ZİHİNSEL ENGELLİLER

EĞİTİM PROGRAMLARIMIZ      KÜTÜPHANE

ANA SAYFA       İLETİŞİM

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Bu sitedeki tüm bilgiler sizleri aydınlatmak amaçlı olup tedavi niteliğinde değildir. Özel Tanı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi yazılan yazılardan yola çıkarak uygulanan tedavilerdeki doğacak aksaklıklardan sorumlu tutulamaz. Bu sitenin tüm içeriği Tanı Özel Eğitim Merkezi tarafından hazırlanmıştır. İzinsiz kopyalanamaz, çoğaltıp dağıtılamaz ve yayınlanamaz. Tüm hakları saklıdır.

Zihinsel Engelliler Matematik Modülü

Zihinsel Engelliler Matematik Modülü

Zihinsel Engelliler Destek Eğitim Programı Matematik Modülü

Matematik Programımının Amacı

Matematik ile ilgili becerileri geliştirebilme

Matematik Programımının Kazanımları

Nesneleri az ve çok olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri çokluklarına göre sıralar.
Nesneleri büyük ve küçük olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri büyüklüklerine göre sıralar.
Nesneleri uzun ve kısa olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri uzunluklarına göre sıralar.
Nesneleri kalın ve ince olma durumuna göre ayırt eder.

Nesneleri kalınlıklarına göre sıralar.
Nesneleri, bir nesnenin içinde ve dışında olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri, bir nesnenin üzerinde ve altında olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri, bir nesnenin uzağında ve yakınında olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri, bir nesnenin önünde ve arkasında olma durumuna göre ayırt eder.

Nesneleri, bir nesnenin sağında, solunda ve arasında olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri boş ve dolu olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri yüksekte ve alçakta olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri ağır ve hafif olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri ağırlıklarına göre sıralar.

Birer ritmik sayar.
Beşer ritmik sayar.
Onar ritmik sayar.
İkişer ritmik sayar.
Üçer ritmik sayar.
Dörder ritmik sayar.
1,2,3,4,5,6,7,8 ve 9 doğal sayılarını kavrar.

Rakamları yazar.
0 doğal sayısını kavrar
İki basamaklı doğal sayıları kavrar.
Üç basamaklıı doğal sayıları kavrar.
Dört basamaklıı doğal sayıları kavrar.
Beş, altı ve daha fazla basamaklıı sayıları kavrar.

Sayı doğrusunu kavrar.
Doğal sayılar arasındaki büyüklük ve küçüklük ilişkisini ayırt eder.
Tek ve çift doğal sayıları ayırt eder.
Sıra bildiren sayıları kavrar.
Romen rakamlarını kavrar.

Doğal sayılarla eldesiz toplama yapar.
Doğal sayılarla eldeli toplama yapar.
Toplama işlemini kullanarak problem çözer.
Doğal sayılarla onluk bozmayı gerektirmeyen çıkarma yapar.
Doğal sayılarla onluk bozmayı gerektiren çıkarma yapar.

Çıkarma işleminini kullanarak problem çözer.
Çarpım tablosunu ezbere bilir.
Doğal sayılarla eldesiz çarpma yapar.
Doğal sayılarla eldeli çarpma yapar.
Çarpma işlemini kullanarak problem çözer.
Doğal sayılarla kalansız bölme yapar.
Doğal sayılarla kalanlı bölme yapar.
Bölme işlemini kullanarak problem çözer.
Dört işlem kullanarak problem çözer.
Hesap makinesi kullanarak işlem yapar.
Küme ve özelliklerini ayırt eder.
Kümeler arasındaki ilişkileri ayırt eder.
Kümeler arasındaki denklik ilişkisini ayırt eder.
Kümeler arasındaki eşitlik ilişkisini ayırt eder.
Vücut organları yardımıyla ölçüm yapar.
Metre ve cetvel kullanarak ölçüm yapar.
Kütle ölçülerini kullanarak ölçüm yapar.
Saati okur.
Parayı tanır.
Geometrik şekilleri ayırt eder.
Karenin özelliklerini belirtir.
Dikdörtgenin özelliklerini belirtir.
Üçgenin özelliklerini belirtir.
Dairenin özelliklerini belirtir.
Geometrik şekilleri çizer.
Geometrik şekillerin çevresini hesaplar.
Bir örüntüde eksik bırakılan öğeleri tamamlar.

Matematik Programımının Süresi

Matematik için öngörülen süre 300 ders saatidir.

Matematik Programımının Uygulanması

Modül zihinsel yetersizliği olan bireylere, matematik becerileriyle günlük yaşamlarında gerekli olacak problemleri çözmeye yardımcı olacak düşünme becerileri kazandırmayı amaçlamaktadır.

Zihinsel yetersizliği olan bireyler, matematik becerilerinde diğer alanlardan daha fazla yönlendirilmeye, desteklenmeye, sürekli ve sistemli eğitime ihtiyaç duymaktadır. Bu nedenle matematiğin temel kavramlarını ve ilkelerini kavratmada günlük yaşamdan örnekler seçilmeli, gerçek araçlarla çalışılmalıdır.

Eğitimde kullanılacak olan materyaller somut düzeyde seçilmeli, her bir kazanım ifadesi için uygun araç-gereç, yöntem ve tekniklerle uygulama yapılmalıdır.

Eğitim esnasında diğer disiplin alanlarıyla bağlantı kurularak fırsat eğitimi yapılmalıdır. Örneğin; Türkçe ile ilişkilendirme rakamlar doğruşekilde seslendirme şeklinde olabilir.

Nesneler arasındaki ilişkiler konusunda yapılacak çalışmalarla bireyin yakın çevresinde gördüğü eşyalar veşekiller arasındaki ilişkiyi hissetmesi sağlanır. Bu çalışmalarda bireylerin okumaya ve yazmaya başlamalarına gerek yoktur. Bireylerin bu kavramları doğal ortamlarda gözlem yaptırılarak öğrenmeleri sağlanmalıdır.

Ritmik saymalarda önce sözlü olarak sayma, sonra nesnelerle sayma çalışmaları yapılmalıdır. Ritmik saymalar bireyin sayı kavramını kazanmasını hızlandırır. İleri ve geriye doğru ritmik sayma çalışmaları toplama, çıkarma ve çarpma işlemlerinin öğretiminde kolaylık sağlayacaktır. Bu nedenle ritmik sayma becerisi kazandırılırken baştan sıra ile sayma çalışmaları belli bir düzene geldikten sonra verilen bir sayıdan başlayıp saymaya da yer verilmelidir.

Küme, bireylerin doğal sayıları öğrenmelerine ve doğal sayılar arasındaki ilişkileri kavramalarında bir araç olarak kullanılmalıdır. Yakın çevredeki araç-gereçler, eşyalar veşekiller bir araya getirilerek kümeler oluşturulmalı, küme kavramı kazandırılmaya çalışılmalıdır. Kümelerdeki eleman sayısı kavramı varlıkların bire bir eşlemesi yoluyla kazandırılmalıdır. Kümeler arasındaki ilişki ve işlemler dört işlemin anlamının kazandırılmasında, problem çözme yeteneğinin geliştirilmesinde önemli bir yer tutar.

Dört işlem becerilerinin kavratılmasında kümelerden ve kümelerle yapılan işlemlerden yararlanılmalıdır. Nesneler çalışmaların hareket noktası olmalıdır. Nesnelerin bir araya gelmesi, bir arada bulunan nesnelerden bazılarının ayrılması, bölünmesi gibi çalışmalar yaptırılmalı ve bunlardan işlem kavramlarının kazandırılmasında yararlanılmalıdır. Bireylere her işlemin sonunda yaptığı işlemin doğruluğunu kontrol etme alışkanlığı kazandırmak amacıyla etkili pekiştiriciler verilmelidir.

Dört işlem öğretimi yapılırken öncelikle basamaklandırılmış yöntem kullanılmalıdır.

Dört işlem becerisi kazandırılırken işlemlerle ilgili sözcüklerin anlamları öğretilmelidir. Örneğin; çıkarma işlemine başlamadan önce eksildi, çıktı, eksi, kaldı gibi sözcüklerin anlamları öğretilmelidir.

Toplama işlemi öğretilirken önce nesnelerle öğretim uygulaması yaptırılmalıdır. Örneğin; 1-9 arasındaki nesneler yan yana getirilerek toplama anlatılmalıdır. Nesnelerle toplam işlemini birey başarılı olarak gerçekleştirirse rakamsal olarak eldesiz biçimde bir basamaklı doğal sayıların toplaması yaptırılmalıdır. Bir basamaklı doğal sayılarla eldesiz toplama uygulamasından sonra iki basamaklı doğal sayılarla eldesiz toplama yaptırılmalı ve ardından eldeli toplama uygulaması yaptırılmalıdır. Tüm bu uygulamalardan sonra işlem yapılan basamak sayısı artırılarak öğretimde ilerleme yoluna gidilmelidir.

Çıkarma işlemi öğretilirken önce nesnelerle öğretim uygulamasına başlamak gerekir. Örneğin; 1-9 arasındaki nesnelerden nesne eksiltilerek çıkarma anlatılmalıdır. çıkarma işlemine bir nesne grubu içerisinden belirli sayıdaki nesnelerin çıkarılması ile başlanmalıdır. Çıkarma yaptırılırken Geriye kaç kaldı. şeklinde ifadeler kullanılmalıdır. Çıkarma işlemleri yan yana ve alt altaşekilde yaptırılmalı, sonra, Ne kadar fazla ?, Aradaki fark nedir ? gibi uygulamalar yaptırılmalıdır.

Toplama ve çıkarma öğretildikten sonra toplama ve çıkarma işlemlerini içeren problemler çözdürülmelidir.

Çarpma ve bölme işleminden önce sırayla ikişer, üçer, dörder, beşer, altışar, yedişer, sekizer ve dokuzar ritmik sayma çalışması yaptırılmalıdır.

Çarpma yaptırılırken çarpmada değişme özelliği üzerinde durulmalıdır. Bir sayının sıfırla çarpılmasının sıfır, birle çarpılmasının çarpılan sayıya eşit olduğu kavratılmaya çalışılmalıdır. Ayrıca çarpım tablosunu mekanik olarak ezberlenmesi yerine kalıcı bir şekilde kavranmasına önem verilmelidir.

Bölme yaptırılırken çarpmayla arasındaki ilişki sezdirilmeye çalışılmalıdır. bölmenin, çarpmanın tersi bir işlem olduğu kavratılmalıdır.

İşlemlerde ilk beceriler kazandırılırken temel toplama işlemleri gereği gibi kavratılmadan çıkarmaya, temel çarpma işlemleri kavratılmadan bölmeye geçilmemelidir.

Dört işlem kullanarak problem çözme becerilerini geliştirirken problemlerin günlük yaşantıdan olmasına ve problemin çözümü için kullanılacak işlemlerin daha önceden kavratılmış olmasına dikkat edilmelidir. Bireylerin kendi kendilerine problem çözmelerine fırsat tanınmalı, gerekli olmadıkça müdahale edilmemelidir. Ancak bireyler herhangi bir zorlukla karşılaştıklarında yardımcı olunmalıdır. Problemlerin bireyin seviyesine uygun olmasına ve basitten karmaşığa doğru bir aşama göstermesine dikkat edilmelidir.

Ölçülerin öğretimine önce parmak, ayak ve adım gibi doğal ölçüler kullanılarak başlanmalıdır. Daha sonra günlük yaşamda karşılaştıkları standart ölçü birimlerine geçilmelidir. Standart ölçü birimleri tanıtılırken bireylerin ölçme araçlarını kullanmalarına ve mümkün olanları yapmalarına fırsat verilmelidir.

Zaman tüm insanlar için önemli bir ölçüm aracıdır. Saat öğretiminde öncelikli olarak tam saatler kazandırılmaya çalışılmalıdır. Birçokşekil ve yapıda saat çeşitleri bulunmaktadır. Birey hangi saat çeşitleriyle zaman öğrenebiliyorsa öğretim bu saat çeşitleriyle (normal saat, dijital saat) uygulanmalıdır. Birey tam saat kavramını öğrendikten sonra yarım ve çeyrek saat kavramı öğretilebilir. Öğretim uygulamaları için saat maketi yapılabilir. Bireyin saat edinimi sağlanabilir.

Para, matematiksel anlamda önemli bir kavram olduğu gibi toplumsal yaşamda da önemli bir kavramdır. Para kavramı toplumsal yaşamla ilişkilendirilerek öğretilmelidir. Para anlatılırken paraların sayısal olarak değişimleri de anlatılmalıdır. Örneğin; iki tane 50 kuruşun 1 Türk Lirası ettiği ve 1 Türk Lirasının kağıt ve madenî para türünün olduğu örneklerle anlatılmalıdır.

Öğretimde öğretim yapılan ortam koşulları uygun ise gerçek paralarla uygulama yaptırılması doğru olacaktır. Örneğin; paranın sayısal niteliği, toplumsal yaşam ile ilişkilendirilerek alışveriş esnasında, otobüs kullanımında vb. ortamlarda kazandırılabilir. Para üstü alma, alınan hizmetin ücretini ödeme şeklinde olabilir. Bu mümkün değilse para resimleri gösterilerek öğretim yapılmalıdır.

Yakın Çevre, bireyin evi, okulu, sınıfı, oturduğu semt vb. yakın çevresini oluşturmaktadır. Bireylerin yakın çevresinde kullandıkları geometrik cisimlere benzeyen varlıklar, eğitim ortamına getirilmelidir. Bu cisimlere dokunmaları, hareket ettirmeleri ve gözlemlerini anlatımaları için bireye fırsat verilmelidir. Bireylerin inceledikleri bu cisimlere çevrelerinden örnekler gösterilmelidir.

Matematik içerisinde yer alan kazanımları gerçekleştirmeye yönelik öğrenme öğretme sürecinde teknolojiden yararlanılabilir. Hesap makinesi, çeşitli bilgisayar programları, görüntü kaset ve bireyin bireysel özelliklerine göre çeşitli eğitim araç ve gereçleri kullanılabilir.

PROGRAMIN İÇERİĞİ

a. NESNELER ARASINDAKİ İLİŞKİLER

Az ve çok
Büyük ve Küçük
Uzun ve kısa
Kalın ve İnce
İçinde ve Dışında
Üzerinde ve Altında
Uzak ve Yakın
Önünde ve Arkasında
Sağında, solunda ve arasında
Boş ve dolu
Yüksekte ve alçakta
Ağır ve hafif

b. RİTMİK SAYMALAR

Birer Ritmik Sayma
Beşer Ritmik Sayma
Onar Ritmik Sayma
İkişer Ritmik Sayma
Üçer Ritmik Sayma
Dörder Ritmik Sayma

c. Doğal Sayılar

1-9 arasındaki Doğal Sayılar
Rakam Yazma
0 Doğal Sayısı
İki basamaklı Doğal Sayılar
Üç Basamaklı Doğal Sayılar
Dört Basamaklı Doğal Sayılar
Beş, Altı ve Daha Fazla Basamaklı Sayılar
Sayı Doğrusu
Doğal Sayılar arasındaki Büyüklük ve Küçüklük ilişkisi
Tek ve Çift Doğal Sayılar
Sıra Bildiren Doğal Sayılar
Romen rakamları

D. TOPLAMA

Doğal Sayılarla Eldesiz Toplama İşlemi
Doğal Sayılarla Eldeli Toplama İşlemi
Toplama İşlemini Kullanarak Problem Çözme

E. ÇIKARMA İŞLEMİ

Doğal Sayılarla Onluk Bozmayı Gerektirmeyen çıkarma İşlemi
Doğal Sayılarla Onluk Bozmayı Gerektiren çıkarma İşlemi
Çıkarma İşlemini Kullanarak Problem Çözme

F. ÇARPIM TABLOSU

Çarpma İşlemi

Doğal Sayılarla Eldesiz çarpma İşlemi
Doğal Sayılarla Eldeli çarpma İşlemi
Çarpma İşlemini Kullanarak Problem Çözme

G. Bölme İşlemi

Doğal Sayılarla Kalansız bölme İşlemi
Doğal Sayılarla Kalanlı bölme İşlemi
Hesap Makinesi Kullanma
Bölme İşlemini Kullanarak Problem Çözme
Dört İşlemi Kullanarak Problem Çözme

KÜMELER

Küme ve özellikleri
Kümeler arasındaki ilişkiler
Kümeler arasındaki denklik ilişkisi
Kümeler arasındaki eşitlik ilişkisi

H. ÖLÇÜLER

Doğal ölçüler
Kütle ölçüleri
Zaman ölçüleri
Değer ölçüleri

I. GEOMETRİKşekilLER

Kare
Dikdörtgen
Üçgen
Daire

Örüntü Oluşturma Modülde Ölçme ve Değerlendirme

Modülde Ölçme ve Değerlendirme süreci; kaba değerlendirme, öğretim öncesi değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) değerlendirme, son değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. Bu aşamalarla ilgili hazırlanan örnek formlara yönelik açıklamalar aşağıda verilmiştir.

Kaba değerlendirme

a. Kaba Değerlendirme Formu’nda Matematik kazanım değerlendirilmesinden bağımsız olarak yapılan beceriler +, bağımsız olarak yapılamayan beceriler – olarak işaretlenmelidir. Açıklama Bölümünde ise değerlendirme sırasındaki gözlemler yazılmalıdır.

b. Kaba Değerlendirme Formu’na kayıt yapılırken bireyin tepkilerine müdahale edilmemeli ve bireye yardımda bulunulmamalıdır.

c. Kaba Değerlendirme sonucunda aile ile işbirliği yapılarak BEP hazırlanmalıdır.

Öğretim öncesi değerlendirme

a. Öğretim öncesi değerlendirmeye başlamadan önce bireyin fiziksel ihtiyaçları (yemek, tuvalet vb. ) mutlaka giderilmelidir.

B. Öğretim öncesi değerlendirme sonuçları, Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim öncesi değerlendirme sütununa işaretlenmelidir.

c. Yapılan kaba değerlendirme sonucunda birer ritmik sayma kazanımının yetersiz olduğu ve bağımsız olarak yapamadığı varsayılarak bir örnek hazırlanmıştır.

Öğretim öncesi değerlendirme sütununa birer ritmik sayma ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilir ve bireyin bunu yapıp yapamadığına bakılır. gerçekleştirdiği her bir basamak için + , gerçekleştiremediği basamaklar için – ifadeleri kullanılır.

d. Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle ele alınan birer ritmik sayma kazanımı alt basamaklara ayrılmıştır:

1. 1’den başlayarak birer ritmik say.

2. Verilen herhangi bir sayıdan başlayarak birer ritmik say.

Öğretim sürecini (Ders Saati) değerlendirme

a. Öğretim sürecini değerlendirme sonuçları, her ders saati sonunda Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim sürecini değerlendirme sütununa işaretlenir.

B. Öğretim öncesi değerlendirme sonucunda bireye birer ritmik sayma kazanımının alt basamaklıarından bağımsız olarak yapamadıkları üzerinde öğretim yapılacaktır.

c. Her ders saati öğretiminin sonunda bireyin becerinin hangi basamağında kaldığı Öğretim Sürecini Değerlendirme Formu’na işlenir.

Performans Kayıt Tablosunun sonunda yer alan aile bilgilendirme Bölümüne birer ritmik sayma kazanımın hem öğretilmesinin hem de kalıcılığının sağlanabilmesi için yapılacak olan tekrarlar ile ilgili açıklamalar da bulundurulacaktır.

Son değerlendirme

a. Örnek alınan kazanım birer ritmik sayma olduğu için öğretim sürecinde yapmış olduğumuz son ders saati değerlendirmesi aynı zamanda bireyin bu kazanım için son değerlendirilmesi olacaktır. Bu nedenle son değerlendirme için ayrı bir form hazırlanmışayacaktır.

b. Matematik modülünde bulunan az-çok, büyük-küçük, uzun-kısa vb. ile ilgili kazanımlar için Performans Kayıt Tablosu’nda öğretim süreci değerlendirme basamaklıarı gerçekleştiği (+ ya da B olarak işaretlendiği) zaman farklı soru ve araç-gereçlerle ezbere yapılıp yapılmadığını değerlendirmek amacıyla Son Değerlendirme Formu hazırlanmalıdır.

c. Son değerlendirme sonucunda tüm alt basamaklıar + ya da B olarak işaretlendiğinde kazanımın gerçekleştiği, – ya da si, MO veya FY olarak işaretlendiğinde ise kazanımın gerçekleşmediği ve öğretimin tekrar edilmesi gerektiğine karar verilir.

Öğretim Sonrası (Dönem Sonu) Değerlendirme

a. Bireyin gelişimi, öğretim süreci değerlendirme sonuçlarına uygun olarak, her ay sonunda Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu’na işlenecektir.

b. Dönem Sonu Performans Değerlendirme Formu doldurulurken kazanıma hangi ayda başlanmış ise o ay ile ilgili sütuna, kazanım bir ay içinde gerçekleşti ise + olarak işaretlenir. Kazanım başlandığı aydan sonraki aylarda devam ediyorsa (kazanım gerçekleşmedi ise) – olarak işaretlenir. Kazanımın gerçekleştiği aya + konur.

c. Dönem sonunda öğretimi yapılamayan ve öğretimi tamamlanamayan kazanımlar da Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formuna kaydedilecektir.

Özel eğitim Değerlendirme Kurulu’nca önerilen süre sonunda birey için gerçekleştirilmesi amaçlanan kazanımlardan; gerçekleştirilemeyen ya da öğretimi yapılamayan kazanımlar ayrıntılı olarak, öğretime hiç başlanmadı ise bunun gerekçeleri; öğretime başlanmış olmasına rağmen kazanım gerçekleştirilemedi ise hangi alt basamakta kalındığı RAM Bilgilendirme Bölümü’nde açıklanacaktır.

özel eğitim Merkezimizde alanında uzman pedagog ve özel eğitim öğretmenleriyle zihinsel engelli çocuk ve gençlerimize yönelik eğitim ve öğretim çalışmaları yapılmaktadır.

ZİHİNSEL ENGELLİLER DESTEK EĞİTİM PROGRAMI   ZİHİNSEL ENGELLİLER

EĞİTİM PROGRAMLARIMIZ      KÜTÜPHANE

ANA SAYFA       İLETİŞİM

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Bu sitedeki tüm bilgiler sizleri aydınlatmak amaçlı olup tedavi niteliğinde değildir. Özel Tanı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi yazılan yazılardan yola çıkarak uygulanan tedavilerdeki doğacak aksaklıklardan sorumlu tutulamaz. Bu sitenin tüm içeriği Tanı Özel Eğitim Merkezi tarafından hazırlanmıştır. İzinsiz kopyalanamaz, çoğaltıp dağıtılamaz ve yayınlanamaz. Tüm hakları saklıdır.

Zihinsel Engelliler Özbakım Becerileri

Zihinsel Engelliler Özbakım Becerileri

Zihinsel Engelliler Destek Eğitim Programı Özbakım Becerileri Modülü

Özbakım Becerileri Programının Amacı

Özbakım becerilerini geliştirebilme

Özbakım Becerileri Programının Kazanımları

Ellerini yıkar. Yüzünü yıkar. Ellerini kurular. Yüzünü kurular. Burnunu mendille temizler. Ayağını yıkar. Ayağını kurular. Saçını yıkar. Saçını kurular. Saçını tarar. Banyo yapar. Dişlerini fırçalar. Tırnaklarını keser. Sakal tıraşı olur. Kulak Temizliği yapar.

Ped değiştirir. Tuvalet ihtiyacını giderir. şapka çıkarır. Bere çıkarır. Eldiven çıkarır. Atkı çıkarır. çorap çıkarır. Etek çıkarır. Pantolon çıkarır. Külotlu çorap çıkarır. Ayakkabı çıkarır. Ceket çıkarır. Kazak çıkarır. Gömlek çıkarır. şapka giyer. Bere giyer.

Boynuna atkı sarar. çorap giyer. Etek giyer. Pantolon giyer. Külotlu çorap giyer. Eldiven giyer. Kazak giyer. Gömlek giyer. Ceket giyer. Ayakkabı giyer. Fermuar açar. Düğme açar. Kemer çıkarır. Fermuar kapatır. Düğme ilikler. Kemer takar. Kaşık ve çatal kullanarak yemek yer.

Özbakım Becerileri Programının Süresi

Modül için öngörülen süre 240 ders saatidir.

Özbakım Becerileri Programının Uygulaması

Zihinsel yetersizliği olan bireylerin yaşamlarını sürdürebilmeleri için farklı ortamlarda Özbakım becerileri konusunda yaşama hazırlanmışalar gerekmektedir.”Özbakım Becerileri”yle bu bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmıştır. Özbakım becerileri, bireyin başkalarına bağımlı olmadan, gereksinimlerini karşılaması için gerekli olan becerileri içerir.

Özbakım becerilerini kazanıma; çocuğun motor, dil, zihin ve duygu gelişimine bağlı olduğu için öğretim çalışmalarında zihinsel yetersizliği olan bireylerin her gelişim alanı bir bütün olarak ele alınmalıdır. Özbakım becerilerinin kazandırılabilmesi için bireyin önceden gerçekleştirmesi gereken ön koşul becerileri vardır. Bunlar; büyük ve küçük kasların kullanımını gerektiren beceriler, el göz koordinasyonu, hareketleri
taklit etme, görsel dikkat, basit yönergeleri anlamadır.

Bu becerileri gerçekleştiren bireylerin Özbakım ve becerilerini öğrenmeleri daha kolay olacaktır. Bireylerin bu becerileri gerçekleştirme düzeylerini belirlemenin yanı sıra, öğretimi etkileyecek ön koşul becerilerin de değerlendirilmesi gerekir. Ayrıca, varsa bireyin başka yetersizlikleri (fiziksel, görsel vb. ) ile problem davranışları da dikkate alınmalı, buna göre planlama ve öğretim yapılmalıdır.

Özbakım becerilerinin öğretiminde; ileri zincirleme, tersine zincirleme ve tüm beceri yöntemleri kullanılmalıdır. Bu yöntemlerin ortak yönü; öğretimde yardım türlerinin kullanılması, yardım düzeyinin yavaş yavaş azaltılması sonunda bireyin davranışı bağımsız olarak yapabilmesi ve öğrendiklerini farklı ortamlarda uygulayabilmesidir.

Zihinsel yetersizliği olan bireylerin, kendiliklerinden çevreden bilgi edinebilme ve bilgiyi genelleyebilme süreçlerinde güçlükleri vardır. becerileri kazanmalarında daha fazla yönlendirilmeye, desteklenmeye, sürekli ve sistemli bir eğitime gereksinim duyarlar. Bu nedenle beceri kazandırma süreci; uzun süreli eğitim ve sık tekrar etmeyi gerektirir.

Özbakım becerilerinin öğretiminde; sözel ipucu, işaret ipucu, model olma ve fiziksel yardım ipuçları kullanılmalıdır.

Sözel ipucu, model olma ve fiziksel yardım ipuçları ile bunların her birinin kendi içindeki basamaklarıyla ilgili ipuçları geri çekilirken bireyin özellikleri dikkate alınmalı ve ipuçları sistematik bir şekilde ççekilmelidir.

Zihinsel yetersizliği olan bireyler normal gelişim gösteren bireylere oranla daha sık başarısızlıkla karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu nedenle eğitimlerinde; onları başarılı kılacak öğretim yöntemleri seçilmelidir.

Bireyin başarılı olma girişimlerinin desteklenmesi ve pekiştirilmesinde, yeteneklerine ilişkin güvenlerinin artırılması, güdülenmelerinin yeterli ölçüde sağlanması gibi ögeler dikkate alınmalıdır. Böylece, bu bireylerin gerçekte başarabilecekleri düzeye ulaşmaları da sağlanmış olacaktır.

Çok basamaklı becerilerin öğretiminde beceri, alt işlem basmaklarına ayrılmalıdır. Bir beceriyi gerçekleştirebilmek için gerekli her bir bildirimin ayrıntılı olarak sıralanması gereklidir. Beceri basamakları belirlenirken bireysel farklılıklar (gelişim, yaşı, yetersizlikten etkilenme derecesi vb. ) göz önünde tutulmalıdır. Gerektiğinde materyal uyarlamasına gidilmelidir.

Kurumda kişisel bakım ve temizlik becerilerinden doğrudan öğretimi yapılamayacak olan; banyo yapma, sakal tıraşı dışındaki tuvalet becerileri, ped değiştirme becerilerinde ailenin aktif katılımının sağlanarak beceri öğretimi konusunda aileye eğitim ve gerektiğinde danışmanlık hizmeti verilmelidir.

Tuvalet becerisinin öğretiminde bireyin; tuvalete kendi kendine gidebilmesi, temel giyinme ve soyunma becerilerini öğrenmesi için gerekli el becerilerine sahip olması, yüz ifadesiyle, duruşuyla ve sözel olarak tuvalet gereksinimini ifade etmesi, ıslak ve kirli olmaktan hoşnutsuzluk duyması, en azından 5 dakika oturur durumda kalabilmesi, tuvalet becerisiyle ilgili basit emirleri anlaması, problem davranışının olmaması tuvalet becerisinin öğretimini büyük ölçüde kolaylaştıracaktır.

Tuvalet becerisi aile ile birlikte yürütülmeli, öncelikle kuruluk kaydı tutularak kuruluk süresi belirlenmeli ardından gündüz tuvalet kontrolü kazandırılmalıdır. Gündüz tuvalet kontrolü kazandırıldıktan sonra gece tuvalet kontrolüne geçilmelidir.

Tuvalet öğretiminde bireyin giydiği giysilerini kolayca çıkarıp giyebileceği türden olmasına, tuvaletin her birey için kullanışlı ve vücuduna uygun ölçülerde olmasına dikkat edilmelidir. Bunların dışında; tuvaletin türü, sifon zincirinin uzunluğu, tuvalet kağıdının yeri vb.leri bireylerin özelliklerine göre ayarlanmalıdır.

Giyinme becerilerinin öğretimi yapılırken her bir beceri ayrı ayrı çalışılmalıdır. Örneğin; pantolon, ayakkabı, gömlek, ceket giyme ve çıkarma becerileri; düğme ilikleme, fermuar kapatma, çıt çıt kapatma, ayakkabı bağcıklarını bağlama gibi becerilerden ayrı olarak ele alınmalıdır.

Giyinme becerilerinde her zaman çıkarma becerisinin öğretimi öncelikle yapılmalı daha sonra giyinme becerisi öğretilmelidir.

Öğretim ortamı, bireyin etkileşimde bulunduğu ve öğretme öğrenme etkinliklerinin meydana geldiği çevredir. Psikolojik, sosyal ve fiziksel boyutlarıvolan bu çevrenin, eğitim etkinliklerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir.

Bazı Özbakım becerilerinin öğretiminde ( tırnak kesme, tuvalet becerisi gibi ) birden fazla öğretim yapmak gerekebilir.

Özbakım becerilerinin öğretimi gerekli araç ve gereçlerin bulunduğu (lavabo, mutfak araç gereçleri, kişisel temizlik malzemeleri, giysi dolapları gibi malzemelerin bulunduğu) ortamlarda gerçekleştirilmelidir.

Zihinsel yetersizliği olan bireyleri eğitim sürecinde sürekli değerlendirerek gereksinimlerine göre gerekli program değişikliklerine ve ortam düzenlemelerine gidilmelidir.

Zihinsel yetersizliği olan bireylerin Özbakım becerilerini evde ve diğer ortamlarda pekiştirmek amacıyla öğretim sürecinde ailenin çalışmalara katılımı sağlanmalı ve aile eğitim programı hazırlanmalıdır.

Bireyin yemek yeme becerilerini kazanabilmesi için birtakım ön koşul becerilere sahip olması gerekir. Bunlar; sandalyede oturduğunda dengesini sağlama, ağız fonksiyonlarını yerine getirme (emme, dil hareketleri, ısırma, ağız kapama, yutma), yemek yemeyle ilgili basit yönergeleri anlama, hareketleri taklit edebilme, nesneleri tutup bırakabilme, baş kontrolü ve el göz koordinasyonu vb. yeterliliklere sahip olmadır.

Bu ön koşul becerilere ne ölçüde sahip olduğu belirlendikten sonra ön koşul becerilerden başlayarak öncelikle hangi becerinin öğretileceğine karar verilmesi gerekmektedir.

Doğal ortamda yapılan öğretim daha kalıcı olduğu ve genellenebildiği için yemek yeme becerileri öğretiminin yemekhanede/mutfakta yapılması daha uygundur. Öğretimin daha etkili olabilmesi için yemek yeme becerilerinin öğretiminin bireyin uygun zamanlarında yapılmasına özen gösterilmelidir.

Yemek yeme becerilerinin öğretiminde kullanılacak masa ve sandalyenin, bireyin fiziksel özelliklerine uygun olmasına; kaşık, çatal, bardak vb. araçların büyüklüklerinin bireyin eline, ağzına uygun olmasına özen gösterilmelidir. Ayrıca bireyin başka yetersizlikleri varsa bu yetersizliklerin onun yemek yeme davranışını ne derece engellediği tespit edilerek öğretim plan hazırlanmalı, ortam ve araç-gereç düzenlemesi buna göre yapılmalıdır.

Özbakım Becerileri Programının Bölümleri

a. KİŞİSEL BAKIM VE TEMİZLİK

El Yıkama ve Kurulama
Yüz Yıkama ve Kurulama
Burun Temizleme
Ayak Yıkama ve Kurulama
Saç Yıkama ve Kurulama
Saç Tarama
Diş Fırçalama
Tırnak Kesme ve Bakım
Sakal Tıraşı Olma
Kulak Temizliği
Ped Değiştirme
Banyo Yapma
Tuvalet İhtiyacını Giderme

B. GİYSiLERİ ÇIKARMA VE GİYİNME

şapka / Bere çıkarma ve giyme
Eldiven çıkarma ve giyme
Atkı çıkarma ve giyme
Çorap çıkarma ve giyme
Etek çıkarma ve giyme
Pantolon çıkarma ve giyme
Külotlu çorap çıkarma ve giyme
Ayakkab çıkarma ve giyme
Gömlek çıkarma ve giyme
Kazak çıkarma ve giyme
Ceket çıkarma ve giyme
Çıt çıt Açma ve Kapama
Fermuar Açma ve Kapama
Düğme Açma ve Kapama
Kemer Açma ve Kapama

c. YEMEK YEME

Yemek Yemeye Hazırlık
Beslenme Araç Gereçlerini Kullanma
Yemek Yeme Kuralları
Yemek Sonrası Temizlik

Özbakım Becerileri Modülünde Ölçme ve Değerlendirme

Modülde Ölçme ve Değerlendirme süreci; kaba değerlendirme, öğretim öncesi değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) değerlendirme, son değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. Bu aşamalarla ilgili hazırlanan örnek formlara yönelik açıklamalar aşağıda verilmiştir.

Kaba değerlendirme

a. Kaba Değerlendirme Formu’nda Özbakım becerilerinin değerlendirilmesinden bağımsız olarak yapılan beceriler +, bağımsız olarak yapılamayan beceriler – olarak işaretlenmelidir. Açıklama Bölümünde ise değerlendirme sırasındaki gözlemler yazılmalıdır.

b. Kaba Değerlendirme Formu’na kayıt yapılırken bireyin tepkilerine müdahale edilmemeli ve bireye yardımda bulunulmamalıdır.

c. Kaba değerlendirme sonucunda aile ve öğretmen veya uygulayıcı iş birliği ile BEP hazırlanmalıdır.

Öğretim öncesi değerlendirme

a. Öğretim öncesi değerlendirme sonuçları, Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim öncesi değerlendirme sütununa işaretlenmelidir.

b. Yapılan kaba değerlendirme sonucunda giysilerini çıkarma ve giyinme becerilerinden Düğme ilikler. kazanımının yetersiz olduğu ve bağımsız olarak yapılamadığı varsayılarak bir örnek hazırlanmıştır.

c. Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle ele alınan düğme ilikleme becerisinin analizi yapılarak alt basamaklara ayrılmıştır: 1.Düğmeyi tutar. 2. Diğer eliyle iliğin yanından tutar. 3. Düğmeyi ilikten geçirir. Öğretim öncesi değerlendirme sütununa düğme ilikleme becerisi ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilir ve bireyin bunu yapıp yapamadığına bakılır. Her bir alt basamak için bağımsız olarak gerçekleştiriyor ise B, sözel ipucu ile gerçekleştiriyor ise si, model olma ile gerçekleştiriyor ise MO, fiziksel yardım ile gerçekleştiriyor ise FY yazılır.

Öğretim sürecini (Ders Saati) değerlendirme

a. Öğretim sürecini değerlendirme sonuçları, her ders saati sonunda Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim sürecini değerlendirme sütununa işaretlenir.

B. Öğretim öncesi değerlendirme sonucunda bireye, düğme ilikleme kazanımının alt basamaklarından bağımsız olarak yapılamayacağı üzerine öğretim yapılacaktır.

c. Her ders saati öğretiminin sonunda bireyin becerinin hangi basamağında kaldığı öğretim sürecini değerlendirme sütununda bulunan ilgili satırlara işlenir.

Formun sonunda yer alan Aile Bilgilendirme Bölümünde, düğme ilikleme öğretimi kazanımının hem öğretilmesinin hem de kalıcılığının sağlanabilmesi için yapılacak tekrarlar ile ilgili açıklamalar da bulundurulacaktır.

Son değerlendirme

Örnek alınan kazanım düşme ilikleme becerisi olduğu için öğretim sürecinde yapmış olduğumuz son ders saati değerlendirmesi aynı zamanda bireyin bu kazanım için son değerlendirilmesi olacaktır. Bu nedenle ayrı bir form hazırlanmışamıştır.

Öğretim Sonrası (Dönem Sonu) değerlendirme

Bireyin gelişimi, öğretim sürecini değerlendirme sonuçlarına uygun olarak her ay sonunda Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu’na işlenmiştir.

Özel eğitim Merkezimizde alanında uzman pedagog ve Özel eğitim öğretmenleriyle zihinsel engelli çocuk ve gençlerimize yönelik eğitim ve öğretim çalışmaları yapılmaktadır.

ZİHİNSEL ENGELLİLER DESTEK EĞİTİM PROGRAMI   ZİHİNSEL ENGELLİLER

EĞİTİM PROGRAMLARIMIZ      KÜTÜPHANE

ANA SAYFA       İLETİŞİM

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Bu sitedeki tüm bilgiler sizleri aydınlatmak amaçlı olup tedavi niteliğinde değildir. Özel Tanı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi yazılan yazılardan yola çıkarak uygulanan tedavilerdeki doğacak aksaklıklardan sorumlu tutulamaz. Bu sitenin tüm içeriği Tanı Özel Eğitim Merkezi tarafından hazırlanmıştır. İzinsiz kopyalanamaz, çoğaltıp dağıtılamaz ve yayınlanamaz. Tüm hakları saklıdır.