YAYGIN GELİŞİMSEL BOZUKLUKLAR DESTEK EĞİTİM PROGRAMI GÜNLÜK YAŞAM BECERİLERİ MODÜLÜ

GÜNLÜK YAŞAM BECERİLERİ MODÜLÜ

MODÜLÜN AMACI

Günlük yaşam becerilerini geliştirebilme

KAZANIMLAR

1. Yiyecek hazırlar.
2. Bıçak kullanarak yiyecekleri doğrar.
3. Bıçak kullanarak yiyecekleri dilimler.
4. Ocak kullanır.
5. Mikser kullanır.
6. Tost makinesi kullanır.
7. Fırın kullanır.
8. İçecek hazırlar.
9. Bulaşık yıkar.
10. Mutfak tezgahını temizler.
11. Yemek masası hazırlar.
12. Yemek masası toplar.
13. Tabaklara yiyecek servisi yapar.
14. Bardaklara içecek servisi yapar.
15. Bulaşık makinesini boşaltır.
16. Bulaşık makinesine kirlileri yerleştirir.
17. Yatağını toplar.
18. Mobilyaların tozunu alır.
19. Yerleri siler.
20. Lavabo temizler.
21. Kirli çamaşırları ayırır.
22. Kirli eşyalarını uygun yere koyar.
23. Elde çamaşır yıkar.
24. Çamaşır makinesi kullanır.
25. Yıkadığı çamaşırları asar.
26. Kuruyan çamaşırları toplar.
27. Kuruyan çamaşırları katlar.
28. Kuruyan çamaşırları yerleştirir.
29. Bulunduğu odadaki eşyaları yerlerine yerleştirir.
30. Eşyalarını asar.
31. Eşyalarını dolaba yerleştirir.
32. Elektrik süpürgesi kullanır.
33. Televizyonu açar kapar.
34. Telefon kullanır.
35. Radyo açar kapar.
36. Teyp kullanır.
37. Saç kurutma makinesi kullanır.
38. Çalar saati kurar.
39. Kapıyı anahtarla açar.
40. Kapıyı anahtarla kilitler.
41. Asansör kullanır.
42. Ütü yapar.
43. Ayakkabı boyar.
44. Fotoğraf makinesi kullanır.
45. Fotokopi makinesi kullanır.
46. Alışveriş yapar.
47. Toplu taşıma araçlarını kullanır.
48. Topluma açık yerlerde kurallara uyar.

MODÜLÜN SÜRESİ

Modülün süresi 1000 ders saatidir.

MODÜLÜN UYGULANMASIYLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR

1. Yaygın gelişimsel bozukluk tanısı almış bireylerin toplumsal yaşama uyum sağlamaları için gereken bilgi, beceri ve alışkanlıkları kazanmaları gerekmektedir. Günlük yaşam becerileri modülündeki temel amaç, bu bireylerin çevreye olan bağımlılıklarını en az düzeye indirmektir.
2. Günlük yaşam becerileri öğretim sürecindeki kazanımlar, hiyerarşik bir sıra izlememektedir. Kazanımlar belirlenirken bireyin özellikleri ve gereksinimleri dikkate alınmalıdır.
3. Yaygın gelişimsel bozukluk tanısı alan bireylerin, çevreden bilgi edinebilme ve bilgiyi genelleyebilme süreçlerinde güçlükleri vardır. Bu nedenle becerileri kazanmalarında daha fazla yönlendirilmeye, desteklenmeye, sürekli ve sistemli bir eğitime gereksinim duymaktadırlar. Günlük yaşam becerileri öğretim süreci; uzun süreli eğitim, sık tekrar, sözel ipuçları, model olma ve fiziksel yardımda bulunma gibi süreçlerin kullanılmasını gerektirmektedir.
4. Günlük yaşam becerilerini kazanma; eğitime başlama zamanına, bireyin motor, dil, zihin ve duygu gelişimine bağlıdır. Bu becerilerin kazandırılabilmesi için bireyin önceden gerçekleştirmesi gereken ön koşul beceriler vardır. Bunlar; büyük ve küçük kasların kullanımını gerektiren beceriler, el göz koordinasyonu, hareketleri taklit etme, görsel dikkat ve basit yönergeleri anlamadır. Bireylerin bu becerileri gerçekleştirme düzeylerini belirlemenin yanı sıra, öğretimi etkileyecek ön koşul becerilerin de değerlendirilmesi gerekir.
5. Günlük yaşamı devam ettirebilmek için gerekli olan becerilerin öğretiminde ortam düzenlemesi büyük önem taşımaktadır. Bunun için eğitim ortamında uygulama evinin oluşturulması ve bireylerin aktif olarak bu ortamdan yararlanmaları sağlanmalıdır. Çalışma yerinin öğretilecek beceriye uygun seçilmesi öğrenmeyi kolaylaştıracaktır. Çalışmaların tamamen doğal ortamlarda yapılmasına dikkat edilmelidir. Örneğin; oturma odasıyla ilgili beceriler oturma odasında, yatak odasıyla ilgili beceriler yatak odasında, mutfakla ilgili beceriler mutfakta çalışılmalıdır. Bireylerin kazandıkları becerileri genellemesi için öğretim, doğal ortamlarda gerçekleştirilmelidir.
6. Öğretime başlamadan önce, öğretilecek beceriyle ilgili araçların önceden belirlenip çalışma sırasında hazır bulundurulması ve araçların tam ve sağlam olması gerekir. Ayrıca kullanılacak araçların bireyin bireysel gelişim özelliklerine uygun olmasına dikkat edilmelidir.
7. Öğretim ortamındaki sınırlılıklar günlük yaşamı devam ettirebilmek için gerekli olan becerilerin başka ortamlara aktarılmasının ve kalıcılığının sağlanmasını güçleştirebilmektedir. Ailelerin bu bireylerle geçirdikleri zaman diliminin daha uzun, öğrenmenin doğal ortamda daha kolay ve kalıcı olması nedeniyle önerilen bilgi ve becerilerin pekiştirilmesi ve süreklilik kazanması için aileyle iş birliğine gidilmeli ve aile eğitim programları geliştirilerek uygulanmalıdır.
8. Günlük yaşam becerileri öğretiminde kullanılabilecek yöntem ve tekniklerden bazıları şunlardır:

a) Beceri Öğretim Yöntemleri

• İleri zincirleme yöntemi
• Tersine zincirleme yöntemi
• Tüm beceri yöntemi

b) Yanlışsız Öğretim Yöntemleri

• Sabit bekleme süreli öğretim yöntemi
• Artan bekleme süreli öğretim yöntemi
• Davranış öncesi ipucu ve sınama yöntemi
• Davranış öncesi ipucu ve silikleştirme yöntemi
• Aşamalı yardım
• Eş zamanlı ipucu öğretim yöntemi
• İpucunu giderek artırma yöntemi

c) Açık Anlatım ç) Etkinlik Çizelgeleriyle Öğretim d) Video Modeliyle Öğretim e) Gözleyerek Öğrenme

MODÜLÜN İÇERİĞİ

A. MUTFAK İŞLERİ

1. Mutfak Araçlarını Kullanma

a.

Ocak

b.

Mikser

c.

Tost makinesi ç. Fırın

1. Basit Yemek Yapma
2. Temizlik ve Düzen

a.

Yemek Masası Hazırlama ve Toplama

b.

Yiyecek Servisi

c.

İçecek Servisi ç. Elde Bulaşık Yıkama

d.

Bulaşık Makinesinde Bulaşık Yıkama

B.

EV İŞLERİ

1. Ev Temizliği Ve Bakımı

a.

Temizlik Araç Gereçlerini Kullanma

b.

Elektrik Süpürgesi

2. Giysilerin Bakımı

a.

Giysileri Katlama

b.

Elde Çamaşır Yıkama

c.

Çamaşır Makinesini Kullanma ç. Çamaşır Asma

d.

Ütü Yapma

e.

Düğme Dikme

f.

Ayakkabı Boyama

C.

ÇEŞİTLİ ARAÇ GEREÇLERİ KULLANMA

1. Saç Kurutma Makinesi
2. Radyo
3. Teyp
4. Televizyon
5. Telefon
6. Çalar Saat
7. Asansör
8. Fotoğraf Makinesi
9. Fotokopi Makinesi Ç. ALIŞVERİŞ

D. ULAŞIM ARAÇLARI

E. TOPLUMA AÇIK YERLERDEKİ DAVRANIŞLARIMIZ MODÜLDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Bu modülde ölçme ve değerlendirme süreci; kaba değerlendirme, öğretim öncesi değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) değerlendirme, son değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. Bu aşamaların her biri ile ilgili birer örnek ve örnek ile ilgili açıklamalar aşağıda verilmiştir.

A. Kaba Değerlendirme

a.

Günlük yaşam becerileri değerlendirilirken Kaba Değerlendirme Formu’nda bağımsız olarak yapılan beceriler (+), bağımsız olarak yapılamayan beceriler (-) olarak işaretlenmelidir. Açıklama bölümüne ise değerlendirme sırasındaki gözlemler yazılmalıdır.

b.

Kaba Değerlendirme Formu’na kayıt yapılırken bireyin tepkilerine müdahale edilmemeli ve yardımda bulunulmamalıdır.

c.

Kaba değerlendirme sonucunda aile ile iş birliği yapılarak BEP hazırlanmalıdır. ç. Kaba değerlendirme formunda tüm kazanımlara tüm kazanımlara yer verilmelidir.

B.

Öğretim Öncesi Değerlendirme

a.

“Öğretim Öncesi Değerlendirme” sonuçları, Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim öncesi değerlendirme sütununa işaretlenmelidir.

b.

Yapılan kaba değerlendirme sonucunda günlük yaşam becerilerinden “içecek hazırlama” kazanımının yetersiz olduğu ve bağımsız olarak yapamadığı varsayılarak bir örnek hazırlanmıştır.

c.

Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle ele alınan “içecek hazırlama” becerisinin analizi yapılarak alt basamaklara ayrılmıştır. (1. Ayranı yapar. 2. Kaşıkla yoğurt alır. 3. Yoğurdu bardağa koyar. 4. bardağa su koyar. 5. Ayranı, kaşıkla köpürene dek karıştırır.) ç. “Öğretim Öncesi Değerlendirme” sütununa “içecek hazırlama becerisi” ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilerek yapıp yapamadığına bakılır. Birey istenen beceriyi gerçekleştirirse forma (+), gerçekleştirmiyorsa (-) olarak işaretlenir.

C.

Öğretim Sürecini Değerlendirme

a.

Öğretim sürecini değerlendirme sonuçları, her ders saati sonunda Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim süreci değerlendirme sütunlarına işaretlenir.

b.

Öğretim öncesini değerlendirme sonucuna göre bireyin bağımsız olarak yapamadığı kazanımının (İçecek hazırlar. ) alt basamakları üzerinde öğretim yapılacaktır.

c.

Her ders saati öğretiminin sonunda bireyin becerinin hangi basamağında kaldığı Performans Kayıt Tablosunda yer alan “Öğretim Sürecini Değerlendirme” bölümüne işlenir.

ç. Performans Kayıt Tablosu’nun sonunda yer alan “Aile Bilgilendirme Bölümü”ne, “içecek hazırlama” becerisinin hem öğretiminin hem de kalıcılığının sağlanabilmesi için evde yapılacak tekrarlar ile ilgili açıklamalarda bulunulmuştur.

d. “Öğretim Süreci Değerlendirme” sütununa “içecek hazırlama” becerisi ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilir ve yapıp yapamadığına bakılır. Birey istenen beceriyi gerçekleştirirse ilgili sütuna (+) , gerçekleştiremiyorsa (-) olarak işaretleme yapılır.

Ç. Son Değerlendirme Günlük Yaşam Becerileri modülünde bulunan tüm kazanımlar için Performans Kayıt Tablosu’nda öğretim süreci değerlendirme basamakları gerçekleştiği (“+” ya da “B” olarak işaretlendiği) zaman farklı soru ve materyallerle ezbere yapılıp yapılmadığını değerlendirmek amacıyla “Son Değerlendirme Formu” hazırlanmalıdır.

D. Öğretim Sonrası Değerlendirme

a.

Bireyin gelişimi, öğretim sürecini değerlendirme sonuçlarına uygun olarak her ay sonunda “Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu”na işlenmiştir.

b.

“Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu” doldurulurken kazanımın öğretimine hangi ayda başlanmış ise ilgili sütuna, kazanım gerçekleşti ise “+”, kazanım gerçekleşmedi ise “-” olarak işaretlenir. Gerçekleşmeyen kazanımın öğretimine bir sonraki ayda devam edilir.

c.

“Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu” dönem sonunda uygulayıcılar tarafından bireyin tekrar değerlendirilmesi için veli aracılığı ile RAM’a gönderilir.

ç. Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca önerilen süre sonunda birey için gerçekleştirilmesi amaçlanan kazanımlardan gerçekleştirilemeyen ya da öğretimi yapılamayan kazanımların gerekçeleri, ayrıntılı olarak (1. Öğretime hiç başlanmadı ise gerekçeleri 2. Öğretime başlanmış olmasına rağmen kazanım gerçekleştirilemedi ise hangi alt basamakta kalındığı) “RAM Bilgilendirme” bölümünde açıklanacaktır.