YGB DEP Okuma Yazma Modülü

YGB DEP Okuma Yazma Modülü

Yaygın Gelişimsel Bozukluklar Destek Eğitim Programı Modülü

Okuma Yazma Programının Amacı

Okuma yazma becerilerini geliştirebilme

Okuma Yazma Programının Kazanımları

Resimdeki eksikleri bulur.

Resimdeki yanlışları bulur.

Sesin geldiği yönü bulur.

Saklanmış bir nesneyi bulur.

Sesinden konuşan kişiyi ayırt eder.

El göz koordinasyonunu sağlar.

Yazı araç gereçlerini kullanır.

Temel çizgiler çizer.

Ses okur.

Ses yazar.

Hece okur.

Hece yazar.

Sözcük okur.

Sözcük yazar.

Sözcük kalıplarını yerinde kullanır.

Cümle okur.

Cümle yazar.

Cümle kalıplarını yerinde kullanır.

Metin okur.

Metin yazar.

Okuma kurallarına uyar.

Yazım kurallarına uyar.

Okuduğu metinle ilgili sorulara cevap verir.

Noktalama işaretlerini yerinde kullanır.

Okuma Yazma Programının Süresi

Modülün süresi 750 ders saatidir.

Okuma Yazma Programının Uygulanması

İlk okuma yazma öğretiminin genel amacı, bireye yaşamı boyunca kullanacağı okuma ve yazmanın temel becerilerini kazandırmaktır. Okuma-yazma öğretiminde günümüze kadar çeşitli yöntemler kullanılmıştır. Bunlar ses temelli cümle yöntemi, harf yöntemi, hece yöntemi, sözcük yöntemi, karma yöntem, çözümleme yöntemi vb.dir.

Yaygın gelişimsel bozukluğu olan bireylere özgü, özel bir okuma yazma yöntemi bulunmamaktadır. Yukarıda sözü edilen yöntemlerden, bireysel farklılıklar da dikkate alınarak bireylerin başarılı olabileceği bir yöntemle bu çalışmalar yürütülebilir.

Aynı nesnenin iki ya da daha fazla resmi arasında eksik ayrıntıyı bulma, farklı ayrıntıyı bulma, farklı konumda olanı bulma çalışmaları, görsel algıyı geliştirme amaçlı etkinlikler arasında yer alabilir.

Programda okuma yazma etkinliğinin bir arada yürütülmesi esas alınmış ve buna yönelik amaç ve davranışlar verilmiştir. Okuma yazma öğretiminin amaç ve davranışlarının gerçekleştirilmesinde birbirinin ön koşulu olan basamakların kazandırılması önem taşımaktadır. Çünkü bir basamağın amaç ve davranışları bir sonraki basamağın ön koşulu olabilmektedir.

Okuma yazmanın ön koşulu görsel ve işitsel algıdır. Bu nedenle okuma yazma öğretimine başlanmadan önce görsel ve işitsel algıyı geliştirici etkinlikler yapılmalıdır. Arkadaşına kısa süre bakıp beden ve giysi üzerindeki değişiklikleri söyleme, verilen resim kartları arasından aynı renk olan ve aynı harfle başlayan resim kartlarını eşleştirme, nesne resimleri ve gölgeleri çizilmiş kart çiftlerini eşleştirme; şekillerden oluşturulmuş tombala kartını, aynı şekillerden oluşturulmuş resim kartlarıyla eşleştirme; birbiri içine geçmiş şekillerden oluşturulmuş resim kartını, aynı şekillerden oluşturulmuş resim kartlarıyla eşleştirme; yazılı olarak verilen sözcük kartları arasından aynı sözcük kartlarını eşleştirme, içine değişik malzeme konularak hazırlanmış ikisi aynı, biri farklı olan üç ses kutusundan farklı ses çıkaranı bulma; içine iki değişik malzeme konularak hazırlanmış dört ses kutusundan aynı sesi çıkaran kutuları eşleştirme; dinletilen sesi, uygun resimle eşleştirme gibi çalışmalar yapılabilir.

Yazmaya hazırlık çalışmalarında el, parmak kas kuvveti ve koordinasyonunu geliştirici hareketleri taklit etme, el göz koordinasyonunu geliştirici etkinlikler yapılmalıdır.

Harfler verilirken oluşturulan kelime ve cümlelerden yararlanılabilir. Bunun için özel adların yazım kuralından, cümleye büyük harfle başlama kuralından hareket edilebilir. Örneğin, “ela” kelimesi üretildiğinde bu sözcüğün farklı anlamları üzerinde durularak insan adı olan “Ela” kelimesinin yazım şekli gösterilmelidir. Elde edilen büyük harfin yazım şekli üzerinde durulmalıdır.

İlk okuma-yazma öğretiminin en önemli aşaması heceler üretme; hecelerden sözcükler, sözcüklerden de cümleler oluşturmadır. Bu aşamada aşağıdaki çalışmalar yapılmalıdır. Verilen ilk iki sesin ardından bu seslerden hecelere ulaşılmalıdır. Elde edilen hecelerle okuma ve yazma çalışmaları yapılmalıdır. Verilen her yeni ses, önceki öğrenilenlerle ilişkilendirilmeli yeni heceler ve sözcükler oluşturulmalıdır. Her ses grubu tamamlandıktan sonra yapılan çalışmalar gözden geçirilmeli ve değerlendirilmelidir. Bir sonraki ses grubuna geçişte bireylerin daha önce verilenleri öğrenmiş olmalarına dikkat edilmelidir. Sesler verildikçe üretilen heceler artacak bunlara bağlı olarak kelime ve cümle oluşturma süreci de kolaylaşacaktır. Bu süreçte elde edilen sözcüklerden özel ad olanlar ile cümle başlarının yazımında büyük harf yazımı ve kullanımı eş zamanlı olarak verilmelidir. Elde edilen sözcük ve cümlelerin anlamları üzerinde durulmalıdır. Bireyler, sözcük ve cümle oluşturmaya özendirilmelidir. Oluşturulan sözcük ve cümleler okunmalı, yazılmalıdır.

Öğrenilen sözcüklerden, yeni cümleler, cümlelerden yararlanılarak metin oluşturulmalıdır. Metin yazdırılırken doğru yazma ve yazı estetiğine özen gösterilmelidir. Bireyler yazılarını dört çizgi, üç aralıktan oluşan satır çizgilerine yazmalıdırlar. Ayrıca kendi oluşturdukları farklı metinleri okumaları için birey teşvik edilmelidir.

Tümdengelim yöntemiyle okuma-yazma öğretim sürecinde cümle- kelime- hece- harf-metin sırası izlenir. Cümleler kelimeye, kelimeler hecelere, heceler harflere ayrılır. Metin oluşturma en son aşamadır. Fiş öğretimine fiş cümlelerini ifade eden resimli kartlarla başlanmalıdır. Fiş cümlesi gösterilmeden önce, o fiş cümlesini ifade eden resim gösterilerek resim hakkında sorular sorulmalı ya da kısa bir öykü anlatılmalıdır. Daha sonraki aşamada fiş cümlesi söylenmeli, ardından gösterilmeli ve bireyin de cümleyi söylemesi istenmelidir. Defterine çalışılan fiş cümlesini ifade eden resim yapıştırılmalı, fiş cümlesi bakarak ve söylendiğinde yazdırılmalıdır. 14-15 fiş cümlesinin öğretimi yapıldıktan sonra sözcük çözümlemelerinegeçilmelidir. 14-15 fiş cümlesinin sözcük çözümlemesi yapıldıktan sonra hece ve ses çözümlemelerine geçilmelidir. Sözcük ve hece çözümlemeleri öğretim süresi sırasında fiş öğretimine de devam edilmelidir.

Serbest okuma-yazma, ilk okuma yazma öğretim sürecinin son aşamasıdır. Bu aşamada bireylerin şiirleri, tekerlemeleri, hikâyeleri ve okuma kaynaklarından seçtikleri metinleri sınıftaki arkadaşlarına okumaları sağlanmalıdır. Ayrıca kendilerini yazılı olarak ifade etmeleri ve yazılanları okuyarak paylaşmaları sağlanmalıdır. Yazılarını tek çizgili defter satırı üzerinde yazmalıdırlar.

Tümcelerin seçiminde, tek ve iki heceli, iki sözcüklü tümcelerle işe başlanmalı tümce çalışmalarının tamamında bu tür tümcelere ağırlık verilmelidir. Tümcelerin içinde, bireylerin yakın çevresindeki nesnelerin adları, sınıftaki arkadaşlarının adları vb.nin kullanılmasına özen gösterilmelidir. Tümcelerin içinde “li, lü, lik, lık, ci, cu, çı” gibi yapım ekleriyle oluşturulmuş sözcüklerin yer almasına da dikkat edilmelidir. Tümcelerde harflerin büyük ve küçük yazılımlarının hepsinin geçmesine dikkat edilmelidir. Tümceler dil bilgisi kurallarına uygun yazılmalıdır. Tümceler saptanırken önemli gün ve haftaların anlamına uygun tümcelerin de seçilmesine, bir önceki tümcelerde verilen sözcüklerin daha sonra gelen tümcelerde tekrar edilmesine özen gösterilmelidir.

Okuma, eğitim programları içinde önemli bir etkinliktir. Okulda öğrenme, büyük ölçüde okuduğunu anlamaya bağlıdır. Okuma; bilişsel, duyuşsal ve davranışsal olmak üzere üç boyutta ele alınmalıdır. Bunlardan birinin eksikliği ya da yetersizliği okumayı olumsuz yönde etkileyecek, kişinin okuduğunu tam ve doğru olarak anlayamamasına neden olacaktır. Okumanın başlıca amaçları; bireylere hızlı, doğru ve anlayarak okuma becerisi kazandırmaya, okuma zevki vermeye ve onların sözcük dağarcığını zenginleştirmeye yöneliktir.

Sesli okuma, gözle algılanıp zihinle kavranan sözcük ya da sözcük kümelerinin, konuşma organlarının yardımıyla söylenmesidir. Sesli okumada temel amaç, yazının doğru ve konuşma dilinin özelliklerini yansıtacak biçimde seslendirilmesidir. Başarılı bir sesli okuma için metnin tümce yapısına, anlatım özelliğine, yazım kurallarına, hızlı okumadan kaçınmaya, sesin metindeki ana düşünceye ya da olayların özelliklerine göre ayarlanmasına dikkat edilmelidir. Ayrıca, metinde geçen bilinmeyen sözcüklerin anlamlarının açıklanması, metinde geçen olayların canlandırılması, öğretmenin metinle ilgili resimleri göstererek yüksek sesle metni okuması, öğretmen metni okurken bireylerin yinelemesi gibi etkinliklerin belli bir sırayla verilmesi sesli okuma öğretiminin başarısını artıracaktır.

Sessiz okuma, ses organlarından herhangi birini hareket ettirmeden gövde ve baş hareketleri yapmadan yalnızca gözle yapılan okumadır. Sessiz okuma öğretiminde yapılacak bazı etkinlikler bu tür okumanın geliştirilmesi için önemlidir. Okuma öncesinde metinle ilgili resim ve başlık hakkında konuşulmalı, metinde geçen bilinmeyen sözcükler açıklanmalı; okuma sonrasında ise bireylerin metinle ilgili sorulara doğru yanıtlar vermeleri, metnin ana düşüncesini söylemeleri, metindeki olayı anlatan resimleri sıraya koymaları, metni kendi sözcükleriyle özetlemelerinin sağlanması gerekmektedir.

Etkinliklerde yazma becerisini geliştirmeye yönelik çalışmalara yer verilmeli, özellikle her düzeyde, noktalama işaretlerine ve yazım kurallarına dikkat edilmelidir. Yazma çalışmaları; kontrollü yazma, güdümlü yazma ve serbest yazmadır. Kontrollü yazmada bireyden, verilen sözcükleri ve tümce yapılarını aynen ya da istenilen değişiklikleri yaparak yazmaları istenir. Bu çalışmalar ile bireye ana dildeki sözcükleri ve yapıları doğru şekilleriyle yazma olanağı verilmektedir. Güdümlü yazma çalışmalarıyla bireyden, öğrendiği sözcükleri ve tümce yapılarını kontrollü biçimde kullanması ve anlamlı bir paragraf oluşturması istenmektedir. Güdümlü yazmanın en sık karşılaşılan türü dikte çalışması yapmaktır. Dikte çalışması yapılırken metin yavaş okunarak bireyden yazması istenir. Son olarak da bireyin kendi yazdığını kontrol etmesi ve düzeltmesi amacıyla metin tahtaya yazılır. Serbest yazma çalışmalarıyla da bireyden duygu ve düşüncelerini kendi sözcükleriyle ve yazım kurallarına dikkat ederek yazması istenir. Yazma çalışmalarında göz önüne alınması gereken en önemli noktalardan biri de yazılı anlatımların düzeltilmesidir. Bireyin yanlışlarını kendisinin düzeltmesi en verimli yoldur.

Okuduğunu anlama becerisi öğretim sürecinde aşamalı olarak bireyin okuduğu cümle, üç-dört cümleden oluşan paragraf ya da basit metinlerle ilgili “ne, kim, ne zaman, ne yapıyor, nerede, nasıl, neden” gibi soruların cevaplanmasına yönelik bir sıra izlenerek çalışılmalıdır.

Dil bilgisi kuralları, çeşitli alıştırmalarla örnekler üzerinde durularak bireye kazandırılmalıdır. Ayrıca bireyin yazdıkları mutlaka kontrol edilmeli ve gereken düzeltmeler yapılmalıdır.

Dil bilgisi çalışmaları yaparken sözcükleri yapısına göre tanıma ve kullanma, tümcenin yapısını oluşturan ögelerin anlamını bilme, tümcenin yapısını kavrama, ad, ön ad, adıl, eylem olan sözcükleri kavrama, noktalama işaretlerini yerinde kullanma, yazım kurallarına uyma çalışmaları yapılmalıdır.

Okuma-yazma çalışmaları sırasında açık anlatım, gösteri, yaparak yaşayarak öğrenme, soru- cevap, model olma, oyun, drama, dramatizasyon tartışma, örnek olay yöntemleri kullanılabilir.

Okuma-yazma çalışmaları sırasında gösterim panoları, grafikler, projeksiyon araçlar, geometrik şekiller, top, sözcük küpü, boncuk, fasulye-çubuk, resimli kartlar, yapbozlar, bulmaca, yazı tahtası (oyuncak), plastik harf kalıpları, kavram kitapları, öykü kartları, oyun hamurları, renkli kalemler, ritim çubukları, renkli fon kartonlar, kaset-CD, kum havuzu, bilgisayar, sözcük bulma oyunu (scrable), tabu oyunu gibi araç-gereçler kullanılabilir.

Okuma Yazma Programının İçeriği

A.ALGI ÇALIŞMALARI
1. Görsel Algı
2. İşitsel Algı

B.OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK 1. Koordinasyon Çalışmaları
2. Yazı Araç-Gereçlerini tanıma
3. Temel Çizgiler

C.İLK OKUMA YAZMA
1. Ses
2. Hece
3. Sözcük
4. Cümle

Ç. OKUMA VE YAZMA
1. Metin Okuma-Yazma
2. Okuma Kuralları
3. Okuduğunu Anlama

D.DİLBİLGİSİ KURALLARI
1. Yazım Kuralları
2. Noktalama İşaretleri
3. Sözcük Türleri
4. Tümce Kalıpları

aç-gereçler kullanılabilir.

Okuma Yazma Modülünde Ölçme ve Değerlendirme

“Okuma Yazma” modülünde ölçme ve değerlendirme süreci; kaba değerlendirme, öğretim öncesi değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) değerlendirme, son değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. Bu aşamaların her biri ile ilgili birer örnek ve örnek ile ilgili açıklamalar aşağıda verilmiştir.

A. Kaba Değerlendirme

a. Okuma yazma becerileri değerlendirilirken Kaba Değerlendirme Formu’nda bağımsız olarak yapılan beceriler (+), bağımsız olarak yapılamayan beceriler (-) olarak işaretlenmelidir. “Açıklama” bölümüne ise değerlendirme sırasındaki gözlemler yazılmalıdır.
b. Kaba Değerlendirme Formu’na kayıt yapılırken bireyin tepkilerine müdahale edilmemeli ve

yardımda bulunulmamalıdır.
c. Kaba değerlendirme sonucunda aile ile iş birliği yapılarak BEP hazırlanmalıdır. ç. Kaba değerlendirme formunda tüm kazanımlara yer verilmelidir.

B. Öğretim Öncesi Değerlendirme

a. Öğretim öncesi değerlendirme sonuçları, Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan “Öğretim Öncesi Değerlendirme” sütununa işaretlenmelidir.
b. Yapılan kaba değerlendirme sonucunda “Okuma kurallarına uyar.” kazanımının yetersiz olduğu ve bağımsız olarak yapılamadığı varsayılarak bir örnek hazırlanmıştır.

c. Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle ele alınan “okuma kurallarına uyma” becerisinin analizi yapılarak alt basamaklara ayrılmıştır: 1.Işığa uygun şekilde oturur. 2. Dik oturur. 3. Kitapla göz arasındaki mesafeyi ayarlar.
ç. “Öğretim Öncesi Değerlendirme” sütununa kurallara uygun okuma becerisi ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilerek yapıp yapamadığına bakılır. Birey istenen beceriyi gerçekleştirirse forma (+), gerçekleştirmiyorsa (-) olarak işaretlenir.

C. Öğretim Sürecini Değerlendirme

a. Öğretim sürecini değerlendirme sonuçları, her ders saati sonunda Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan “Öğretim Sürecini Değerlendirme” sütununa işaretlenir.
b. Öğretim öncesi değerlendirme sonucunda bireyin “Okuma kurallarına uyar.” kazanımının alt

basamaklarından bağımsız olarak yapamadıkları üzerinde öğretim yapılacaktır.
c. Her ders saati öğretiminin sonunda bireyin becerinin hangi basamağında kaldığı Performans Kayıt Tablosunda yer alan “Öğretim Sürecini Değerlendirme’ bölümüne işlenir. Performans Kayıt Tablosu’nun sonunda yer alan “Aile Bilgilendirme” bölümüne, “kurallara uygun okuma” becerisinin hem öğretiminin hem de kalıcılığının sağlanabilmesi için evde yapılacak olan tekrarlar ile ilgili açıklamalarda bulunulmuştur.
ç. “Öğretim Süreci Değerlendirme” sütununa “kurallara uygun okuma” becerisi ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilir ve yapıp yapamadığına bakılır. Birey istenen beceriyi gerçekleştirirse ilgili sütuna (+), gerçekleştiremiyorsa (-) olarak işaretleme yapılır.

Ç. Son Değerlendirme

“Okuma Yazma” modülünde bulunan tüm kazanımlar için Performans Kayıt Tablosu’nda öğretim süreci değerlendirme basamakları gerçekleştiği (“+” ya da “B” olarak işaretlendiği) zaman farklı soru ve materyallerle ezbere yapılıp yapılmadığını değerlendirmek amacıyla Son Değerlendirme Formu hazırlanmalıdır.

D. Öğretim Sonrası Değerlendirme

a. Bireyin gelişimi, öğretim sürecini değerlendirme sonuçlarına uygun olarak her ay sonunda Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu’na işlenmiştir.
b. Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu doldurulurken kazanımın öğretimine hangi ayda başlanmış ise ilgili sütuna, kazanım gerçekleşti ise “+”, kazanım gerçekleşmedi ise “- ” olarak işaretlenir. Gerçekleşmeyen kazanımın öğretimine bir sonraki ay içerisinde devam edilir, kazanım gerçekleştiyse “+” konur.

c. Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu dönem sonunda uygulayıcılar tarafından bireyin tekrar değerlendirilmesi için veli aracılığı ile RAM’a gönderilir.

ç. Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca önerilen süre sonunda birey için gerçekleştirilmesi amaçlanan kazanımlardan gerçekleştirilemeyen ya da öğretimi yapılamayan kazanımların gerekçeleri, ayrıntılı olarak (1. Öğretime hiç başlanmadı ise gerekçeleri 2. Öğretime başlanmış olmasına rağmen kazanım gerçekleştirilemedi ise hangi alt basamakta kalındığı) “RAM Bilgilendirme” bölümünde açıklanacaktır.

YGB DESTEK EĞİTİM PROGRAMI   YAYGIN GELİŞİMSEL BOZUKLUKLAR   EĞİTİM PROGRAMLARIMIZ

ANA SAYFA       İLETİŞİM

1 cevap

Trackbacks & Pingbacks

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir