Yaygın Gelişimsel Bozukluklar Destek Eğitim Programı - Düzeyi Amaçları A�IKLAMALAR

yaygın gelişimsel bozukluğu olan bireyler, dikkati y�neltme ve farklı uyaranları birbirinden ayırt etme becerisinde son derece sınırlı özellikler göstermektedirler. Bu nedenle, bireye belli nesnelerin adını ya da belli nesneleri isteme becerisini öğretmeden önce, bu nesneleri e�leme ve sınıflama öğretilmelidir. E�leme becerilerinin öğretimine, temel taklit becerilerinin öğretimiyle e zamanl olarak başlanabilece�i gibi bireyin özelliklerine bağlı olarak öncelik taklide ya da e�lemeye de yer verilebilir.
Nesne ve resim e�leme öğretim sürecinde aynısını göster/ver. yönergeleri, renk e�leme öğretim sürecinde aynı renkte olan göster/ver. yönergeleri, �ekil e�leme öğretim sürecinde aynı şekilde olan göster/ver. yönergeleri kullanılmalıdır.
E�leme çalışmalarında sunulan yönergede nesnenin ad verilmemelidir. çünkü e�leme becerilerinin öğretiminde alıcı dil becerileri �n koşul değildir.
E�leme öğretim sürecinde kullanılan nesneler bireyin günlük yaşamından seçilmelidir. (kase, bardak, çorap, eldiven, ka��k, �atal, oyuncak bebek, oyuncak hayvan, kalem, silgi, defter, kitap vb.) Bu nesneleri seğerken bireyin çok sevdi�i nesne ya da oyuncaklar se�ilmemelidir. çünkü birey bunlar bir kez eline al�nca bırakmak istemeyebilir. B�yle durumlarda ise öğretim yapmak olanakl olmayacaktür. çorap, terlik, eldiven gibi �ift olarak kullanılan nesnelerin seçimi uygun olabilir. Birbirinin içine girebilen ya da üst üste konulabilen bardak, tabak, kutular, k�lah, �apka, eldiven gibi nesneler de çalışma sırasında Uygulayıcıya kolaylık sağlayacaktür. Böylece, bireyin elindeki nesneyi nereye bırakaca��n bilememesinden kaynakl sorunlar �nlenecektir.
Resim e�leme öğretim sürecinde daha önce kullanılan nesnelerin aynı zemin üzerine (beyaz vb.) aynı renklerle yapılmış resimleriyle başlan�lmalıdır. Nesnelerin en az 5x5 cm, en fazla 10x10 cm boyutlarında fotoğraflar ya da resimleri kullanılır. Zamanla nesne resimlerinin sayısı artür�larak öğretim süreci zenginleştirilir. Resimlerin kalın karton üzerine yapı�türılması ve kaplanmasıkullanı�l olmasın sağlayacaktür.
Renk e�leme öğretim sürecinde k�rm�z , mavi, sar , ye�il, mor, siyah, beyaz vb. (aynı büyüklükte ve şekilde karton vb.) renk kartlar kullanılır. Renk e�lemede bu renklerin önce � boyutlu nesneleriyle (renkli k�pler, kalemler, boncuklar, bardaklar vb.), sonra renklerin 5x5 boyutlarında hazırlanmış kartlar�yla (aynı büyüklükte ve şekilde karton vb.) çalışılmalıdır. Bireylerdeki renk edinim sırasını dikkate alarak çalışmaya k�rm�z ve maviyle ba�lamak; daha sonra ye�il ve sar�ya geçmek; bunlarda ölçütler karşıland�ktan sonra turuncu ve moru ele almak; siyah, beyaz, kahve ve pembeyi ise en sona bırakmak �nerilebilir.
�ekil e�leme öğretim sürecinde 5x5 cm �ap�nda ya da yüksekliçinde ve aynı renkte kare, daire, ��gen, dikdörtgen, yamuk, elips vb. (aynı büyüklükte ve renkte karton vb.) �ekil kartlar kullanılır. öğretime kare ve daire ile ba�layıp daha sonra ��gen, dikdörtgen gibi �ekillerle devam edilmesi uygun olur. �ekil e�leme çalışmalarında da Bununla aynı olan �ekli göster/ver. yönergeleri kullanılır.
E nesnelerle e�leme yapılırken sırasıyla iki nesneyle bir farklı nesne, � nesne ile iki farklı nesne, dört nesne ile � farklı nesne ve alt nesne ile dört farklı nesne; e nesnelerle resimleri e�leme yapılırken sırası ile iki resim ile bir nesne, � resim ile iki nesne, dört resim ile � nesne ve alt resim ile dört nesne; e resimlerle resimleri e�leme yapılırken sırasıyla iki resim ile bir resim, � resim ile iki resim, dört resim ile � resim, alt resim ile dört resim çalışılmalıdır.
Renk e�leme öğretim sürecinde aynı tipte ve farklı renkteki iki rengi, en az bir farklı renkle; � rengi, en az iki farklı renkle, dört rengi, en az � farklı renkle; alt rengi, en az dört farklı renkle karşı�k olarak sunuldu�unda e�iyle e�leme çalışılmalıdır.
farklı tip ve farklı renkteki nesneler arasında renk e�leme öğretim sürecinde sırasıyla iki rengi, en az bir farklı renkle; � rengi, en az iki farklı renkle; dört rengi, en az � farklı renkle; alt rengi, en az dört farklı renkle karşı�k olarak sunuldu�unda e�iyle e�leme çalışılmalıdır.
�ekil e�leme öğretim sürecinde sırasıyla aynı tipte ve farklı renkteki iki �ekli, en az bir farklı �ekille; � �ekli, en az iki farklı �ekille; dört �ekli, en az � farklı �ekille; alt �ekli, en az dört farklı �ekille karşı�k olarak sunuldu�unda e�iyle e�leme çalışılmalıdır.
farklı tip ve farklı renkteki �ekil e�leme öğretim sürecinde sırasıyla farklı iki �ekli, en az bir farklı �ekille; farklı � �ekli, en az iki farklı �ekille; farklı dört �ekli, en az � farklı �ekille; farklı alt �ekli, en az dört farklı �ekille karşı�k olarak e�leme çalışılmalıdır.
aynı sınıftan e olmayan nesneleri e�leme öğretim sürecinde bir nesnenin farklı bir örneğiyle e�leme çalışılmalıdır. örneğin; sar cam bardak ve k�rm�z oyuncak araba arasından plastik ye�il barda� , sar cam bardakla (aynı sınıftan e olmayan e�iyle) e�ler.
aynı sınıftan e olmayan resimleri e�leme öğretim sürecinde ise bir resmi farklı bir örneğiyle e�leme çalışılmalıdır. örneğin; ye�il V yaka kazak resmiyle, sar bo�azl kazak ve k�rm�z kalem resimleri arasından ye�il V yaka kazak resmiyle, sar bo�azl kazak resmini (aynı sınıftan e olmayan resmiyle) e�ler.
aynı sınıftan nesnelerle e olmayan resimleri e�leme öğretim sürecinde ise bir nesneyi aynı sınıftan farklı bir örneğinin resmiyle e�leme çalışılmalıdır. örneğin; futbol topu resmi ve �aydanl�k resmi arasından sar plastik top ile futbol topu resmini (aynı sınıftan nesneyle e olmayan resmini) e�ler.
aynı sınıftan e olmayan nesneler e�leme yapılırken sırasıyla iki nesneyle bir farklı nesne, � nesne ile iki farklı nesne, dört nesne ile � farklı nesne ve alt nesne ile dört farklı nesneyi aynı sınıftan farklı bir örneğiyle e�ler.
aynı sınıftan e olmayan resimler e�leme yapılırken sırasıyla iki resimle bir farklı resmi, � resimle ile iki farklı resmi, dört resim ile � farklı resmi ve alt resim ile dört farklı resmi aynı sınıftan farklı bir örneğiyle e�ler.
aynı sınıftan nesnelerle e olmayan resimler e�leme yapılırken sırasıyla iki nesneyle bir farklı resmi, � nesneyle ile iki farklı resmi, dört nesne ile � farklı resmi ve alt nesne ile dört farklı resmi aynı sınıftan farklı bir örneğiyle e�ler.
Her türl e�leme çalışmasında mümkün olduğunca bireyin bildi�i, Tanıdığı nesnelerden yola ��k�larak birey için ilgi ve dikkat �ekici materyaller kullanılmalıdır.
E�leme becerilerinin genelle�tirilmesi ve günlük hayatta da kullanılması için bireye ev ortamında da benzer çalışmaların yaptürılması sağlanmalıdır.
öğrenme-öğretme sürecinde kullanılan ara瀓gereçler ile Değerlendirme sürecinde kullanılan ara -gereİlerin aynı olmamasına dikkat edilmelidir.
E�leme becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek yöntem ve tekniklerden bazılar şunlardır: