Yaygın Gelişimsel Bozukluklar Destek Eğitim Programı - MATEMAT�K

YAYGIN GEL���MSELBOZUKLUKLAR - MATEMAT�K

N AMACI
Matematik ile ilgili becerilerini geliştirebilme

MATEMAT�K N�N KAZANIMLARI

Nesneleri az ve çok olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri az ve çok olma durumuna göre sıralar.
Nesneleri büyük ve küçük olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri büyük ve küçük olma durumuna göre sıralar.
Nesneleri uzun ve kısa olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri uzun ve kısa olma durumuna göre sıralar.
Nesneleri kalın ve ince olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri kalın ve ince olma durumuna göre sıralar.
Nesneleri içinde ve d���nda olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri üzerinde ve altInda olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri uza��nda ve yakın�nda olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri önünde ve arkasında olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri ba�ta, ortada, sonda olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri sa��nda, solunda ve arasında olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri bo ve dolu olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri yüksekte ve al�akta olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri ağır ve hafif olma durumuna göre ayırt eder.
Nesneleri ağır ve hafif olma durumuna göre sıralar.
Birer ritmik sayar.
Beğer ritmik sayar.
Onar ritmik sayar.
İki�er ritmik sayar.
��er ritmik sayar.
D�rder ritmik sayar.
1-9 arasındaki doğal sayılar ayırt eder.
Rakamlar yazar.
0 doğal sayısın ayırt eder.
İki basamakl doğal sayılar ayırt eder.
� basamakl doğal sayılar ayırt eder.
Dört basamakl doğal sayılar ayırt eder.
Be , alt ve daha fazla basamakl sayılar ayırt eder.
Sayı doğrusunu fark eder.
Do�al sayılar arasındaki büyüklük ve küçükl�k ilişkisini ayırt eder.
Tek ve �ift doğal sayılar ayırt eder.
S�ra bildiren sayılar ayırt eder.
Romen rakamlar�n ayırt eder.
Do�al sayılarla eldesiz toplama işlemi yapar.
Do�al sayılarla eldeli toplama işlemi yapar.
Do�al sayılarla onluk bozmayı gerektirmeyen ��karma işlemi yapar.
Do�al sayılarla onluk bozmayı gerektiren ��karma işlemi yapar.
Do�al sayılarla eldesiz �arpma işlemi yapar.
Do�al sayılarla eldeli �arpma işlemi yapar.
Do�al sayılarla kalans�z b�lme işlemi yapar.
Do�al sayılarla kalanl b�lme işlemi yapar.
Toplama işlemi ile ilgili problem ��zer.
��karma işlemi ile ilgili problem ��zer.
�arpma işlemi ile ilgili problem ��zer.
B�lme işlemi ile ilgili problem ��zer.
Dört işlem yaparak problem ��zer.
Hesap makinesi kullanarak işlem yapar.
K�me ve özelliklerini ayırt eder.
K�meler arasındaki ilişkileri ayırt eder.
K�meler arasındaki denklik ilişkisini ayırt eder.
K�meler arasındaki e�itlik ilişkisini ayırt eder.
Bütün, yarım ve şeyrek olma durumuna göre nesneleri ayırt eder.
Kesirleri gösterir.
Kesirleri okur.
Kesirleri yazar.
Vücut organları yardımıyla ölçüm yapar.
Metre ve cetvel kullanarak ölçüm yapar.
K�tle �l�İlerini kullanarak ölçüm yapar.
Sabah, ��le, ak�am kavramların ayırt eder.
G�n, hafta, ay, mevsim, yıl kavramların ayırt eder.
D�n, Bugün, yar�n kavramların ayırt eder.
önce, sonra kavramları ayırt eder.
Saati okur.
Paraları Tanır.
Parayı günlük yaşamdakullanır.
Kare ve özelliklerini ayırt eder.
Dikdörtgen ve özelliklerini ayırt eder.
��gen ve özelliklerini ayırt eder.
Daire ve özelliklerini ayırt eder.

N SÜRESİ
n süresi 500 ders saatidir.

N UYGULANMASIYLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR

Matematik , yaygın gelişimsel bozukluk Tanısı alan bireylere günlük yaşamlarınıda karşılacaklar problemleri ��zmeye yardımcı olacak d���nme becerilerini kazandırmayı amaçlamaktadır.

1. yaygın gelişimsel bozukluk Tanısı alan bireylere, matematiçin temel kavramların ve ilkelerini kavratmada günlük yaşamdan örnekler se�ilmeli, gerçek ve somut araçlarla �al���lmaya başlanmalıdır.
2. öğretim sürecinde diğer mod�llerle başlant kurularak fırsat eğitimi için ortam yarat�lmalıdır. örneğin; E�leme nde kullanılan kavramların öğretimine bu alanla ilgili çalışmalar yapılırken yer verilebilir.
3. Nesneler arasındaki ilişkiler problem ��zme becerisiyle yakından ilgilidir. Bu ilişkiler aynı zamanda bireylerin ak�l y�r�tme ve matematiksel d���nme süreçlerinin gelişmesine büyük katkıda bulunur. Bunlar matematiksel kavramların pek çoğunun kazan�lmas için �n koşul becerileridir. Nesneler arası ilişkiler �al���l�rken kolaydan zora, basitten karma���a doğru bir yol izlenmelidir.
4. Ritmik saymalarda önce sözlü olarak sayma, sonra nesnelerle sayma çalışmaları yapılmalıdır. Ritmik saymalar bireyin sayı kavramın kazanmasın hızlandırır. İleri ve geriye doğru ritmik sayma çalışmaları toplama, ��karma ve �arpma işlemlerinin öğretiminde kolaylık sağlayacaktür. Bu nedenle ritmik sayma becerisi kazandırıl�rken önce sıra ile sayma çalışmaları, belli bir a�amaya geldikten sonra verilen bir sayıdan ba�layıp saymaya da yer verilmelidir.
5. İleriye, geriye veya herhangi bir sayıdan ba�layarak istenen sayıya kadar 1'erli, 10'arl , 5'erli, 2'�erli, 3'erli, 4'erli, 6'�arl , 7'�erli, 8'erli, 9'arl sayma, gerçek nesnelerle sayma çalışmaları yapılmalıdır. Sayılarla ve geometrik �ekillerle yapılandırılmış bir ürünt�y tamamlama çalışmaları yapılabilir.
6. Do�al sayı öğretimi yapılırken rakam kavram , rakamlar�n uygun şekilde yaz�lmas , sayılar sayı doğrusunda gösterme, iki, � , dört ve daha fazla basamakl doğal sayılar�n ��z�mlenmesi, sayılar sıraya koyma, tek ve �ift sayılar Tanıma gibi çalışmalar yapılmalıdır.
7. K�meler konusu doğal sayılar; doğal sayılarda e�itlik, büyüklük ve küçükl�k ilişkileri, doğal sayılarda toplama ve ��karma işlemleri, bu işlemlerin özellikleri ile ilgili kavramların kazandırılmasında ve problem ��zmede bir ara olarak kullanılır. Yakın çevredeki nesnelerden yararlan�larak k�me örnekleriverme, k�medeki nesnelerin adlar�n s�yleme, eleman kavram , bo k�me, k�me elemanların bire bir e�leme, verilen nesnelerden k�me oluşturma, k�meyi Venn �emas ile gösterme, denk k�me, sembol kullanma, alt k�me, k�meler arasındaki ilişki, k�melerde birleşim, kesi�im işlemleri ve bunlar sembolle gösterme, problem ��zme gibi çalışmalar yapılmalıdır.
8. Do�al sayılarla eldesiz��eldeli toplama işlemi yaparak problem ��zme, onluk bozmayı gerektirmeyen ve onluk, yüzl�k, binlik, on binlik gibi bozmayı gerektiren ��karma işlemi yaparak problem ��zme, eldesiz��eldeli �arpma işlemi yaparak problem ��zme, kalans�z-kalanl b�lme işlemi yaparak problem ��zme, doğal sayılar ; 10, 100 ve 1000'e kısa yoldan b�lme işlemi yapma, hesap makinesini Tanıma ve kullanma çalışmaları yapılmalıdır. Nesneleri Bütün, yarım ve şeyrek olma durumuna göre ayırt ederek kesirleri kavrama çalışmaları yapılmalıdır.
9. Parmakla, karşıla, kula�la, ayakla, adımla ölçme yapma, metreyi, metrenin as katlar ve katlar�n bilme, metre ve cetvelle ölçme, litreyle ölçme, k�tle �l�İlerini kavrama, gramla ölçme, parayı Tanıma ve uygun kullanma, zaman �l�İlerini kavrama, alan �l�İlerini bilme çalışmaları yapılmalıdır.
10. E�ri, doğru ve doğru parçasın bilerek çizme, doğrularda paralellik ve kesi�me ÖZELliçini anlama, dik ve paralel doğrular çizme, karenin, dikdörtgenin, ��genin, dairenin, özelliklerini ayırt ederek çizme ve bunların çevresini, alanını hesaplama, k�p�n, dikdörtgenler prizmas�n�n, silindirin, k�renin, piramidin özelliklerini ayırt ederek çizme çalışmaları yapılmalıdır.
11. Matematik çalışmaları sırasında a��k anlatüm, gösteri, soru-cevap, model olma, tart��ma, oyun, drama, tümevar�m, tümdengelim, soyutlama-genelleme, basamaklandırılmış öğretim ve problem ��zme yöntemleri kullanılabilir.
12. Matematik çalışmaları sırasında gösterim panoları, grafikler, projeksiyon araçlar, geometrik �ekiller, boncuk, abak�s, yapbozlar, sayı bulmacalar , yaz tahtas (oyuncak), plastik sayı kal�plar , kavram kitaplar , oyun hamurlar , monopoly-borsa oyunu, renkli kalemler, kaset-CD, geometri ara -gereİleri (pergel, cetvel, a���l�er vb.), kum havuzu, bilgisayar, gibi araç gereçler kullanılabilir.

MOD�L SÜRESİ
A. NESNELER ARASINDAK �L��K�LER

1. Az ve çok
2. Büyük ve Küçük
3. Uzun ve kısa
4. Kal�n ve önce
5. ��inde ve D���nda
6. üzerinde ve Alt�nda
7. Uzak ve Yakın
8. önünde ve Arkas�nda
9. Ba�ta, Ortada, Sonda
10. Sa��nda, Solunda ve arasında
11. Bo ve Dolu
12. Yüksekte ve Al�akta
13. ağır ve Hafif

B. R�TM�K SAYMALAR

1. Birer Ritmik Sayma
2. Beğer Ritmik Sayma
3. Onar Ritmik Sayma
4. İki�er Ritmik Sayma
5. ��er Ritmik Sayma
6. D�rder Ritmik Sayma

C. DO�AL SAYILAR

1. 1-9 arasındaki Do�al Sayılar
2. Rakam Yazma
3. 0 Do�al Sayıs
4. İki Basamakl Do�al Sayılar
5. � Basamakl Do�al Sayılar
6. Dört Basamakl Do�al Sayılar
7. Be , Alt ve Daha Fazla Basamakl Sayılar
8. Sayı Do�rusu
9. Do�al Sayılar arasındaki Büyükl�k ve Küçükl�k ilişkisi
10. Tek ve �ift Do�al Sayılar 168
11. S�ra Bildiren Do�al Sayılar
12. Romen Rakamlar

. TOPLAMA ��LEM

1. Do�al Sayılarla Eldesiz Toplama ��lemi
2. Do�al Sayılarla Eldeli Toplama ��lemi

D. �IKARMA ��LEM

1. Do�al Sayılarla Onluk Bozmayı Gerektirmeyen ��karma ��lemi
2. Do�al Sayılarla Onluk Bozmayı Gerektiren ��karma ��lemi

E. �ARPMA ��LEM

1. Do�al Sayılarla Eldesiz �arpma ��lemi
2. Do�al Sayılarla Eldeli �arpma ��lemi

F. B�LME ��LEM

1. Do�al Sayılarla Kalans�z B�lme ��lemi
2. Do�al Sayılarla Kalanl B�lme ��lemi

G. PROBLEM ��ZME

1. Toplama ��lemi ile şlgili Problem ��zme
2. ��karma ��lemi ile şlgili Problem ��zme
3. �arpma ��lemi ile şlgili Problem ��zme
4. B�lme ��lemi ile şlgili Problem ��zme
5. Dört ��lem Yaparak Problem ��zme

. K�MELER

1. K�me ve özellikleri
2. K�meler arasındaki ilişkiler
3. K�meler arasındaki Denklik ilişkisi
4. K�meler arasındaki E�itlik ilişkisi

H. KES�RLER

1. Kesirleri gösterme
2. Kesirleri Okuma
3. Kesirleri Yazma

4. Bütün, Yarım ve şeyrek Kavram I. �L��LER

1. Do�al ölçüler
2. K�tle �l�İleri
3. Zaman �l�İleri
4. Değer �l�İleri

. GEOMETR�K �EK�LLER

1. Kare
2. Dikdörtgen
3. ��gen
4. Daire

MODÜLDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Matematik nde ölçme ve Değerlendirme süreci; kaba Değerlendirme, öğretim öncesi Değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) Değerlendirme, son Değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) Değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. Bu aşamalar�n her biri ile ilgili birer örnek ve örnek ile ilgili açıklamalar aşağıda verilmiştir.

1. A . Kaba Değerlendirme
2. Matematik becerileri değerlendirilirken Kaba Değerlendirme Formu'nda bağımsız olarak yapılan beceriler (+), bağımsız olarak yapılamayan beceriler (-) olarakişaretlenmelidir. Açıklama bölümüne ise Değerlendirme sırasındaki gözlemler yazılmalıdır.
3. Kaba Değerlendirme Formu'na kayıt yapılırken bireyin tepkilerine müdahale edilmemeli ve yardımda bulunulmamalıdır.
4. Kaba Değerlendirme sonucunda aile ile iş birliği yapılarak BEP hazırlanmalıdır. . Kaba Değerlendirme formunda tüm kazanımlara yer verilmelidir.
5. öğretim öncesi Değerlendirme
6. öğretim öncesi Değerlendirme sonuçlar , Performans kayıt Tablosu'nda yer alan öğretim öncesi Değerlendirme sütununaişaretlenmelidir.
7. öğretim öncesi Değerlendirme sonucuna göre bireyin bağımsız olarak yapamad�� kazanımının (Birer ritmik sayar. ) alt basamakları üzerinde öğretim yapılacaktır.
8. öğretim öncesi Değerlendirmede öncelikle ele alınan birer ritmik sayma becerisinin analizi yapılarak alt basamaklara ayrılmıştır.

. öğretim öncesi Değerlendirme sütununa birer ritmik sayma becerisi ile ilgiliişaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilerek yapıp yapamadışına bakılır. Birey istenen beceriyi gerçekleştirirse forma (+), gerçekleştirmiyorsa (-) olarakişaretlenir. C. öğretim sürecini Değerlendirme

a.

öğretim sürecini Değerlendirme sonuçlar , her ders saati sonunda Performans kayıt Tablosu'nda yer alan öğretim sürecini Değerlendirme sütununaişaretlenir.

b.

öğretim öncesi Değerlendirme sonucuna göre bireyin bağımsız olarak yapamad�� kazanımının birer ritmik sayma alt basamakları üzerinde öğretim yapılacaktır.

c.

Her ders saati öğretiminin sonunda bireyin becerinin hangi basamağında kaldığı Performans kayıt Tablosunda yer alan öğretim sürecini Değerlendirme bölümüne işlenir.

. Performans kayıt Tablosu'nun sonunda yer alan Aile Bilgilendirme bölümüne, birer ritmik sayma becerisinin hem öğretiminin hem de kalıcılığının sağlanabilmesi için evde yapılacak tekrarlar ile ilgili açıklamalarda bulunulmu�tur. d. öğretim sürecini Değerlendirme sütununa birer ritmik sayma becerisi ile ilgiliişaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilir ve yapıp yapamadışına bakılır. Birey istenen beceriyi gerçekleştirirse ilgili sütuna (+), gerçekleştiremiyorsa (-) olarakişaretleme yapılır. . Son Değerlendirme Matematik nde bulunan tüm kazanımlar için Performans kayıt Tablosu'nda öğretim sürecini Değerlendirme basamakları gerçekleştiği (+ ya da B olarakişaretlendi�i) zaman farklı soru ve materyallerle ezbere yapılıp yapılmad���n Değerlendirmek amacıyla Son Değerlendirme Formu hazırlanmalıdır. D. öğretim Sonras Değerlendirme

a.

Bireyin gelişimi, öğretim sürecini Değerlendirme sonuçlarına uygun olarak her ay sonunda Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formuna i�lenmi�tir.

b.

Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu doldurulurken kazanımın öğretimine hangi ayda başlanmış ise ilgili sütuna, kazanım gerçekleşti ise +, kazanım gerçekleşmedi ise - olarakişaretlenir. gerçekleşmeyen kazanımın öğretimine bir sonraki ayda devam edilir, kazanım gerçekleştiyse + konur.

c.

Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu dönem sonunda Uygulayıcılar tarafından bireyin tekrar değerlendirilmesi için veli aracıl�� ile RAM'a günderilir.

. Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca önerilen süre sonunda birey için gerçekleştirilmesi amaçlanan kazanımlardan gerçekleştirilemeyen ya da öğretimi yapılamayan kazanımların gerekçeleri, ayrıntılı olarak (1. öğretime hi başlanmad ise gerekçeleri 2. öğretime başlanmış olmasına rağmen kazanım gerçekleştirilemedi ise hangi alt basamakta kalınd�� ) RAM Bilgilendirme BÖLÜM�nde açıklanacaktür. KAYNAK�A Avc�o�lu, H., Sosyal Beceri öğretimi, K�k Yayınc�l�k, Ankara, 2005. Ayd�n, A., Otizmde ilk Ad�m, Birinci Bask , Epsilon Yayınc�l�k, İstanbul, 2003. Baron-Cohen, S., Leslie A.M., Frith, U., Does the autistic child have a Theory of Mind ? Cognition, 21, 37-46, 1985. Birkan, B., TOHUM Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakf Seminer Notlar , İstanbul, 2008. Borazanc -Persson, S., AQ Otizm ve Seviyeleri, İkinci Bask , Sistem Yayınc�l�k, İstanbul, 2002. Cohen, M.J., Sloan, D.L., Visual Supports for People with Autism. Bethesda, MD: Woodbine House, 2007. Dar�ca, N., G�m��c , ., Piİkin, ., Otizm ve Otistik çocuklar, Ankara, Uyum Özel Eğitim Okulu., 1992. DSM IV. Mental bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitab . D�rd�nc Bask , Amerikan Psikiyatri Birli�i, Washington DC. 1994'ten (�ev): K�ro�lu, E. Hekimler Yayın Birli�i, Ankara, 1995. Erba , D., K�rcaali-�ftar, G., Tekin-�ftar, E., ��levsel Değerlendirme: davranış Sorunlarıyla Ba�a ��kma Uygun davranışlar Kazandırma süreci, İkinci Bask , K�k Yayınc�l�k, Ankara, 2005. Fazl�o�lu, Y, E�me-Yurdakul, M.. Otizm: Otizmde Görsel İletişim Tekniklerinin kullanımı, Morpa Yayınlar , İstanbul, 2005. Frith, U. Autism. Scientific American, 268, 108-114., 1993. Girli, A. Otistik ve Zihinsel Engelli Ergen ve yetişkinler Eğitim Programı, I��k Özel Eğitim Yayınlar , �zmir, 2004. göz�tok, D. öğretmenli�imi Geli�tiriyorum?, Siyasal Kitabevi, Ankara, 2004. Halker, A., Otizm-Umudumuz davranış� Tedavi. Bethesda, Halker and Associates, Inc, 2001. Kayao�lu, H.., G�r�r, ., Otistik çocuklar nasıl öğrenir?, Epos Yayınlar , Ankara, 2008. K�rcaali-�ftar, G., Tekin. E., Özel Eğitimde Yanl��s�z öğretim yöntemleri, Nobel Yayınlar , Ankara, 2001. K�rcaali-�ftar,G., Otistik ÖZELlik gösteren çocuklara İletişim Becerilerinin Kazandırılması, Birinci Bask , YA-PA Yayın Pazarlama Sanayi ve Tic. A. , İstanbul, 2003. Koegel, R.L., Koegel, L.K., Pivotal Response Treatments For Autism:Communication, Social And Academic Development. Baltimore, MD, Brookes Publishing, 2005. McClannahan, L.E., Krantz, P.J., Teaching Conversation to Children with Autism, USA, Woodbine House, 2005.

M.E.B.

Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı Eğitim Uygulama Okulu Eğitim Programı, Milli Eğitim Bas�mevi, Ankara, 2002.

M.E.B.

Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı Otistik çocuklar Eğitim Programı, Milli Eğitim Bas�mevi, Ankara, 2000. Sucuo�lu, B., �ifci, ., Bilişsel süreç yaklaşım�yla Sosyal Beceri öğretimi, Ankara, 2005. Turan, A., Sevgi Dili Konuşan çocuklar, Birinci Bas�m, Sistem Yayınc�l�k, İstanbul, 2000. Varol, N., özbakım Becerilerinin öğretimi, K�k Yayınc�l�k, Ankara, 2004. Vural-Kayaalp, ., Otizm ve İletişim Problemi Olan çocukların eğitimi, Birinci Bas�m, Evrim Yayınc�l�k, İstanbul, 2000. www.autism-tr.org www.researchautism.net www.specialed.us www.teacch.com www.thegraycenter.org