Zihinsel Engelliler Destek Eğitim Programı - Toplumsal yaşam Becerileri

N SÜRESİ

Modül için öngörülen süre 100 ders saatidir.

N UYGULANMASIYLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR

1. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin Eğitimlerinin temel amacı, bu bireylerin yaşamlarını bağımsız olarak devam ettirebilmeleri için gerekli olan becerileri kazandırmaktür. Toplumsal yaşam Becerileri zihinsel yetersizliği olanlara, okul öncesi dönemden başlayarak güvenli ve bağımsız yaşam becerileri kazandırmayı amaçlamaktadır.
2. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin başkalarına başıml olmadan yaşamlarını sürdürmeleri, kendi kendilerine yeterli duruma gelmeleri ve toplumla Bütünleşmeleri amaçlanmaktadır. Bu amaca ulaşılması, bireyin bireysel farklılıklar ile yapabildikleri dikkate alınarak Eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi ve gereksinimlerine uygun Eğitim ortam sunulmasıyla mümkün olabilmektedir.
3. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin Eğitim gereksinimleri onların bazı özelliklerine göre farklılaşabilmektedir. Zihinsel öğrenme yetersizliği olan bireyler homojen bir grup olmadığından çeşitli özelliklerine bağlı olarak kendi işlerinde önemli bireysel farklılıklar göstermektedirler. Bu farklılıklar, onların toplum yaşamına hazırlanmalarında gerekli olan birçok beceriyi öğrenmede Başka yardımına daha fazla gereksinim duymalarına yol açabilmektedir. ÖZELlikle, diğer bireylerin kendi başlarına ya da çok az yardımla öğrendikleri birçok beceriyi zihinsel öğrenme yetersizliği olan bireyler, kendi başlarına öğrenmede ya da az bir yardımla üstesinden gelmede güçlük �ekebilmektedirler. Dolayısıyla zihinsel yetersizliği olan bireyler bağımsız yaşam becerileri kazanmada destek eğitimine ihtiyaç duymaktadırlar.
4. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin toplumsal yaşam becerilerinin evde ve diğer ortamlarda peki�tirilmesi amacıyla öğretim sürecinde ailelerin çalışmalara katılmalar sağlanmalı ve aile Eğitim Programı hazırlanmalıdır.
5. İletişim becerileri zihinsel yetersizliği olan bireylere kazandırıl�rken bireysel eğitimin yanı sıra grup eğitimi de yapılmalıdır. Bu konuda yapılacak Eğitimlerde önceden ekinlikler hazırlanmalıdır. İletişim becerilerinin kazandırılmasında zihinsel öğrenme yetersizliği olan bireylerin toplumla beraber olduğu zamanlarda ailelerin katkıs da çok önemlidir. Bu nedenle aile Eğitimlerinde ailelere zihinsel yetersizliği olan bireylere iletişim becerilerinin kazandırılması için yapmaları gerekenler detayl olarak anlat�lmalıdır.
6. İletişim becerilerini kazandırmada oyun, zihinsel yetersizliği olan bireylerin eğitimi açısından önemlidir. Oyun sırasında zihinsel yetersizliği olan bireyler gözlenip oyun içindeki ve oyuna karşı davranışlarından bireysel özelliklerinin nasıl olduğu konusunda fikir edinilebilinir. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin gösterdiği problem davranışların-saldırganlık gibi-oyun etkinlikleri içerisinde dÖZELtilme olanağı ve bu davranış problemlerini uygun şekilde azaltma veya ortadan kald�rma olanağı bulunabilir. öğretmen veya Uygulayıcı, anne baba ve uzmanların i birliçinde bulunması bireyin olumlu davranışlarının artürılmasın veya olumsuz davranışlarının azalt�lmas�n sağlar. Bu nedenle toplumsal iletişim becerilerini kazandırmada oyun etkinliklerine de yer verilmelidir. Ancak buradan davranış değiştirme süreci sadece oyun ve etkinliklerle sürdürür gibi bir anlam ��kar�lmamas gerekmektedir. çünkü davranış sa�altüm kendine özgü yöntem ve teknikleri olan önemli bir süreci kapsamaktadır.
7. İletişim becerileri içerisinde yer alan günlük durumlarda söz kalıpları konusunda bireylere günlük işlerin gerektirdiği bazı s�z kalıplarını farklı durumlara uygun olarak nasıl kullanacaklar öğretilmelidir. örneğin; birey hata yaptığında özür dilemeli, kendisine yapılan yardımlar karşılığında teşekkür etmeli, herhangi bir şey isteyece�i zaman rica etmelidir. Buna yönelik grup etkinlikleri yapılmalıdır.
8. Toplum yaşamındaki kurallar�n öğretiminde, zihinsel yetersizliği olan bireyler ssık sık sinema, tiyatro, lokanta, alışveriş merkezi gibi yerlere g�tür�lmeli, toplu taşıma araçlarına bindirilmeli ve buralarda nasıl davranmas gerektiği uygulamalı olarak öğretilmelidir. Bu konuda da aile eğitimine gidilmeli, öğretilen beceriler kişisel yaşant�s�nda da devam ettirilmelidir.
9. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin bağımsız yaşamlarını sürdürmelerinde para kullanımı çok önemli ve gerekli bir beceridir. Bu becerilerin doğal ortamlarda kazandırılması gerekmektedir. Bu nedenle destek eğitiminden yararlanan bireyleri alışveriş merkezlerine, pazarlara, marketlere vb. yerlere g�türerek para kullanmaları sağlanmalıdır.
1. Bilin�li Tüketicilik bağlı� altInda para yerine geçen belgeler konusu ��retilirken bireylere bu belgeleri kullanabilecekleri ortamlar sağlanmalıdır. Belgeler kredi kart , hediye �eki vb. olabileceği gibi otob�se, metroya binildiçinde kullanılan bilet, kart vb. de olabilir. örneğin, alışveriş merkezine (ma�aza, market gibi) g�tür�lerek kredi kart kulland�r�labilir. Bu konuda aileyle iş birliği çok önemlidir. Ailenin de bireyi bu
2. belgeleri kullanabilece�i yerlere (otob�s, market vb.) g�türmesi istenmelidir. Kredi kart�n�n kullanımı esnasında gereken güvenlik tedbirleri de önemle açıklanmalıdır.
10. Zihinsel yetersizliği olan bireylere parayı nasıl kullanılaca��n�n yanında, tasarruf yapma, bütçe yapma gibi becerilerin de kazandırılması gerekmektedir. çünkü bireylerin değişik ortamlarda yaşamlarını sürdürebilmeleri için ciddi olarak hazırlanmalar gerekir. Bu bireylerin aile üyesi, i��i, serbest zaman etkinliklerine katılımc olma, t�keticilik ve vatandaşl�k gibi toplumsal rolleri üstlenebilmeleri için tam bağımsızl�k kazanmaları önemlidir. Bu nedenlerle zihinsel yetersizliği olan bireylere bütçe yapma ve tasarruf yapma becerileri öğretilmelidir. Bunun için bireylerin ailelerinden bireye bir ayda kullanacaklar miktarda para vermeleri istenmelidir. Bireylere bu parayı nasıl kullanacaklar�n , nasıl tasarruf yapabileceklerini belirten bütçeler hazırlat�lmalıdır.
11. Banka işlemleri ile ilgili becerilerin öğretiminde de zihinsel yetersizliği olan bireylere uygulama imkanı sağlanmalıdır. Bireyler bankaya g�tür�lmeli, kredi kart kulland�r�lmal ve ATM'den para �ekmelerine yönelik uygulamalar yaptür�lmalıdır.
12. Eğitim ortamı, çocuğun etkileşimde bulunduğu ve öğretme öğrenme etkinliklerinin meydana geldiğii çevredir. Psikolojik, sosyal ve fiziksel boyutlar olan bu çevrenin, Eğitim etkinliklerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir.
13. Zihinsel yetersizliği olan bireyler heterojen bir grup olmaları nedeniyle, e�itici bu becerilerin kazandırılmasında programda yer alan yöntem ve teknikler d���nda, bireylerin performanslar�n dikkate alarak farklı teknikler de kullanabilir.
14. karmaşık, çok basamakl becerilerin öğretilmesi kolay alt beceri basamaklarına (işlem basamaklarına) ayrılmalıdır. Bir kazanım (beceriyi) gerçekleştirebilmek için gerekli her bir davranışın ayrıntılı ve mant�kl olarak sıralanması ya da davranış zincirinin betimlenmesi gereklidir. Becerilerin basamakları belirlenirken bireysel farklılıklar (gelişim, yaş, yetersizlikten etkilenme derecesi) göz önünde tutulmalıdır.
15. Zihinsel yetersizliği bulunan bireylerin Eğitim öğretimlerinde; onlara uygun öğretim yöntemlerinin seçilmesi, başarısızl�k duygusunu yaşamayacaklar ya da en az yaşayacaklar ortamların hazırlanması, başarıl olma girişimlerinin desteklenmesi ve peki�tirilmesi, yeteneklerine ilişkin güvenlerinin artürılması, g�d�lenmelerinin yeterli ölçüde sağlanması gibi �geler dikkate alınmalıdır. Böylece, bu bireylerin gerçekte ba�arabilecekleri düzeye ulaşmalar da sağlanmış olacaktır.
16. Zihinsel yetersizliği olan bireyleri Eğitim sürecinde Sürekli değerlendirerek gereksinimlerine göre gerekli program değişikliklerine ve ortam düzenlemelerine gidilmelidir.

N SÜRESİ

A. İLETİŞİM Becerileri

1. Günlük Yaşantılarda Söz Kalıpları
2. Duygulara Uygun Tepki
3. Hoşgörü ve Anlayış
4. Sorular Sorma
5. Serbest Zaman Etkinlikleri

B. TOPLUM YAŞAMINDAKİ KURALLAR

1. Sinemada, Tiyatroda Uyulmas Gereken Kurallar
2. Lokantada Uyulmas Gereken Kurallar
3. Alışveriş yapılan Yerlerde Uyulmas Gereken Kurallar
4. Toplu taşıma araçlarında Uyulmas Gereken Kurallar
5. Okul Servisinde Uyulmas Gereken Kurallar

C. YOLCULUK YAPMA

1. Yolculuk Hazırlığı
2. Yolculuk öncesi alınması Gereken Tedbirler

. MESLEKLER TANIYALIM

D. BİLİNÇLİ TÜKETİCİLİK

1. Para Yerine Geçen Belgeler
2. Kişisel Bütçe Hazırlama
3. Tasarruf Yapma
4. Otomatik Vezne Makinesinden (ATM) Para çekme
5. Fatura Yatırma
6. Alışveriş
7. Tüketici Hakları

MODÜLDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Modülde ölçme ve Değerlendirme süreci; kaba Değerlendirme, öğretim öncesi Değerlendirme, öğretim sürecini (ders saati) Değerlendirme, son Değerlendirme ve öğretim sonrası (dönem sonu) Değerlendirme aşamalarından oluşmaktadır. Bu aşamalarla ilgili hazırlanan örnek formlara yönelik açıklamalar aşağıda verilmiştir.

A. Kaba Değerlendirme

a.

Toplumsal yaşam becerileri değerlendirilirken Kaba Değerlendirme Formu'nda bağımsız olarak yapılan beceriler +, bağımsız olarak yapılamayan beceriler - olarakişaretlenmelidir. Açıklama bölümüne ise Değerlendirme sırasındaki gözlemler yazılmalıdır.

b.

Kaba Değerlendirme Formu'na kayıt yapılırken bireyin tepkilerine müdahale edilmemeli ve bireye yardımda bulunulmamalıdır.

c.

Kaba Değerlendirme sonucunda aile ile öğretmen veya Uygulayıcı iş birliği yaparak BEP hazırlanmalıdır.

. Kaba Değerlendirmeye başlamadan önce zihinsel yetersizliği olan birey ile aile bu Değerlendirmenin hangi amaçla ve ne için yapıldığı konusunda bilgilendirilmelidir. Böylece Değerlendirmeye başlamadan önce ailenin görüşleri alınmış , bireyin yapılacak olan uygulamaya ilişkin tereddütleri giderilmi olacaktır.

B. öğretim öncesi Değerlendirme

a.

öğretim öncesi Değerlendirmeye başlamadan önce bireyin fiziksel ihtiyaçları (yemek, tuvalet vb.) mutlaka giderilmelidir.

b.

öğretim öncesi Değerlendirmede öncelikle çalışılacak aşamanın analizi yapılmalıdır (çalışılacak kazanımın alt basamakları belirlenmelidir.).

c.

öğretim öncesi Değerlendirme sonuçlar , Performans kayıt Tablosu'nda yer alan öğretim öncesi Değerlendirme sütununaişaretlenmelidir.

. yapılan kaba Değerlendirme sonucunda Sinema, tiyatro gibi yerlerde uyulmas gereken kurallara uyar. kazanımının yetersiz olduğu ve bağımsız olarak yapılamadığı varsayılarak bir örnek hazırlanmıştır.

d.

öğretim öncesi Değerlendirmede öncelikle ele alınan Sinemada uyulmas gereken kurallara uyar. kazanım alt basamaklara ayrılmıştır: 1.Gişeden bilet alır. 2.Girerken görevli kişiye biletini verir. 3. Biletteki numarada belirtilen koltuğa oturur. 4. gösteri sırasında sessiz olur. 5. İhtiyaçlarını gidermek için ara verilmesini bekler. 6. gösteri bittikten sonra başkaların rahatsız etmeden salondan çıkar.

e.

öğretim öncesi Değerlendirme sütununa sinemada uyulmas gereken kurallar ile ilgiliişaretleme yapılırken her bir alt basamak için bireye yönerge verilir ve yapıp yapamadığına bakılır. Her bir alt basamak için bağımsız olarak gerçekleştiriyor ise B, sÖZEL ipucu ile gerçekleştiriyor ise S , model olma ile gerçekleştiriyor ise MO, fiziksel yardım ile gerçekleştiriyor ise FY yazılır.

C.

öğretim sürecini ( Ders Saati) Değerlendirme

a.

öğretim sürecini Değerlendirme sonuçlar , her ders saati sonunda Performans kayıt Tablosu'nda yer alan öğretim sürecini Değerlendirme sütununaişaretlenir. Her ders saatinde, alt basamaklar için bağımsız olarak gerçekleştiriyor ise B, sÖZEL ipucu ile gerçekleştiriyor ise S , model olma ile gerçekleştiriyor ise MO, fiziksel yardım ile gerçekleştiriyor ise FY sütununa (X)işareti konur.

b.

öğretim öncesi Değerlendirme sonucunda bireye sinemada uyulmas gereken kurallar kazanımının alt basamaklarından bağımsız olarak yapamadıkları üzerinde öğretim yapılacaktır.

c.

Her ders saati öğretiminin sonunda bireyin becerinin hangi basamağında kaldığı öğretim sürecini Değerlendirme sütununda bulunan ilgili satürlara işlenir.

. Performans kayıt Tablosunun sonunda yer alan Aile Bilgilendirme Bölümünde sinemada uyulması gereken kurallar kazanımının hem öğretilmesinin hem de kalıcılığının sağlanabilmesi için yapılacak tekrarlar ile ilgili açıklamalar da bulundurulacaktür.

. Son Değerlendirme

a.

örnek alınan kazanım sinema, tiyatro gibi yerlerde uyulmas gereken kurallar olduğu için öğretim sürecinde yapmış olduğumuz son ders saati Değerlendirmesi, aynı zamanda bireyin bu kazanım için son değerlendirilmesi olacaktır. Bu nedenle son Değerlendirme için ayrı bir form hazırlanmayacaktür.

D.

öğretim Sonras Değerlendirme

a.

Bireyin gelişimi, öğretim sürecini Değerlendirme sonuçlarına uygun olarak her ay sonunda Dönem Sonu Bireysel Performans Değerlendirme Formu'na işlenecektir.