ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
ölçme, bireylerin belirli özelliklere sahip olup olmadığının, sahipse sahip olu derecesinin belirlenerek sonuçların sembollerle ve sayı sembolleri ile ifade edilmesidir. Değerlendirme ise, ölçme sonuçların bir ölçütle k�yaslayarak ölçülen nitelik Hakkında bir karara varma sürecidir.
ölçme, bir betimleme (Tanımlama) işlemidir. Değerlendirme ise, bir yarg�lama işlemidir ve ölçme sonucunun bir ölçütle karşıla�türılmasına dayan�r.
ölçme sonucunu amacım�za göre yorumlamak; tamamen, k�smen, yeterli, yetersiz şeklinde bazı HÜKÜMLERe ulaşmak bir Değerlendirmedir. örneğin bireyin bir dakikal�k sürede ka kelime okudu�unun saat tutarak tespit edilmesi ölçme işlemidir. Bireyin yaş , zihinsel performansı, daha önce almış olduğu eğitimi göz önünde bulundurarak okuma becerisinin (akranlarının ortalama bir dakikada okudu�u kelime sayısına göre) geri, normal ya da ileri olduğu karar�na varmak ise Değerlendirmedir.
ölçme ve Değerlendirme iki kavramd�r. Bu iki kavram öğretim süreci ile çok yakından ilgilidir. Değerlendirme, öğretim sürecinin son evresidir ve öğretim için gerekli olan bir etkinliktir.
ölçmenin en az � a�amas vardır:
- ölçülecek bir niteliçin olması
- Niteliçin gözlenebilmesi
- Amaca uygun sayı ve sembollerle gösterilmesi
eğitimin her alanında ölçme ve Değerlendirme olmak zorundadır. Aksi takdirde Eğitim sonucunda yeterli bilgi ve becerinin kazandırıl�p kazandırılamad�� ya da ne kadar kazandırıld�� , uygulanan Eğitim Programının başarıya ula��p ulaşmad�� belirlenemez.
Özel Eğitimde ölçme ve Değerlendirme
Özel Eğitime gereksinimi olan birey için ölçme ve Değerlendirme; Programın öncesinde, öğretim anında ve öğretim sonrasında Sürekli olarak kullanılır.
Özel Eğitimde ölçme ve Değerlendirmenin amaçları şunlardır:
- Bireyin yeterli ve yetersiz olduğu alanları belirlemek
- Eğitim Programları hazırlamak ve etkisini ölçmek
- Bireyin gelişimini her aşamada Değerlendirmek
- Bireyin gelişimlerine yönelik geri bildirimde bulunmak
- öğrenme güçlüklerini belirlemek
- öğretimin ve öğretim materyallerinin etkinliçini belirlemek
- Gelecekteki öğrenme süreçlerini planlamaya yönelik veri sağlamak
- Bireyin bir konuyu öğrenmeye ne kadar hazırl�kl olduğunu belirlemek
� Bireyin programda belirtilen kazanımlara ulaşmas aşamasındaki süreci takip etmek ve denetlemek
��öğretim sonucunda bireyin ulaştığı en son düzeyi belirlemek
Zihinsel Yetersizliği Olan Bireyler Destek Eğitim Programındaki ölçme ve Değerlendirme süreci; kaba Değerlendirme, öğretim öncesi Değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) Değerlendirme, son Değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) Değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır.
Her bir aşamada Değerlendirmeye başlamadan önce bireyin fiziksel ihtiyaçları (yemek, tuvalet vb.) mutlaka giderilmelidir.
Kaba Değerlendirme
- Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından destek Eğitime ihtiyacı olduğuna dair karar alınmış birey için seçilen Eğitim ve ilgili kazanımlar, aile ile iş birliği içerisinde bireyin öncelikli ihtiyaçları doğrultusunda, bireyselleştirilmiş Eğitim plan (BEP) hazırlamak amacı ile yapılacak olan yüzeysel Değerlendirmedir.
- � Kaba Değerlendirme, Kaba Değerlendirme Formu ile yapılır.
- Kaba Değerlendirme Formu'nda mod�lde bulunan tüm kazanımlar Bildirimler sütununa yazılmalıdır.
- Kaba Değerlendirme yapılırken bireyin kazanım hangi derecede yaptığına değil yapıp yapmad�� ya da bilip bilmediçine bak�lmalıdır. Bireyin sorulara ya da yönergelere doğru cevab + , yanlış ya da eksik cevab - olarak Kaba Değerlendirme Formu'nda Evet/ Hayır sütununaişaretlenmelidir.
- Formda bulunan Açıklamalar sütununa ise bireyden tepki al�nmad�� takdirde aileden alınan bilgiler, Değerlendirme yapılırken farklı bir yönerge kullanıld�ysa kullanılan yönerge Hakkında açıklamalar yazılmalıdır.
- Değerlendirme yapılacak ortam bireye uygun şekilde (ses, ���k, masa vb.) düzenlenmelidir.
- Değerlendirme yapılırken bireyin tüm tepkilerine öğretmen veya Uygulayıcının tepkisiz kalması gerekir. Ancak bireyin Değerlendirme sürecinde kurallara uymas , göster denildiçinde göstermesi, s�yle denildiçinde s�ylemesi, araçlara bakmas , araçları dizmeye ve kald�rmaya yardım etmesi, çalışmaya uygun oturmas ve uygun davranışlarda bulunması gibi olumlu davranışları peki�tirilmelidir.
- Değerlendirme süresince soru yönergeleri tutarlı bir şekilde verilmeli ve ses tonu peki�tirirken kullandığı ses tonundan ayırt edilmelidir.
öğretim öncesi Değerlendirme
- Kaba Değerlendirme sonucunda bireyin BEP' ine seçilen kazanımların öğretimine başlamadan önce hangi basamakta olduğunu belirlemek amacı ile yapılacak olan ayrıntılı Değerlendirmedir.
- öğretim amaçları; ölçülebilen, gözlenebilen bir performans veya somut bir ürünle değerlendirilmelidir.
- Ana yönergeler verilirken hangi y�nlendirmeleri öğretmen veya Uygulayıcının sağlayaca� , Değerlendirme yapılırken hangi k�s�tlamalar�n etkili olduğu ve uygulanabilir materyaller belirtilmelidir.
- Beceri ya da kavram birey tarafından kazan�lacak ya da gerçekleştirilecek adımlara ayrıl�r ve sıralanır. Bu adımlar bireyin yeteneğine dayalı olarak çok küçük ya da büyük olabilir (kavram ve beceri analizleri).
- Ele alınan beceri, kavram ya da disiplin alanına ilişkin konunun analizi yapılırken küçük alt basamaklara ayrılmal , önce yapılandan sonra yapılana veya sonra yapılandan önce yapılana vb. hangi yöntemle yapılacağı belirtilmelidir.
- Her bildirimle ilgili farklı materyaller hazırlanmalıdır.
- çalışma sırasında uyulmas gereken kurallar belirtilmelidir.
- öğretilmesi planlanmış olan davranışların daha önceden ��renilmi olup olmadığını saptamak amacıyla hazırlanmalıdır.
- � Bildirim, ölçüt ve sorulardan oluşan bir form hazırlanmalıdır.
- Analizi yapılan becerinin ya da kavramın her basamaç ve varsa alt basamakları Performans kayıt Tablosunun bildirimler BÖLÜM�n oluşturmalıdır.
- Bildirimler olu�tuktan sonra ölçüt belirlenmelidir. ölçüt, bildirimin asgari hangi düzeyde gerçekleştirilmesigerektiğini belirtmelidir.
- Bildirimlerin belirlenen ölçüt düzeyinde gerçekleşip gerçekleşmediçini belirlemeye yönelik sorular ya da yönergeler hazırlanmalıdır.
- Değerlendirme yapılacak ortam bireye uygun şekilde (ses, ���k, masa vb.) düzenlenmelidir.
- Değerlendirme yapılırken bireyin tüm tepkilerine öğretmenin veya Uygulayıcının tepkisiz kalması gerekir. Ancak birey; Değerlendirme sürecinde kurallara uymas , göster denildiçinde göstermesi, s�yle denildiçinde s�ylemesi, araçlara bakmas , araçları dizmeye ve kald�rmaya yardım etmesi, çalışmaya uygun oturmas ve uygun davranışlarda bulunması gibi olumlu davranışları için peki�tirilmelidir.
- öğretmen veya Uygulayıcı, Değerlendirme süresince soru yönergelerini tutarlı bir şekilde vermeli ve ses tonunu peki�tirirken kullandığı ses tonundan ayırt etmelidir.
öğretim sürecini (Ders Saati) Değerlendirme
- Bireyin öğretim öncesi Değerlendirmesi yapılan beceri, kavram ya da disiplinin hangi basamakta olduğunun belirlenip öğretime ba�lad�ktan sonra izlenecek yol ve her ders saati öğretiminin sonunda bireyde görülen gelişmelerin ayrıntılı değerlendirilmesidir.
- öğretim sürecini Değerlendirme sonuçlar , her ders saati sonunda Performans kayıt Tablosu'nda yer alan öğretim sürecini Değerlendirme sütununa öğretmen veya Uygulayıcı tarafındanişaretlenir.
- Bir aylık Eğitim süresinin sonunda birey için Performans kayıt Tablosu'nun alt kısmında yer alan Aile Bilgilendirme bölümüne, o ay içerisinde çalışılan kazanımın öğretimi ve kalıcılığının sağlanabilmesi için evde yapılacak tekrarlar ile ilgili açıklamalarda bulunulacaktür.
- Performans kayıt Tablosu'nda kazanımların gerçekleşme süresine bağlı olarak birden fazla kazanım da gösterilebilir. Bir ay içerisindeki öğretimi yapılan kazanımların tamamı, o aya ait Performans kayıt Tablosu'nda gösterilecektir.
- Performans Değerlendirme Tablosu'nun bir nüshas ay sonunda imza karşılığı veliye teslim edilecektir. Formun asl ise bireyin dosyas�nda saklanacaktür.
- Her aya ait Performans kayıt Tablosu ile Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu'nun bir nüshas , veli tarafından bir sonraki inceleme için RAM'a gelindiçinde teslim edilecektir.
Son Değerlendirme
- Kavram becerisine yönelik seçilen kazanımlar için Performans kayıt Tablosu'nda yer alan öğretim süreci Değerlendirme basamakları gerçekleştiği + ya da B olarakişaretlendi�i zaman farklı soru ve materyallerle ezbere yapılıp yapılmad���n Değerlendirmek amacıyla Son Değerlendirme Formu hazırlanmalıdır.
- Son Değerlendirme Formu'nun üst kısmına destek eğitimi verilen bireyin ad soyad ve Değerlendirmenin hangi tarihte yapıldığı yazılır.
- Beceri öğretimine yönelik seçilen kazanımlarda, öğretim sürecinin son ders saatinde yapılan Değerlendirme, aynı zamanda bireyin beceriyi gerçekleştirip gerçekleştirmediçine
- yönelik yapılacak olan son Değerlendirmesi olacaktır. Bu nedenle ayrı bir form hazırlanmasına gerek yoktur.
- Son Değerlendirme Formu'ndaki Bildirimler bağlı� altIndaki sütuna; Performans kayıt Tablosu'nda alınan bildirimlerin aynıs , Sorular/Y�nerge sütununun alt�na ise Performans kayıt Tablosu'nda yer alan soru ve materyallerden farklı soru ve materyaller yazılacaktır.
- Son Değerlendirme yapılırken, bireyin kazanım hangi derecede yaptığına değil yapıp yapmadışına ya da bilip bilmediçine bak�lacaktür.
- Son Değerlendirme yapılırken bireyin tüm tepkilerine öğretmen veya Uygulayıcının tepkisiz kalması gerekir.
- Son Değerlendirme sonucunda tüm alt basamaklar + ya da B olarakişaretlendiçinde kazanımın gerçekleştiçine, - ya da S , MO veya FYişaretlendiçinde ise kazanımın gerçekleşmedi�i ve öğretimin tekrar edilmesigerektiğine karar verilir.
� yapılan Son Değerlendirme Formu bireyin dosyas�nda saklanacaktür.
öğretim Sonu (Dönem Sonu) Değerlendirme
- öğretim sonu (dönem sonu) Değerlendirme, Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu ile yapılır.
- Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu; Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca önerilen süre içerisinde kazandırılması amaçlanan kazanımlardan hangilerinin bağımsız olarak gerçekleştiği, hangilerinin öğretiminin başlanmasına rağmen gerçekleşmedi�i (öğretimine devam edilmesi gerektiği) ve hangi kazanımların öğretimine başlanmad���n�n gösterildi�i ve gerekçelerinin yaz�ld�� formdur.
- Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu'nun üst kısmına destek eğitimi verilen bireyin ad soyad , yaş , eğitsel Tanısı, öğretimin başlang� ve biti tarihi yazılır.
- Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu'ndaki Kazanımlar bağlı� altIndaki sütuna; Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunun birey için öğretim süresince kazandırılmasın hedefledi�i (BEP'e alınan) kazanımlar maddeler halinde işlenir.
- Kazanımın öğretimine hangi ayda başlanmış ise o ay ile ilgili sütuna; kazanım bir ay içinde gerçekleşti ise +, sonraki aylarda devam ediyorsa (kazanım gerçekleşmedi ise) - olarakişaretlenir. Kazanımın gerçekleştiği aya + konur.
- örnek Ellerini y�kar. kazanımına birinci ayda başlanmış ve o ay içerisinde kazandırılmışsa birinci ayda ilgili kutucu�a +işareti konulur.
- örnek Y�z�n y�kar. kazanımına birinci ayda başlanmış ve iki aylık sürede kazandırılmışsa (birinci ve ikinci ayda �al���lm� ve ikinci ayda bitmi ise) birinci aydaki ilgili kutucu�a - , ikinci aydaki ilgili kutucu�a +işareti konulur.
� Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca belirlenen öğretim sürecinde kazandırılması hedeflenen (BEP'e alınan) kazanımlardan öğretimine hi başlanamam� olan kazanım(lar) varsa gerekçeleri ile Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu'ndaki RAM Bilgilendirme bölümüne ayrıntılı olarak yazılır.
1. örnek süre yetersizliği nedeniyle D��me ilikler. kazanımına başlan�lamam��tür.
2. örnek �n koşul kazanım olan 1��12 arası rakamlar Tanır. a�amas gerçekleşmediçinden Saatleri okur. kazanımına ge�ilmemi�tir.
� Özel Eğitim Değerlendirme Kurulunca önerilen süre sonunda birey için gerçekleştirilmesi amaçlanan kazanımlardan başlanmış olmasına rağmen kazanım gerçekleştirilemedi ise hangi alt basamakta kalındışına dair açıklamalar yapılacaktır.
1. örnek Ka��d keser. kazanım ile ilgili öğretimde; kazanımla ilgili alt basamaklardan Makas alır. ve Ka��d alır. basamakların bağımsız olarak yapabilmekte, Makas a�ar. basamağın sÖZEL ipucu ile yapabilmekte Ka��d makas�n u�lar arasına yerleştirir. ve Makas kağıt üzerinde ilerletir. basamakların fiziksel yardım ile yapabilmektedir. Ka��d keser. kazanım ile ilgili öğretime devam edilmesine gereksinim vardır.
- öğretim süresi sonunda gerçekleştirilen kazanımlar Hakkında RAM Bilgilendirme bölümüne Ayrıca a��klama yapmaya gerek yoktur.
- Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu; öğretimi yapan öğretmen veya Uygulayıcılar ve veli tarafından imzalanır. öğretim süresi sonunda bireysel inceleme amacıyla rehberlik araştırma merkezine yeniden başvuru yapılırken Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu ve her aya ait Performans kayıt Tablosu'nun bir nüshas veli tarafından RAM'a teslim edilir.
ölçme ve Değerlendirme için hazırlanan form örnekleriekte sunulmuştur. Modüllere yönelik hazırlanan form örneklerive örneklerle ilgili gerekli açıklamalar her n içeriğinde yer alan ölçme ve Değerlendirme BÖLÜM�nde verilmiştir. |
