Zihinsel Engelliler Psikomotor Beceriler

Zihinsel Engelliler Psikomotor Beceriler

Zihinsel Engelliler Destek Eğitim Programı Psikomotor Becerileri Modülü

Psikomotor Beceriler Programının Amacı

Psikomotor becerilerini geliştirebilme

Psikomotor Beceriler Programının Kazanımları

Oturma davranışı edinir.
Emekleyerek yer değiştirir.
Elleriyle iterek nesnelerin yerlerini değiştirir.
Nesneleri kaldırır.
Nesneleri tanır.
Ayakta durma davranışı edinir.
Denge tahtasında ayakta durur.
Yürüme davranışı edinir.
İki ayağını kullanarak zıplar.
Merdiven çıkar.
Belirli bir yere kadar koşar.
Parmaklarıyla küçük nesne takip eder.
Parmaklarıyla dokunarak küçük nesneleri hareket ettirir.
Nesneleri takar, çıkarır.
Delikli yüzeylere uygun gereçleri takar, çıkarır.
Nesneleri üst üste dizer.
Yoğurma maddelerini kullanarak ürün elde eder.
İpe malzeme dizer.
Kağıt buruşturur.
Kağıt yırtar.
Kağıt katlar.
Kağıt keser.
Çivi çakar.
Duran nesneye sopayla vurur.
Hareket eden nesneye sopayla vurur.
Makaraya ip sarar.
Topu belirli hedefe fırlatır.
Hareket halindeki nesneleri tutar.
Nesne renk ilişkisi kurar.
Sınırlı alanları boyar.

Psikomotor Beceriler Programının Süresi

Modül için öngörülen süre 120 ders saatidir.

Psikomotor Beceriler Programının Uygulanması

Duyu organları, zihin ve kasların birlikte çalışması sonucu ortaya çıkan davranışlar psikomotor olarak adlandırılır. Bireyin ve toplumun yaşamını sürdürmesinde psikomotor beceriler çok önemlidir. Psikomotor becerilerin kazanılması süreklilik gerektirir. Bireylerin önce büyük, daha sonra küçük kasları gelişir ve işlerlik kazanır. Bu nedenle psikomotor becerilerin öğretimi çalışmalarında önce büyük kasların sonra küçük kasların gelişimi amaçlanmalıdır.

Psikomotor becerilerin öğretimi çalışmalarında ilk etkinliklerin oyun düzeyinde olması, daha sonra kurallı hareketlere geçilmesi uygundur. Ayrıca tüm hareketlerin basitten zora doğru düzenlenmesi, bireylerin bildiği ve hoşlandığı aktivitelerle işe başlanması da etkinliklerin düzenlenmesi açısından önemlidir.

Eğitim uygulamalarının, mümkün olduğunca bire bir yaptırılması ve sözel anlatımla birlikte gösterilerek sürdürülmesi sağlanmalıdır. Becerilerin öğretimi sırasında verilen yönergelerin basit, açık ve anlaşılır olmasına dikkat edilmeli, gerekiyorsa yönergeler anlamlı hale gelene kadar sık tekrar edilmelidir. Aynışekilde bireyler becerileri bağımsız yapabilir duruma gelinceye kadar bu becerilerin tekrarlatılmasına önem verilmelidir.

Psikomotor becerileri kazandırmak için uygun ortam ve araç-gereç sağlandıktan sonra önceden yapılan değerlendirmeler de dikkate alınarak öğretime geçilmelidir. Bu aşamada kazandırılmak istenen beceriler bireye açık ve basit bir şekilde baştan sonra anlatılmalı ve/veya gösterilmelidir. Bireyin başarılı olacağını belirten ifadeler kullanarak beceriyi öğrenmede birey cesaretlendirmelidir.

Daha sonra bireye becerinin her basamağı sırasıyla tek tek anlatılıp gösterilirken bireyin de tekrar etmesi sağlanmalıdır. Bu aşama sonunda bireye beceri ile ilgili yönerge verilerek beceriyi sırasıyla yapması istenir. Bireye beceriyi yapabilmesi için yeterli zaman verilmelidir. Bireyin bağımsız olarak yaptığı basamakta müdahale edilmezken yapamadığı basamakta ipucu veya yardım sağlanarak beceriyi yapması sağlanır.

Bireyin beceri basamaklarını doğru olarak yaptığında aferin, çok güzel vb. sözel pekiştiricilerle veya somut pekiştiricilerle bu beceriler pekiştirilmelidir. Öğretim esnasında genel ifadelerden çok özel ifadeler, soyut kavramlardan çok somut kavramlar kullanılmalıdır. Bireyin anlamadığı konu ve becerileri sorması, duygu ve düşüncelerini ifade etmesi sağlanmalıdır.

Psikomotor becerilerin öğretiminde dersler mümkün olduğunca çeşitli araç-gereçlerle desteklenerek işlenmelidir. Bireylerin, ders sırasında bu araç-gereçlerin kullanımına özen göstermeleri sağlanarak bunların bir alışıkanlık olarak yerleşmesine dikkat edilmelidir. Ayrıca bu araç-gereçlerin kullanımından doğacak tehlikeler bireylere açıklanmalı ve alınacak önlemlerle çalışmalarda güvenlik sağlanmalıdır.

Öğretim sürecinde kullanılacak araçlar bireyin dikkatini çekebilecek nitelikte olmalıdır. Bireyin araç-gereçleri tutması ve hareket ettirmesi kolay olmalı; çok küçük, çok büyük, çok ağır olmamalı, kullanışlı olmalıdır. Çalışılacak bireyin özelliklerine bağlı olarak, Bu birey, bu materyallerle bu beceriyi gerçekleştirebilir mi yoksa araç gereçlerde değişiklik yaparsam öğrenme şansı daha yüksek olur mu? sorusu her zaman akılda tutulmalıdır.

Bazı araçların kullanılması daha kolay olacaktır. Örneğin, büyük boncukları ipe dizmek küçük boncuklardan daha kolaydır, büyük topu yakalamak küçük topu yakalamaktan daha kolaydır. Dolayısıyla öncelik kolay olan araç gereçlere verilmeli, daha sonra zor olanlara geçilmelidir.

Büyük kasların motor gelişimi baş, gövde, kol ve bacakların hareketlerini küçük kasların hareket gelişimi ise el ve ayak parmaklarının gelişimiyle ilgili becerileri kapsamaktadır. Öğretim sürecinde çeşitli oyun etkinlikleriyle hem büyük hem de küçük kasları geliştirici çalışmalar yapılmalıdır. İçinde hem koşma (büyük kas becerisi) hem de takma çıkarma (küçük kas becerisi) becerilerinin yer alacağı oyun etkinlikleri yaptırılmalıdır.

Nesnelerin yerini değiştirir.

Kazanımının öğretim sürecinde, bireyin hem tek hem de iki elini kullanmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır.

Yoğurma malzemelerini kullanarak ürün elde eder.

Kazanımının öğretim sürecinde bireylerden; kil, hamur, alçı gibi malzemeler kullanarak çeşitlişekiller yapmaları istenir. Bu şekillerin ne oluşu veya nasıl olduğu (şekiller düzgün olmayabilir.) önemli olmamakla birlikte asıl önemli olan bireyin el ve parmak kaslarını çalıştırmasıdır. Evinde de bu kazanımın geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılmalıdır (Mutfakta annesinin hamurla börek vb. yaparken bireye de bir miktar vererekşekil yapmasının istemesi gibi.). Bu kazanımın öğretimi ile ilgili neler yapılabileceği konusunda aileler bilgilendirilmelidir.

Nesneleri takma çıkarma, üst üste dizme çalışmalarının öğretim sürecinde çeşitli lego, küp, tahta blok gibi malzemeler yanında sınıftaki diğer malzemelerden de faydalanılmalıdır.

Çivi çakar. kazanımında amacımız bireyin el göz koordinasyonunu geliştirmektir. Bu kazanım ağaç işleriyle ilgili olarak değerlendirilmemelidir. Bu kazanımın öğretim sürecinde tahta, plastik vb. türde çiviler kullanılmalıdır. Bireylerin kendilerini yaralayabilecekleri metal çiviler kullanılmamalıdır.

0-6 yaş zihinsel yetersizliği olan çocuklar için psikomotor becerilerin öğretiminde Küçük Adımlar veya Portage gibi diğer programlardan da faydalanılabilinir. Destek eğitimiyle kazandırılmak istenen psikomotor beceriler mutlaka bireyin evinde de tekrar edilmelidir.

Bu nedenle becerinin nasıl öğretileceği konusunda aileye eğitim verilmelidir. Bu çerçevede bireye kazandırılmak istenen kazanım ve buna ilişkin eğitim Programı (BEP) ile ilgili ailenin yapacaklar düzenli toplantılar ve görüşmelerle anlatılmalıdır.

Psikomotor Beceriler Programının Bölümleri

A. BÜYÜK KASLARI GELİŞTİRİCİ ÇALIŞMALAR

Oturma çalışmaları
Emekleme çalışmaları
Nesne İtme, KaldIrma, taşıma çalışmaları
Ayakta Durma çalışmaları
Yürüme çalışmaları
Zıplama çalışmaları
Merdiven çıkma çalışmaları
Koşma çalışmaları

B. KÜÇÜK KASLARI GELİŞTİRİCİ ÇALIŞMALAR

1. Parmak Kaslarını Geliştirici Çalışmalar
a. Parmaklarıyla Küçük Nesne Takibi
b. Nesneleri Hareket Ettirme, Takma, çıkarma, Dizme
c. Yoğurma çalışmaları. İpe Malzeme Dizme çalışmaları
2. El Kaslarını Geliştirici çalışmalar
a. Kağıt çalışmaları
b. Vurma çalışmaları
c. Makaraya ip sarma çalışmaları. Nesne Fırlatma, Tutma çalışmaları
d. Nesne Renk ilişkisi
e. Boyama çalışmaları

Psikomotor Beceriler Modülünde Ölçme ve Değerlendirme

Modülde Ölçme ve Değerlendirme süreci; kaba değerlendirme, öğretim öncesi değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) değerlendirme, son değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. Bu aşamalarla ilgili hazırlanan örnek formlara yönelik açıklamalar aşağıda verilmiştir.

Kaba değerlendirme

a. Psikomotor beceriler değerlendirilirken Kaba Değerlendirme Formu’nda bağımsız olarak yapılan beceriler +, bağımsız olarak yapılamayan beceriler – olarak işaretlenmelidir. Açıklama Bölümüne ise değerlendirme sırasındaki gözlemler yazılmalıdır.

b. Kaba Değerlendirme Formu’na kayıt yapılırken bireyin tepkilerine müdahale edilmemeli ve bireye yardımda bulunulmamalıdır.

c. Kaba değerlendirme sonucunda aile ve öğretmen veya uygulayıcı iş birliği yaparak BEP hazırlamalıdır.

Kaba değerlendirmeye başlamadan önce zihinsel yetersizliği olan birey ile aile bu değerlendirmenin hangi amaçla ve ne için yapıldığı konusunda bilgilendirilmelidir. Böylece değerlendirmeye başlamadan önce ailenin görüşleri alınmış , bireyin yapılacak olan uygulamaya ilişkin tereddütleri giderilmiş olacaktır.

Öğretim öncesi değerlendirme

a. Öğretim öncesi değerlendirmeye başlamadan önce bireyin fiziksel ihtiyaçları (yemek, tuvalet vb. ) mutlaka giderilmelidir.

b. Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle çalışılacak aşamanın analizi yapılmalıdır. (çalışılacak kazanımın alt basamakları belirlenmelidir.)

c. Öğretim öncesi değerlendirme sonuçları, Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim öncesi değerlendirme sütununa işaretlenmelidir.

Yapılan kaba değerlendirme sonucunda çivi çakar. kazanımının yetersiz olduğu ve bağımsız olarak yapılamadığı varsayılarak bir örnek hazırlanmıştır.

d. Öğretim öncesi değerlendirmede öncelikle ele alınan çivi çakar. kazanımı alt basamaklara ayrılmıştır: 1.Çiviyi alır. 2.Çiviyi sivri kısmını çakacağı yere dik olacakşekilde tutar. 3. Çekici alır. 4.Çekicin sapından tutar. 5. Çiviyi, çakacağı yere sabitlenene kadar çekiçle vurur.

e. Öğretim öncesi değerlendirme sütununa çivi çakma ile ilgili işaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilir ve bireyin bunu yapıp yapamadığına bakılır. Her bir alt basamak için bağımsız olarak gerçekleştiriyor ise B, sözel ipucu ile gerçekleştiriyor ise si, model olma ile gerçekleştiriyor ise MO, fiziksel yardım ile gerçekleştiriyor ise FY yazılır.

Öğretim sürecini ( Ders Saati) değerlendirme

a. Öğretim sürecini değerlendirme sonuçları, her ders saati sonunda Performans Kayıt Tablosu’nda yer alan öğretim sürecini değerlendirme sütununa işaretlenir. Her ders saatinde, alt basamaklar için bağımsız olarak gerçekleştiriyor ise B, sözel ipucu ile gerçekleştiriyor ise si, model olma ile gerçekleştiriyor ise MO, fiziksel yardım ile gerçekleştiriyor ise FY sütunlarına (X)işareti konur.

B. Öğretim öncesi değerlendirme sonucunda bireye çivi çakma kazanımının alt basamaklarından bağımsız olarak yapamadıkları üzerinde öğretim yapılacaktır.

c. Her ders saati öğretiminin sonunda bireyin becerinin hangi basamağında kaldığı öğretim sürecini değerlendirme sütununda bulunan ilgili satırlara işlenir.

Performans Kayıt Tablosunun sonunda yer alan Aile Bilgilendirme Bölümünde, çivi çakma becerisinin hem öğretiminin hem de kalıcılığının sağlanabilmesi için yapılacak tekrarlar ile ilgili açıklamalar da bulundurulacaktır.

Son değerlendirme

a. Örnek alınan kazanım çivi çakma olduğu için öğretim sürecinde yapmış olduğumuz son ders saati değerlendirmesi aynı zamanda bireyin bu kazanım için son değerlendirilmesi olacaktır. Bu nedenle son değerlendirme için ayrı bir form hazırlanmışayacaktır.

Öğretim sonrası değerlendirme

a. Bireyin gelişimi, öğretim süreci değerlendirme sonuçlarına uygun olarak, her ay sonunda Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu’na işlenecektir.

b. Dönem Sonu Performans değerlendirme Formu doldurulurken kazanıma hangi ayda başlanmış ise o ay ile ilgili sütuna, kazanım bir ay içinde sonlandırıldıysa (kazanım gerçekleşti ise) + olarak işaretlenir. Kazanım başlandığı aydan sonraki aylarda devam ediyorsa (kazanım gerçekleşmedi ise) – olarak işaretlenir. Kazanımın gerçekleştiği aya + konur.

c. Dönem sonunda öğretimi yapılamayan ve öğretimi tamamlanamayan kazanımlar da Dönem Sonu Bireysel Performans değerlendirme Formuna kaydedilecektir.

Özel eğitim Değerlendirme Kurulu’nca önerilen süre sonunda birey için gerçekleştirilmesi amaçlanan kazanımlardan; gerçekleştirilemeyen ya da öğretimi yapılamayan kazanımlar ayrıntılı olarak, öğretime hiç başlanmadı ise bunun gerekçeleri; öğretime başlanmış olmasına rağmen kazanım gerçekleştirilemedi ise hangi alt basamakta kalındığı RAM Bilgilendirme Bölümü’nde açıklanacaktır.

Özel eğitim Merkezimizde alanında uzman pedagog ve Özel eğitim öğretmenleriyle zihinsel engelli çocuk ve gençlerimize yönelik eğitim ve öğretim çalışmaları yapılmaktadır.

ZİHİNSEL ENGELLİLER DESTEK EĞİTİM PROGRAMI   ZİHİNSEL ENGELLİLER

EĞİTİM PROGRAMLARIMIZ      KÜTÜPHANE

ANA SAYFA       İLETİŞİM

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Bu sitedeki tüm bilgiler sizleri aydınlatmak amaçlı olup tedavi niteliğinde değildir. Özel Tanı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi yazılan yazılardan yola çıkarak uygulanan tedavilerdeki doğacak aksaklıklardan sorumlu tutulamaz. Bu sitenin tüm içeriği Tanı Özel Eğitim Merkezi tarafından hazırlanmıştır. İzinsiz kopyalanamaz, çoğaltıp dağıtılamaz ve yayınlanamaz. Tüm hakları saklıdır.

1 cevap

Trackbacks & Pingbacks

  1. […] Zihinsel Engelliler Psikomotor Beceriler […]

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir